پهلویات کتیبه‌ای 2 : (1) کتیبة سنگ‌مزار حاجی‌آباد استخر (نقش رستم 1) و بازخوانی کتیبة تنگ جلو (سمیرم 1)

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشیار و عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

.

چکیده

کتیبة حاضر از مجموعه کتیبه‌های مزارنوشته به خط و زبان پهلوی ساسانی است. این کتیبه در مأموریت اینجانب به سال 1382 در حوالی روستای حاجی‌آباد، حد فاصل میان تخت جمشید و نقش رستم، در استخر باستانی دیده شده بود. این کتیبه در ۷ سطر نوشته شده است و بر بالای آن هم دخمه یا استودانی وجود دارد که محل دفن صاحب قبر بوده است. در آغاز، تصور بر این بود که کتیبه تازه یافته شده است اما، در جست‌وجوهای نگارنده، مشخص شد که هرتسفلد این کتیبه را دیده و از آن قالب هم تهیه کرده بود. این کتیبه از آنِ شخصی به نام «پورگ» پسر «روشن ـ آدُر» است. در این مقاله، بازخوانی تازه‌ای هم از کتیبة «تنگ جلو» (سمیرم ۱) شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Isncriptions Pahlavica 2: Funarary Inscription Haji-ābād, Estaxr (Naqš-e Rostam 2) and the Revising of Tang-e Jelo Inscription (Semirom 1)

نویسنده [English]

  • Cyrus Nasrollahzadeh
Associate Professor of Ancient Iranian Culture and Languages, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

The present inscription is among funerary inscriptions in Pahlavi language of the Sasanids. This inscription had caught my attention during a duty trip in 1382š. To and around Haji-ābād village, located in a district between Taxt-e Jamšid (Persepolis) and Naqš-e Rostam in ancient Estaxr. The inscription appears in 7 lines and over it there stands a Astōdan/ Daxmag which had been the resting place of its proprietor. At first it was believed that the inscription had been newly discovered but as further research was performed, it was revealed that Ernest Herzfeld had had already seen this inscription and had even prepared a mold of it. This inscription belonged a person called Pūrag son of Rōšn-Ādur. In this paper also appears a new revising of Tang-e Jelo Inscription (Semirom 1).
سانی است. این کتیبه در مأموریت اینجانب به سال 1382 در حوالی روستای حاجی‌آباد، حد فاصل میان تخت جمشید و نقش رستم، در استخر باستانی دیده شده بود. این کتیبه در ۷ سطر نوشته شده است و بر بالای آن هم دخمه یا استودانی وجود دارد که محل دفن صاحب قبر بوده است. در آغاز، تصور بر این بود که کتیبه تازه یافته شده است اما، در جست‌وجوهای نگارنده، مشخص شد که هرتسفلد این کتیبه را دیده و از آن قالب هم تهیه کرده بود. این کتیبه از آنِ شخصی به نام «پورگ» پسر «روشن ـ آدُر» است. در این مقاله، بازخوانی تازه‌ای هم از کتیبة «تنگ جلو» (سمیرم ۱) شده است.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Funerary Inscription
  • Haji-ābād
  • Estakhr
  • Persepolis
  • Tang-e Jelo
  • Daxmag
ترومپلمن، لئو (1376). «قبور و آیین تدفین در دورة ساسانی»، ترجمة مولود شادکام، مجلة باستان‌شناسی و تاریخ، س 8، ش 1.

تفضلی، احمد (1376). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، تهران: سخن.

فرای، ریچارد (1352). «دخمه‌های اصطخر و کوه نقش رستم»، سی و چهار خطابه، سومین کنگرة تحقیقات ایرانی، ج 1، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.

مصطفوی، محمدتقی (1343). اقلیم پارس، آثارتاریخی و اماکن باستانی فارس، تهران: انجمن آثار ملی.

نصراله‌زاده، سیروس (1385). کتیبه‌های پهلوی کازرون، تهران: کازرونیه.

نصراله‌زاده، سیروس (1387). «پهلویات کتیبه‌ای 1: مروری بر کتیبة ابنون در برم دلک از دورة شاپور اول»، جشن‌نامة دکتر بدرالزمان قریب، به کوشش زهره زرشناس و ویدا نداف، تهران: طهوری.

نصراله‌زاده، سیروس و عمادالدین شیخ‌الحکمایی (1391). «گورنوشتة پهلوی سنگ زین (کازرون 16)»، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، دورة جدید، ش 1، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

نصراله‌زاده، سیروس و محسن جاوری (1381). «مزارنوشته‌هایی نویافته به پهلوی ساسانی از چشمه‌ناز سمیرم»، نامة ایران باستان، س 2، ش 2.

نصراله‌زاده، سیروس و همت محمدی (1390). «گورنوشته‌ای دیگر از کازرون، کتیبة بُخُنگ (کازرون 15)»، زبان‌شناخت، دورة دوم، ش 4، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

 

Boyce, Mary (1998). “Eṣṭaḵr, ii. as a Zoroastrian Religious Center”, Encyclopedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 6, pp. 643-646, available online at> http://www.iranicaonline.org/articles/estakr-#ii

de Blois, F. (1993). “Middle-Persian Funerary Inscriptions from South-Western Iran”, Medioiranica: Proceedings of the International Colloquium Organized by Katholieke Universiteit Leuven from the 21st to the 23rd of May 1990, ed. W. Skalmowski and A. Van Tongerloo, Leuven (= Orientalia Lovaniensia Analecta).

Farjmirad, Mahdokht (2013). Mortuary Practice in Ancient Iran from the Achaemenid to the Sasanian Perids (mid sixth c. BC to mid seventh c. AD), Universiteit Gent. Part I. Text, Part II. Catalogue.

Gignoux, Ph. (1984-85). “Religions de L‘ Iran Ancient, I. Épigraphie Sasanide", Conférence de M. Philippe Gignoux, in: École pratique des hautes éeudes, section des sciences religieuses. Annuaire. Tome 93, >http://www.persee.fr/web/ouvrages/home/prescript/article/ephe_0000-0002_1984_num_97_93_16183#<

Gignoux, Ph. (1986). Noms propres Sassanides en moyen–perse épigraphique, Iranisches Personennamenbuch, Band II, Faszikiel 2, Wien.

Gignoux, Ph. (1986-2001. Supplement). Noms propres sassanides en moyen- perse epigraphique, Iranisches Personennamenbuch, Band II, Faszikiel 3, Wien.

Gignoux, Ph. and Ch. Jullien, Jullien Florence (2009). Noms Propres Syriaques d’Origine Iranienne, Iranisches Personennamenbuch, Band VII, Faszikeil 5, Wien.

Gropp, Gerd (1970). "Bericht über eine Reise in West- und südiran", Archaeologische Mitteilungen aus Iran 3.

Huff, Dietrich (1999). “Fārs, v. Monuments”, Encyclopedia Iranica, Vol. IX, Fasc. 4, available online at> http://www.iranicaonline.org/articles/fars-v

Skjærvø, P. O (2003). “Herzfeld, Ernest iv. Herzfeld and The Paikuli Inscription”, Encycolopedia Iranica, Vol. XII, Fasc. 3, pp. 298-300, available on line at <http://www.iranicaonline.org/articles/herzfeld-ernst-iv>, (accessed online at January 18, 2013).

Skjærvø, P. O. (2005). “Herzfeld and Iranian Studies”, in Ann C. Gunter and Stefan R. Hauser, eds., Ernst Herzfeld and the Development of the Near Eastern Studies, 1900-1950, Brill.

Tafazzoli, Ahmad (1991). “L'inscription Funeraire de Kāzerūn (Paršiān)”, Studia Iranica 20, f. 2.