نقش و جایگاه خِرد در متون باستانی ایران

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی،

.

چکیده

خِرد در اندیشۀ زردشتی نقش اصلی و محوری دارد و با وجود آفریدگار بزرگ یکی است. کُل آفرینش جهان، از ابتدا تا پایان، با خِرد رهبری می‌شود. در این مقاله، ابتدا خِرد در متون باستانی ایران (فارسی باستان، گاهان اوستا و اوستای نو) سپس در متون پهلوی نظیر بندهش، گزیده‌های زادسپرم، و متن دست‌نویس م.او 29) بررسی شده است. آن‌گاه چهار نوع خِرد (خِرد همه ـ آگاه، خِرد افزونی، خِرد پرهیزگاران و خِرد غریزی یا آسن خِرد) در متون اوستا و پهلوی مقایسه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role and Status of Wisdom in Ancient Iranian Texts

نویسنده [English]

  • Vida Nadaf
Staff Member, Department of Ancient Culture and Languages, Islamic Azad University of Hamedan
چکیده [English]

Wisdom has a main and central role in Zoroastrian thought and is the same as the Great creation. The creation of the world from beginning to the end is led by wisdom. In this paper, the wisdom is studied first in ancient texts (Old Persian, Old Avestan (Gahan) and New Avestan), and in then Pahlvi texts such as (Bundahishn, Wizidagiha i Zadisparam and the handwriting text of M.O. 29). Four kinds of wisdom (omniscience wisdom, growing wisdom,
The pious wisdom, and instinctive wisdom) in Avesta and Pahlavi are compared.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : wisdom
  • Old Persian
  • Avesta
  • Pahlavi
  • Gahan
آموزگار، ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.

آموزگار، ژاله (1386). زبان، فرهنگ و اسطوره (مجموعه مقالات)، تهران: معین.

بهار، مهرداد (1376). پژوهشی در اساطیر ایران (پارة نخست و دویم)، تهران: آگاه.

بهار، مهرداد (1380). بندهشن، تهران: توس.

تفضلی، احمد (1379). مینوی خرد، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: توس.

دارمستتر، جیمز (1382). مجموعه قوانین زردشت یا وندیداد اوستا، ترجمۀ موسی جوان، تهران: دنیای کتاب.

دستنویس ت د 2 ، بندهش ایرانی ـ روایات امید اشاوهیشتان و جز آن، بخش نخست (1357). به کوشش ماهیار نوابی، کیخسرو جاماسپ آسا، محمود طاووسی، شیراز: انتشارات مؤسسۀ آسیایی دانشگاه شیراز.

راشدمحصل، محمدتقی (1385). وزیدگی‌های زادسپرم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

زرشناس، زهره (1385). زن و واژه (گفتارهایی دربارة زنان و زبان سغدی)، به کوشش ویدا نداف، تهران: فروهر.

صفا، ذبیح‌الله (1379). حماسه سرایی در ایران، تهران: امیرکبیر.

عفیفی، رحیم (1383). فرهنگ و اساطیر ایران، تهران: توس.

قریب، بدرالزمان (1386). پژوهش‌های ایرانی باستان و میانه (مجموعه مقالات)، به کوشش محمد شکری فومشی، تهران: طهوری.

لوکوک، پی یر (1382). کتیبه‌های هخامنشی، ترجمة نازیلا خلخالی، زیر نظر ژاله آموزگار، تهران: نشر فرزان.

مزداپور، کتایون (1378). داستان گرشاسب، تهمورس و جمشید گلشاه و متن‌های دیگر (بررسی دستنویس م.او 29)، تهران: آگه.

مکنزی، دیوید نیل (1379). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمة دکتر مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

 

Antia, Ervad Edalji Kersaspji. (1909). Pazand Texts, Bombay.

Bartholomae, C. (1961). Altiranishes wörterbuch, Berlin.

Geldner, K., F. (1886). Avesta, The Sacred Books of the Parsis, Stuttgart.

Gershevitch, I. (1959). The Avestan Hymn to Mithra, Cambridge: Cambridge University Press.

Insler, S. (1975). The Gathas of Zarathustra, Acta Iranica 8, Téhéran-Liège.

Kent, R. (1953). Old Persian, New Haven.

Monier-Williams, M. (1974). Sanskrit- English Dictionary, London: Oxford University press.

Reichelt, H. (1911). Avesta Reader, Berlin.

West, E., W. (1979). The Book of The Mainyo-I-Khard or The Spirit of Wisdom, Amsterdam: APA-oriental Press.