شاهزادة تاریکی در پنج مغاک تباهی تشخیص ‌هویت یک قطعه ‌دست‌نویسِ پارتی از مجموعه ‌دست‌نویس‌های مانوی تورفان

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی، دانشگاه ادیان و مذاهب

.

چکیده

بازشناسی و بازسازی یکی از قطعات مانوی تورفان معروف به Ewangelyōnīg bāšāhān («سروده‌های انجیلی» یا «سرودهای انجیل») هدف اصلی این مقاله است. در این‌جا، نویسنده در بررسی‌ای نسخه‌شناسانه می‌کوشد نشان دهد که آیا قطعۀ M441 پاره‌ای از همان برگ دست‌نویس است که قطعة M507 از آن جدا شده است؟ پاسخ مثبت به این پرسش متن جدیدی را در یک پیکره در اختیار متخصصان مانوی قرار می‌دهد که عمدتاً مشتمل بر شرح شاعرانه‌ای از اسطورة آفرینش مانوی و کنش‌های ستیزه‌جویانة «شاهزادة تاریکی» (اهریمن) در کیش مانوی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Prince of Darkness in Five Pits of Destruction Identification of a Parthian Manuscript Fragment from Turfan Manichaean Collection

نویسنده [English]

  • mohammad shokrifomeshi
چکیده [English]

Identification and recognition of the Turfan Manichaean fragments belonging to the Ewangelyōnīg bāšāhs are the main aim of this article. In a codicological study the author attempts to show whether the fragment M441 is a piece of the same manuscript page from which M507 has been separated. Positive answer to this provides a new unified text which mainly contains a poetical expression of the Manichaean Creation myth and of the quarrelsome deeds of the “Prince of Darkness” (Ahriman) in Manichaeism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ewangelyōnīg bāšāhs
  • Identification
  • Prince of Darkness
  • Manichaean Creation myth
حسن‌دوست، محمد (1389). فرهنگ تطبیقی ـ موضوعی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو، ج 2، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

وامقی، ایرج (1378). نوشته‌های مانی و مانویان، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی؛ حوزة هنری.

 

Boyce, M. (1952). “Some Parthian Abecedarian Hymns”, BSOAS 14.

Boyce, M. (1954). The Manichaean Hymn-Cycles in Parthian, London-New York-Toronto.

Boyce, M. (1960). A Catalogue of the Iranian Manuscripts in Manichean Script in the German Turfan Collection, Berlin.

Boyce, M. (1975). A Reader in Manichaean Middle Persian and Parthian, Téhéran-Liège (Acta Iranica 9a).

Chavannes, É. and P. Pelliot (1911). Un traité Manichéen retrouvé en Chine, Paris (re-print of JA 18.

Colditz, I. (2000). Zur Sozialterminologie der iranischen Manichäer. Eine semantische Analyse im Vergleich zu den nichtmanichaischen iranischen Quellen, Wisbaden (Iranica 5).

Durkin-Meisterernst, D. (2004). Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthian, Turnhout (Corpus Fontium Manichaeorum, Dictionary of Manichaean Texts III,1).

Gershevitch, I. (1965). “Dialect Variation in Early Persian”, TPhS 1964 [1965], 1-29. [= Idem., Philologia Iranica, selected and edited by N. Sims-Williams, Wiesbaden 1985].

Ghilain, A. (1939). Essai sur la langue Parthe, Son système verbal d’après les textes manichéens du Turkestan Oriental, Louvain 1939. Bibliothèque du Muséon 9 [Repr. 1966].

Henning, W. B. (1933). “Das Verbum des Mittelpersischen der Turfanfragmente”, ZII, 9, 158-253 [=Selected Papers I, 1977, 65-160].

Henning, W. B. (1937). “A List of Middle Persian and Parthian Words”, BSOS 9 [= Selected Papers I, 1977].

Henning, W. B. (1944). “Bráhman”, TPhS. 108-118 [Selected Papers II, 1977, 193-204].

Henning, W. B. (1965). “A grain of Mustard”, Annali. Istituto orientale de Napoli-L. [Selected Papers II, 1977].

Krause, M. (1994). “Die Aussagen von Sarakoton-Psalm 2 (Man. Ps. Book 139, 52-140,17) über die heilgen Schriften der Manichäer”, in: H. Preissler, H. Seiwert and H. Mürmel (eds.), Gnosisforschung und Religionsgeschichte. Festschrift für Kurt Rudolph zum 65. Geburtstag, Marburg.

Lentz, W. (1926). “Die nordiranische Elemente in der neupersischenLiteratursprache bei Firdosi”, ZII, 4, 251-316.

MacKenzie, D. N. (1971). A Concise Pahlavi Dictionary, London.

Merkelbach, R. (1988). “Manichaia (10)”, ZPE 75.

Nyberg, H. S. (1974). A Manual of Pahlavi, Vol. 2, Wiesbaden.

Provasi, E. (2007). “A Son of the Manichaean Living Spirit”, in: M. Macuch, M. Maggi and W. Sundermann (eds.), Iranian Languages and Texts from Iran and Turan. Ronald E. Emmerick Memorial Volume, Wiesbaden.

Skjærvø, P. O. (1997). “The Manichean Polemical Hymns in M 28 I”, Bulletin of the Asia Institute 9, 1995 [1997].

Sundermann, W. (1973). Mittelpersische und parthische kosmogonische und Parabeltexte der Manichäer. Mit einigen Bemerkungen zu Motiven der Parabeltexte von Fr. Geissler, Berlin (BTT IV).

Sundermann, W. (1981). Mitteliranische manichäische Texte kirchengeschichtlichen Inhalts mit einem Appendix von Nicholas Sims-Williams, Berlin (BTT XI).

Sundermann, W. (1992). Der Sermon vom Licht-Nous : eine Lehrschrift des östlichen Manichäismus. Edition der parthischen und soghdischen Version, Berlin (BTT XVII).