ساختار تکیه و آهنگ زبان شمس تبریزی در مقالات

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه

2 عضو هیئت علمی پژوهشکدة زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه

.

چکیده

تکیۀ واژه برجستگی‌‌ای است که به یکی از هجاهای واژه داده می‌‌شود. تکیه، در زبان فارسی، با برخورداری از ابزار لازم (شدت، زیر و بمی) و جای‌گاه دستوری خاص، در جهت تبیین و تفهیم مطالب نقش دارد و در کنار آهنگ حاصل از برجستگی نمود خاص می‌‌یابد. آهنگ از تکیه جدا نیست. هر جا که تکیه هست ارتفاع صوت بیش‌تر می‌‌شود و در هیچ موردی یکی را جدای از آن دیگری نمی‌‌توان یافت. مقالات شمس تبریزی به عنوان مجموعه‌‌ای ارزنده از گفتارها و خطابه‌‌های شمس تبریزی دربردارندۀ مطالب گرانبهایی است که درک و تفهیم آن تا حدی با دشواری همراه است. نگارندگان به بررسی تکیه و آهنگ به عنوان ویژگی دستوری خاص گفتار و خطابه، که در سخنان شمس نمود بارزی دارد، پرداخته و نشان داده‌اند که توجه به این عامل سهولت درک و تفهیم مطالب این مجموعۀ باارزش را در پی دارد و نیز این امر نشان از آن دارد که شمس در مقالات، که مجموعه‌‌ای از سخنان خطابی و تعلیمی است، از تکیه و آهنگ به عنوان عوامل آوایی سخن، به منظور تأثیر بر مخاطب، به نحو احسن بهره برده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structure of Stress and Intonation in Shams-e Tabrīzī’s Maghālāt

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Modarresi 1
  • Farzaneh Vezvaee 2
  • Saniyeh Mokhber 3
1 Professor Persian Language and Literature Oroomieh University
2 Institute for Humanities and Cultural Studies
3 M.A Persian Language and Literature, Oroomieh University
چکیده [English]

Stress is the prominence given to a particular syllable in a word. In Persian language, stress, benefiting from intensity and pitch, once used in the appropriate part of speech, clarifies the purpose and along with intonation, produced by prominence, becomes distinguished. Both, stress and into nation, normally come together as stress creates a high pitch and consequently derives attention. Maghālāt-e-Shams-e-Tabrīzī, comprising Shams’ acclaimed speeches, is difficult to understand to a certain extent. This article is engaged with discussing how Shams has devised the stress and intonation as a special grammatical character in Maghālāt, a compilation of his sermons and educational advice, to strongly influence his audience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shams-e-Tabrīzī
  • Maghālāt
  • stress
  • intonation
ابوالقاسمی، محسن (1380). تاریخ زبان فارسی، تهران: سمت.

بهار، ملک‌‌‌الشعرا (1375). سبک‌‌شناسی، تهران: امیرکبیر.

غلامعلی‌‌‌زاده، خسرو (1374). ساخت زبان فارسی، تهران: احیای کتاب.

مدرسی، فاطمه (1387). از واج تا جمله (فرهنگ زبان‌شناسی ـ دستوری)، تهران: نشر چاپار.

معین، محمد (1383). تاریخ زبان فارسی، تهران: فرهنگ.

موحد، محمدعلی (1369). مقالات شمس تبریزی، تهران: خوارزمی.

ناتل خانلری، پرویز (1375). تاریخ زبان فارسی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.

نجفی، ابوالحسن (1373). مبانی زبان‌شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، تهران: نیلوفر.

وحیدیان، کامیار و غلامرضا عمرانی (1383). دستور زبان فارسی (1)، تهران: سمت.