بوطیقای اثر ادبی در رخداد پیشامتن، متن، و پسامتن

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر

.

چکیده

بوطیقا دانشی است که به ادبیّت اثر می‌‌پردازد؛ بنابراین بیش‌تر‌ به مقوله‌‌های مجرد مربوط می‌‌شود. البته این امر مسلم است که بوطیقا تنها از طریق ساختار اثر می‌‌تواند نحوۀ تحول و تکوین آن را تبیین نماید. اثر ادبی، در حوزۀ ساختار بوطیقایی‌‌اش، در سه رخداد پیشامتن، متن، و پسامتن شکل می‌‌گیرد. پس، تحت تأثیر فرایند نوشتار، بوطیقا، همواره در زمان گذشته، حال و آیندۀ خود، هم‌چون پدیده‌ای تجریدی و تجربی جریان دارد و، با توجه به عملکردش در خصوص تحلیل ساختار اثر ادبی، می‌‌تواند پاسخی بر پرسش محتوم چگونگی ارزش آن بیان کند؛ به همین دلیل، جایگاه ویژه‌‌ای در امر نقد آثار ادبی دارد. این مقاله می‌‌کوشد تا در این راستا، ضمن تشریح مفاهیم و نظریه‌‌های مرتبط با موضوع، به تحلیل حوزۀ بوطیقا در خلق اثر بپردازد. بدین‌‌ ترتیب، فرایند نوشتار را از آغاز نیت ژرف مؤلف در پیشامتن، و ،پس از آن، در گسترۀ فضامند متن و تبدیل آن به کتاب تا ادامۀ روند حیات تجریدی‌‌اش در غیاب مؤلف، کتاب، و ر‌هایی از خوانندۀ تأویل‌‌گر، بررسی نماید. در نهایت، ضمن تبیین حضور متافیزیک گونۀ فرایند، پارامترهای تعالی‌بخش پسامتنی را، تحلیل کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Poetics of Literary Works In the Account of the Fore-text, Text, and Post-Text

نویسنده [English]

  • Pooran (Sediqeh) Alipoor
Assistant Professor of Department of Languages and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, Ira
چکیده [English]

Poetics is the knowledge to read a literary work, not solely based on the meaning of the text, but rather based on the more abstract elements that create the literary piece. Consequently, the Poetics of a literary work can be indefinitely identified only via the structure of the work itself, based on descriptions and elicitations of how it was developed and evolved. The poetics structural format of a literary work consists of fore-text, text, and post-text, which are constantly under the influence of the process of writing in its past, present and future, as an abstract and experimental phenomenon. Poetics, according to their performance score on the analysis of literary work, can answer the question of value and status of literary works, in relevance to literary criticism.. This paper strives to explain the concepts and theories related to the topic, and analyze the Poetics elements involved in the creation of a literary piece. In conclusion, in addition to clarifying the metaphysical presence of process, the post-textual evolutionary and developmental parameters are analyzed.
�ته این امر مسلم است که بوطیقا تنها از طریق ساختار اثر می‌‌تواند نحوۀ تحول و تکوین آن را تبیین نماید. اثر ادبی، در حوزۀ ساختار بوطیقایی‌‌اش، در سه رخداد پیشامتن، متن، و پسامتن شکل می‌‌گیرد. پس، تحت تأثیر فرایند نوشتار، بوطیقا، همواره در زمان گذشته، حال و آیندۀ خود، هم‌چون پدیده‌ای تجریدی و تجربی جریان دارد و، با توجه به عملکردش در خصوص تحلیل ساختار اثر ادبی، می‌‌تواند پاسخی بر پرسش محتوم چگونگی ارزش آن بیان کند؛ به همین دلیل، جایگاه ویژه‌‌ای در امر نقد آثار ادبی دارد. این مقاله می‌‌کوشد تا در این راستا، ضمن تشریح مفاهیم و نظریه‌‌های مرتبط با موضوع، به تحلیل حوزۀ بوطیقا در خلق اثر بپردازد. بدین‌‌ ترتیب، فرایند نوشتار را از آغاز نیت ژرف مؤلف در پیشامتن، و ،پس از آن، در گسترۀ فضامند متن و تبدیل آن به کتاب تا ادامۀ روند حیات تجریدی‌‌اش در غیاب مؤلف، کتاب، و ر‌هایی از خوانندۀ تأویل‌‌گر، بررسی نماید. در نهایت، ضمن تبیین حضور متافیزیک گونۀ فرایند، پارامترهای تعالی‌بخش پسامتنی را، تحلیل کند.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • poetics of literary work
  • the absence of the author and writing process
  • Hermeneutics
  • parameters of post-textually
ابومحبوب، احمد (1379). «نگاهی به بوطیقا»، کتاب ماه فلسفه و ادبیات، ش 41 و 42.

احمدی، بابک (1384). ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز.

اسکولز، رابرت (1379). درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمۀ فرزانه طاهری، تهران: آگاه.

افلاطون (1367). دورۀ آثار، جمهور، ترجمۀ م. ح. لطفی، تهران: خوارزمی.

افلاطون (1386). ضیافت، ترجمۀ محمدعلی فروغی، تهران: جامی.

ایوتادیه، ژان (1378). نقد ادبی، ترجمۀ مهشید نونهالی، تهران: نیلوفر.

آلن، گراهام (1380). بینامتنیت، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.

بارت، رولان (1382). لذت متن، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.

پالمر، ریچارد (1387). علم هرمنوتیک، ترجمۀ محمدسعید حنایی، تهران: هرمس.

پاینده، حسین (1388). نقد ادبی و دموکراسی، جستارهایی در نظریه و نقد ادبی جدید، تهران: ققنوس.

پین، مایکل (1380). لکان، دریدا، کریستوا، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.

تودوروف، تزوتان (1382). بوطیقای ساختارگرا، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگاه.

جعفری، محمدتقی (1351). آفرینش و انسان، تهران: شرکت سهامی انتشار.

حقیقی، مانی (1374). سرگشتگی نشانه‌ها، نمونههایی از نقد پسامدرن، بودریار، لیوتار و غیره، تهران: مرکز.

ریکور، پل (1382). زندگی در دنیای متن، تهران: مرکز.

زرین‌کوب، عبد الحسین (1383). آشنایی با نقد ادبی، تهران: سخن.

زرین‌کوب، عبدالحسین (1375). ارسطو و فن شعر، تهران: امیرکبیر.

سجودی، فرزان (1383). نشانه‌شناسی کاربردی، تهران: فقیه.

سعید، ادوارد (1377). جهان، متن و منتقد، ترجمۀ اکبر افسری، تهران: توس.

سلدن، رامان (1372). راهنمای نظریۀ ادبی معاصر، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: طرح نو.

سمیعی، احمد (1356). «نحوۀ وجودی اثر ادبی»، مجلۀ آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، دورۀ چهل‌و‌هفتم، ش 3.

سوسور و دیگران (1380). ساخت‌گرایی، پساساخت‌گرایی ومطالعات ادبی (مجموعه مقالات)، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجودی، تهران: حوزۀ هنری.

صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1385). ترجمه و تفسیر الشواهد الربوبیه، با حواشی ملاهادی سبزواری، به قلم جواد مصلح، تهران: سروش.

ضیمران، محمد (1386). ژاک دریدا و متافیزیک حضور، تهران: هرمس.

فرای، نورتروپ (1379). رمز کل، ترجمۀ صالح حسینی، تهران: نیلوفر.

کالر، جاناتان (1379). فردینان دوسوسور، ترجمۀ کورش صفوی، تهران: هرمس.

محبتی، مهدی (1385). «دربارۀ بوطیقا و تأثیر آن بر نقد ادب اسلامی ایران»، نامۀ پارسی، س 11، ش 1.

موریس، کریستوفر (1380). شالوده‌شکنی، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: شیرازه.

مونرسی، بیردزلی و جان هاسپرس (1387). تاریخ و مسائل زیبایی‌شناسی، ترجمۀ محمدسعید حنایی کاشانی، تهران: هرمس.

نیچه و دیگران (1386). هرمنوتیک مدرن، ترجمۀ بابک احمدی، تهران: مرکز.

ولک، رنه (1373). تاریخ نقد جدید، ترجمۀ سعید ارباب شیرانی، تهران: نیلوفر.

هاسپرز، جان و راجر اسکراتین (1379). فلسفۀ هنر و زیبایی‌شناسی، ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: دانشگاه تهران.

 

Barthes Roland (1974). s / z, Trans: Richard miller, New York: Hill and Wang.

Barthes Roland (1981). “Theory of the text”, in R. young (ed), Untying the Text, 31-47, London: Routledge.

Clyton, jay and Rothstein (1991). Influence and intertextuality in literary history, Eric (ed), university of Wisconsin press.

Culler, Jonathan (1975). Structuralist poetics, London, Routlege and Kegan Paul.

Eagelton, T. (1976). Criticism and Ideology, London.

Heideger M. (1977). Basic writings, New York: Harper and Row.

Hirsch JR, E. D. (1967). Validity in Interpretation, Yale University press, New Ha ven and London.

Iser, Wolfgang (1978). The act of reading, a theory of aesthetic response, Baltimore: johns Hopkins.

Kearns, Michael (1999). Rhetorical narratology, University of Nebraska press.

Miller, Hillis (1977). The Critic as Host, Yale, Critical Inquiry.

Olsen tein Haugrom (1987). The end of literary theory, Cambridge university press.

Wittgenstein, ludwing (1953). Philosophical investigation, London: oxford basil balkwel pudlishers.