بررسی تغییرات معنایی واژه در زبان‌های فارسی و روسی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان روسی، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشیار گروه زبان روسی، دانشگاه تهران

.

چکیده

تغییر معنایی واژه‌ها، ضمن غنی‌سازی گنجینة لغات هر زبان، به شعرا و ادبا این امکان را می‌دهد که به کلمات جان ببخشند و ابداع و خلق هنرمندانه‌ای از خویش باقی گذارند. غنی‌سازی گنجینة لغات زبان‌ها و از جمله زبان‌های روسی و فارسی به شیوه‌های گوناگون انجام می‌پذیرد. بر این اساس، در این نوشتار سعی بر آن است که با روش تحلیلی به این پرسش پاسخ داده شود که چه فرایندهایی در روند تغییر معنایی واژگان در مفهوم‌سازی و غنی‌سازی گنجینة لغات در زبان روسی و فارسی وجود دارد؟ بررسی نمونه‌های موجود مؤید آن است که، استفاده از ابزارها (پیشوند‌گذاری، پسوند‌گذاری، ترکیب ریشه‌ها و غیره) و عناصر گوناگون، یعنی تکواژ‌ها، بر اساس الگوهای مشخص در واژه‌سازی، یکی از مهم‌ترین شیوه‌ها در این روند است. افزون‌ بر شیوة اصلی واژه‌سازی، کلماتِ موجود در زبان، در روند استفاده‌، به غیر از مفهوم اولیة خود برای بیان مفاهیم دیگر نیز استفاده می‌شوند. گاه تغییراتی نیز، به دلیل هم‌نشینی و مجاورت تکواژ‌های زبان، در زمان واژه‌سازی‌سازی، در کلمات ایجاد می‌شود. در نتیجه مفهوم‌سازی و غنی‌سازی گنجینۀ لغات در زبان فقط معلول خلق واژه نیست بلکه، با کمک واژه‌های موجود در زبان، گویشو‌ر می‌تواند نیاز واژگانی خود را با تغییرات معنایی واژه‌های موجود برطرف کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on Lexical Semantic Changes in Russian and Persian

نویسندگان [English]

  • Shahram Hemmatzadeh 1
  • Ali Madayeni Aval 2
1 Academic Member of the Department of Russian Language, Shahid Beheshti University
2 Assistant Professor, Department of Russian Language, Tehran University
چکیده [English]

Semantic changes in words, enriching the vocabulary of each language, make it possible for poets and literary experts to enliven the lexis and create an artistic piece of work. Enriching the vocabulary of languages, including Russian and Persian, is done in different ways, one of the most important one being the use of tools such as suffixing, prefixing, root combinations, etc., based on the specific patterns of word-making in the language. In addition to this main method, the lexis of a language can be used for other concepts apart from its original meaning. (cf. Bear: Animal; Bear: Human, Irony of the clumsy). Due to the proximity and juxtaposition of morphemes in word-making, some changes may occur in words.
Accordingly, in this article, by analyzing semantic changes in lexis in Russian and Persian, it is established that conceptualization and enrichment of a vocabulary is due not only to the effect of word creations, but also to the help of lexis in language, by which speakers can take care of their needs for words by semantic changes of the lexis.
ect the teaching of Zarathustra and developments are not due to ruptures and breaks in the tradition or because of influence of other religions. The third approach (diversifying) regards the combined evidence of Avesta and Pahlavi books as a variegated elastic tradition rather than a strict doctrinal system, and describes the Mazdeism of Sasanian as an active efficient religion.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • semantic changes
  • word-making
  • metaphor
  • metonym
  • Eloquence
ارسطو (1337). فن شعر، ترجمۀ عبدالحسین زرین‌کوب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

افراسیابی، غلامرضا، سیدمحمد مهدی جعفری و حسین بحتویی (1385). «جستار دربارة مجاز مرسل»، مجلۀ علوم اجتماعی و انسانی شیراز، دورة بیست و پنجم، ش 3.

اوشاکوف، واژه‌نامه: http://www.svetozar.ru/index/id/38481/index.html

ایرج میرزا (1353). دیوان اشعار، به اهتمام محمدجعفر محجوب، تهران: گلشن.

جرجانی، شیخ عبدالقاهر (1368). اسرارالبلاغه، ترجمۀ جلیل تجلیل، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

دبیرسیاقی، محمد (1370). پیش‌آهنگان شعر فارسی، تهران: آموزش انقلاب اسلامی.

شفیعی کدکنی، محمدرضا (1380). صور خیال در شعر فارسی، تهران: آگاه.

شقاقی، ویدا (1389). مبانی صرف واژه، تهران: سمت.

شمیسا،‌ سیروس (1381). بیان، تهران: فردوس.

شمیسا، ‌سیروس (1383). نقد ادبی، تهران: فردوس.

صفوی، کوروش (1386). هفت گفتار دربارۀ ترجمه، تهران: نشر مرکز.

فالر، راجر، رمن یاکوبسن و دیوید لاج (1369). زبان‌شناسی و نقد ادبی، ترجمۀ محمد خوزان و حسین پاینده، تهران: نشر نی.

کمالی روستا، حبیب (1386). «مجازها در زبان و ادبیات آلمانی و فارسی»، پژوهش‌های زبانهای خارجی، ش 42.

کزازی، میرجلال‌الدین (1375). زیباشناسی سخن پارسی 1، بیان، تهران: نشر مرکز.

کزازی،‌ میرجلال‌الدین (1368). بیان، تهران: نشر مرکز.

هاکس، ترنس (1377). استعاره، ترجمۀ فرزانه طاهری، تهران: نشر مرکز.

مداینی اول، علی (1391). واژه‌شناسی زبان روسی، تهران: سمت.

 

Шайкевич, А.Я. (1995). Введение в лингвистику, Москва.

Кобозева, И. М. (2007). Лингвистическая семантика. Москва.

Лекант, П. А. (2004). Современный русский язык, Москва.

Розенталь Д.Э., Голуб И.Б., Теленкова М.А. (1991). Современный русский язык, Москва: Высшая школа.

Виноградов, В.В. Избранные труды: Лексикология и лексикография.

Виноградов, В.В. (1959). Основные типы лексических значений слова: Лексикология и лексикография, Москва.

Энциклопедия для детей, Т.(1999). 10: Языкознание. Русский язык. Москва.

Шанский Н.М., Боброва Т.А. (1994). Этимологический словарь русского языка. Москва.

Розенталь Д. Э., Теленкова М. А. (1985). Словарь-справочник лингвистических терминов. Москва. С. 139.

Розенталь Д. Э. и Теленкова М. А. Словарь-справочник лингвистических терминов. Пособие для учителей. Изд. 2-е, испр. и доп. Москва.(1976). “Просвещение”, 543 с.

Фасмер М.(1986), Этимологический словарь русского языка, Москва.

Даль, В.(1869). Толковый словарь живого великорусского языка, Санкт-Петербург.

Ушаков, Д.Н.(1940). Толковый словарь русского языка, Москва.