بازجستن ضراب‌خانه‌های ساسانیان در فارس

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار/دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر

2 استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

.

چکیده

استان پارس، در جنوب ایران، به لحاظ نقش خاستگاهی، مرکزیت دینی، سیاسی و موقعیت اقتصادی و تجاری، مهم‌ترین ایالت شاهنشاهی ساسانیان (226 - 651 م) محسوب می‌شد. تولیدات انبوه این ایالت، همچون پارچه‌های کتانی و ابریشمی یا فرش و مروارید که تا چین و سایر نواحی دوردست نیز صادر می‌شد و موقعیت جغرافیایی آن، در پس کرانۀ خلیج فارس، آن‌جا را به مکان مهمی برای حمل و نقل و تجارت زمینی و دریایی تبدیل کرده بود. رونق تجارت با سایر سرزمین‌ها موجب افزایش میزان ضرب سکه در آن ایالت شده بود و بسیاری تعداد سکه‌های مکشوفه در این ایالت حکایت از کثرت ضراب‌خانه‌هایی دارد که در این منطقه قرار داشته‌اند. در این پژوهش ضراب‌خانه‌های منطقة پارس در دورة ساسانیان بر اساس سکه‌های نبشته‌دار ساسانی بررسی شده‌اند و بر پایة شواهد موجود پیشنهادشده علامت اختصاری WLC، که به گفتة اکثریت سکه‌شناسان تاکنون ناشناس باقی مانده است، اشاره به شهر برازگان (برازجان) در جنوب ایالت پارس دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Locating the Sassanid Mint Houses in the Province of Fars

نویسندگان [English]

  • Maryam Ansari 1
  • Zohreh Zarshenas 2
1 Assistant Professor in Ancient Cultures and Languages Iran, Islamic Azad University, Bushehr Branch
2 Academic Member of the Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

 
Being a hub of theological, political, economic, and business opportunities, the province of Pars in Southern Iran was considered as the most important province in Iran during Sassanid period (226–651). Its proximity to the Persian Gulf made Pars an important zone for transportation and trade by both land and sea, and its main products such as cotton and silk fabrics, hand-woven carpets, and pearls used to be exported to China and other distant countries. In addition, the high volume of coins found in this province has demonstrated the importance of mint houses in this region.
The current paper has studied the mint houses of Pars region in Sassanid period. The findings of the current study confirmed the speculations about WLC designation. According to most coin experts WLC has remained unknown to date; however it has been suggested that it may refer to the city of “Borazjan” in Southern Fars; the idea that has been confirmed by the current paper.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sassanid
  • Pars
  • Borazjan
  • Mint houses
  • Middle Persian alphabet
  • City abbreviation codes
ابوالقاسمی، محسن (1375). دستور تاریخی زبان فارسی، تهران: سمت.

افشار سیستانی، ایرج (1376). جغرافیای تاریخی دریای پارس، تهران: سوره.

اقتداری، احمد (1375). آثار شهرهای باستانی سواحل خلیج فارس و دریای عمان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، روایت.

امیراحمدیان، بهرام (1383). تقسیمات کشوری تهران، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

تاریخنامۀ طبری (1378). گردانیده منسوب به ابوعلی بلعمی، تصحیح محمد روشن، ج ۱، تهران: سروش.

توکلی مقدم، غلامحسین (1375). وجه تسمیۀ شهرهای ایران (بررسی معانی نامهای شهرهای ایران از دوران کهن تا عصر حاضر)، تهران: میعاد.

حمزه اصفهانی، حمزه بن حسن (1346). تاریخ پیامبران و شاهان (سنی ملوک الارض و الانبیاء)، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

حموی، یاقوت (1399 ق). معجمالبلدان، بیروت ـ لبنان: دار احیا التراث العربی.

زرین‌کوب، عبدالحسین (1346). تاریخ مردم ایران قبل از اسلام، تهران: امیرکبیر.

شواتس، پاول (1372). جغرافیای تاریخی فارس، ترجمة کیکاووس جهانداری، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

کریستن سن، آرتور (1389). ایران در زمان ساسانیان، ترجمة غلامرضا رشید یاسمی، تهران: ابن سینا.

کیان‌راد، حسین (1388). «اوضاع اجتماعی ـ اقتصادی ایالت پارس از زمان خسرو انوشیروان تا پایان دورة ساسانی (652 - 531 م)»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتة ایران باستان، تهران، دانشگاه تهران.

گاوبه، هانس (1359). ارجان و کهگیلویه، ترجمة سعید فرهودی، تهران: انجمن آثار و مفاخر ملی.

مشکور، محمدجواد (1366). تاریخ ایران زمین، تهران: اشراقی.

نهچیری، عبدالحسین (1370). جغرافیای تاریخی شهرها، تهران: انتشارات مدرسه وابسته به دفتر انتشارات کمک آموزشی.

نیبرگ، هنریک ساموئل (1381). دستورنامة پهلوی، گزیده متن‌های پهلوی، تهران: اساطیر.

Bivar, A.D.H. (1963). “A Sasanian Hoard from Hilla”, NC.

Daryaee, T. (2002). Shahrestanhaye Eransahr, California: Mazda Publishers.

Frye, R.N. (ed.). (1973). Sasanian Remains from Qasri-abu Nasr, Cambridge: Harvard University Press.

Gaube, H. (1973). Arabosasanidische Numismatik (Handbucher der Mittelasiatischen Numismatic II), Braunschweig.

Gignoux, P. and R. Gyselen (1987). “Bulles et Sceaux Sassanides de Diverses Collection”, Cahier de Studia Iranica, No. 4, Paris: Association Pour L’avancement des études Iraniennes, 307.

Gobl, R. (1954). “Aufbau der Münzprägung”, in F. Altheim and R. Stiehl, Ein Asiatischer Staat. Feudalismus Unter den Sasaniden Und Ihren Nachbarn, Wiesbaden.

Gobl, R. (1971). Sasanian Numismatics, Braun Schweig, Reprinted 1991.

Gobl, R. (1973). “Der Sasanidishe Munzfund Von Seleucia (Veh-Ardaser)”, Mesopotamia, Vol. 8/ 9.

Gyselen, R. (1979). “Ateliers Monétaries et Cachets Officials Sasanides”, Studia Iranica, Vol. 8/ 2.

Gyselen, R. and I. Kalus (1983). Deux Trésors Monétaires des Premiers Temps de L’Islam: Paris: Bibliothèque Nationale de France.

Herzfeld, E. (1938). “Notes on the Achaemenid Coinage and Some Sassanian Mint-Names”, in J. Allan, H. Mattingly, and E.S.G. Robinson (eds.), Transaction of the International Numismatic Congress, London.

Horn, P. (1893). Grundriss Der Neupersischen Etimologie, Strassburg.

Mackenzi, D.N. (1970). A Concise Pahlavi Dictionary, London: Oxford University Press.

Malek, H.M. (1993). A Survey of Research on Sasanian Numismatic, London.

Mochiri, M.I. (1972). Etudes de Numismatique Iranienne Sous Les Sassanides, Tome I: Tehran.

Mordtmann, A.D. (1879). “Zur Pehlevī -Mūnzkunde, II: Die Pragestatten der Sassaniden-Munzen”, ZDMG, 33.

Paruck, F.D.J. (1944).“Mint-Marks on Sāsānian and Arab Sāsānian Coin”, Journal of the Numismatic Society of India, 6.

Perikhanian, Anahita G. (1983). “Iranian Society and Law”, in Cambridge History of Iran III/2, Cambridge: Cambridge University Press.

Sears, S.D. (1997). A Monetary History of Iraq and Iran, Ca. CE 500 to 750, Vol. 1: Chicago: University of Chicago, Department of Near Eastern Languages and Civilization.

Sellwood, D. and R. Williams (1985). An Introduction to Sasanian Coins, London: Spink & Son.

Walker, J. (1941). A catalogue of the Arab-Sassanian Coins, London.