نگاهی تازه به کتیبة پهلوی آذرشب مشهور به نیروگاه سیکل ترکیبی (کازرون چهارده)

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران

.

چکیده

کتیبة پهلوی «آذرشب»، مشهور به «نیروگاه سیکل ترکیبی (کازرون چهارده)»، یکی از سنگ مزارهای بازمانده از اواخر دورۀ ساسانی (یعنی سال 6 یزدگردی برابر با ششمین سال جلوس یزدگرد، آخرین شاه ساسانی) است که در سال 1384، هنگام خاک‌‌برداری از اطراف برج نیروگاه سیکل ترکیبی در شرق کازرون، کشف شد. محتوای این گونه کتیبه‌ها بیش‌تر معرفی آرامگاه یا دخمۀ درگذشته و ذکر نام او و پدر او یا کسی که دخمه را برای او سفارش داده و نیز طلب آمرزش برای متوفا است. کتیبۀ مذکور به شکل ستونی مکعب مستطیلی است و نوشته‌های پهلوی در دو طرف ستون و در عرض آن نگاشته شده است. در این مقاله، پیش‌نهادی تازه برای عنوان کتیبه (آذرشب به جای سیکل ترکیبی!) و خوانش و ترجمۀ آن ارائه شده است. هم‌چنین، خوانشی برای چند واژه که پیش از این خوانده نشده پیش‌نهاد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Fresh Look on the Pahlawi Inscription of Azarshab Known as Niroogahe Sicle Tarkibi (Kazeroon fourteen)

نویسنده [English]

  • Mahmoud Jaafari Dehaghi
Associate Professor of Department of Ancient Iranian Culture and Languages, University of Tehran
چکیده [English]

The Pahlawi Inscription of Azarshab known as Niroogahe Sicle Tarkibi (Kazeroon fourteen) is one of the late Sasanian gravestones (iethe year 6 of Yazdgerdi, according to the sixth year of Yazdegerd reign,the last Sassanid king). It have been discovered in the year 1384 (H.) during the excavation near the combined cycle power plant tower In East Kazeroon. The content of the such inscriptions are to in troduce the Dakhma orgravestonesof the deceased and his father and the name of person who ordered to build the gravestones and asked forgiveness for the deceased. The inscription is in the form of a rectangular cube of side columns and the Pahlawi text is written on either side of it. In this paper, first I have proposed a new reading for the title "Azarshab" instead Sicletarkibi!, then I have suggeste dreading of a few words that were not previously read.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Inscription
  • gravestone
  • Pahlawi
  • Azarshab
  • Kazeroon fourteen
ابراهیمی، آزاده (1387). «بررسی کتیبه‌های سنگ مزار پهلوی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد فرهنگ و زبان‌های باستانی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران.

استروناخ، دیوید (1379). پاسارگاد، ترجمۀ حمید خطیب شهیدی، تهران: سازمان میراث فرهنگی.

بریان، پی‌یر (1378). تاریخ امپراتوری هخامنشیان، ترجمۀ مهدی سمسار، تهران: علمی.

محمدحسین بن خلف تبریزی (1362). برهان قاطع، تصحیح محمد معین، تهران: امیرکبیر.

بویس، مری (1381). زردشتیان: باورها و آداب دینی آن‌ها، ترجمۀ عسکر بهرامی، تهران: ققنوس.

بویس، مری و فرانتز گرنر (1375). تاریخ کیش زردشت، جلد سوم: پس از اسکندر گجسته، ترجمۀ همایون صنعتی‌زاده، تهران: توس.

تفضلی، احمد (1376). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، تهران: سخن.

رضائی باغ‌بیدی، حسن (1384). «کتیبۀ پهلوی ـ کوفی برج لاجیم»، نامۀ ایران باستان 7، س 4، ش 1.

شرف‌الدین، سعیده (1379). چگونگی تدفین مردگان در عصر آهن در فلات مرکزی ایران، تهران: مؤسسۀ فرهنگی انتشاراتی زهد.

طلایی، حسن (1374). باستان‌شناسی و هنر ایران در هزارة قبل از میلاد، تهران: سمت.

قریب، بدرالزمان (1345). «کتیبه‌ای به خط پهلوی در چین»، مجلۀ دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران، ج 14، ش 1.

کامبخش فرد، سیف‌الله (1377). گورخمره‌های اشکانی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

مجیدزاده، یوسف (1370). تاریخ و تمدن ایلام، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

مزداپور، کتایون (1384). زردشتیان، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

نصرالله‌زاده، سیروس (1380). «کتیبه‌های یادبود و سنگ‌مزار پهلوی ساسانی (2)»، نامۀ پارسی 23، س 6، ش 4.

نصرالله‌زاده، سیروس و محسن جاوری (1381). «مزارنوشته‌هایی نویافته به پهلوی ساسانی از چشمه ناز سمیرم»، نامۀ ایران باستان 4، س 2، ش 2.

نصرالله‌زاده، سیروس (1385). کتیبه‌های پهلوی کازرون، کازرون: کازرونیه.

Frye R.N. (1970). “Funerary inscriptions in Pahlavi from Fars”, in M. Boyce and I. Gershevitch (eds.), W. B. Henning Memorial Volume, London: Asia Major Library, Lund Humphries.

Gignoux, Philippe (1972). Glossaire des Inscriptions Pehlevieset Parthes, London: Corpus Inscriptionum Iranicarum.

Gignoux, Philippe (1986). Iranisches Personen namenbuch, Band II, Wien: Mittel iranische Personennamen.

Godard, A. (1936). “Les tours de Ladjimet de Resget”, Athār-é Iran, I.

Daneshmand, Parsa (2015). “New Phraseology and Literary Style in the Babylonian Version of the Achaemenid Inscriptions”, in: Tradition and Innovation in the Ancient Near East, Proceedings of the 57th Rencontre Assyriologique International at Rome 4–8 July 2011, Edited by: alfonso a RCHIin collaboration with Armando Bramanti.

DeBlois, F. (1990). “The Middle Persian Inscription from Constantinople: Sasanian or Post-Sasanian?”, StudiaIranica, 19.

De Blois, F. (1993). “Middle-Persian Funerary Inscription from South-Western Iran”, Medioiranica: Proceedings of the International Colloquium Organized by the Katholieke Universiteit Leuven from the 21st to the 23rd of May 1990, ed. W. Skalmowski and A. Van Tongerloo, Leuven.

Stronach, D. (1978). Pasargadae, Oxford.

Tafazzoli, A. (1997). “Persian Translation of Pahlavi Inscription of Sange Mazar (Parishan Lake)”, Kelk 80/83.

Tafazzoli, A. (1991a). “Inscription de Takht-e Tāvus IV”, in Studia Iranica, 20.

Tafazzoli, A. (1991 b). “L’inscription funeraire de Kāzerun II (Parīšān)”, Studia Iranica, 20.