وام‌واژة خدیو در شاهنامة فردوسی

نوع مقاله: علمی-تخصصی

نویسنده

استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

واژة خدیو، از وام‌واژه‌های ایرانی شرقی، در زبان فارسی، با دو معنای «شاه، سرور» و «خداوند، خدای بزرگ و یکتا» آمده است. واژة خدیو همانند واژه‌های معادل آن در دیگر زبان‌های ایرانی از واژة یونانی /auto-krator/ aύτokράτωρ به معنای «خود توانا، خود نیرومند» گرته‌برداری شده است. این واژة یونانی و شکل‌های گرته‌برداری شدة آن در زبان‌های ایرانی به حوزة مباحث سیاسی مربوط و به معنای «سرور و شاه» بوده است. بعدها، افزون بر معنای اصلی خود، به معنای «پروردگار، خدای بزرگ و یگانه» نیز به‌کار رفته است. در این پژوهش، کاربردهای گوناگون واژة خدیو در شاهنامۀ فردوسی بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Loan- word Khadiv in Firdowsi’s Shahnameh

نویسنده [English]

  • Zohre Zarshenas
Professor, Ancient Iranian languages and culture, Department of Linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

Khadive, one of the east Middle Iranian loan- words in Persian, has two meanings: “king, lord” and “The Lord, The great and the only god”. This word, like its equivalent words in other Iranian Languages, is calqued from the greek aύτokράτωρ /auto-krator/ meaning “self- potent, potent by himself”. This greek word, and its calqued forms in Iranian languages, is related to political domain and means “king, lord”. Later, it is also used as “The Lord, The great and the only god” in Iranian languages. In this paper different usages of “Khadiv” is studied in Firdowsi’s Shahnameh.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Loan-word
  • Firdowsi's Shahnameh
  • king
  • God
  • Eeast Middle Iranian Languages