پایندانی (= ضمانت) و هم‌پایندانی (= ضمانت مشترک) در مادیان هزار دادستان

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته رشته فرهنگ و زبانهای باستانی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 فرهنگ و زبانهای باستانی/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

مادیان هزار دادستان متنی حقوقی به خط و زبان پهلوی است. مادیان در دورۀ ساسانیان نوشته شده و تنها کتابی از این دوران است که تنها به مسائل حقوقی پرداخته است. برده‌داری، قیمومت، ضمانت، شراکت، ازدواج، طلاق و ... از جمله موضوعات مطرح در این اثر است. آنچه که در این مقاله بررسی شده، قوانین حقوقی مربوط به ضمانت است که با اصطلاح پایندانی و هم‌پایندانی مطرح شده است. این گزارش شامل دو بخش است: در بخش نخست، مفهوم پایندانی (= ضمانت) و پایندان (= ضامن) و قوانین مربوط به آن بررسی می‌شود. اینکه پایندان به وسیلۀ چه کسی انتخاب و چگونه تأیید می‌شد، طلبکار چه وقت و در چه صورتی می‌توانست به پایندان رجوع کند و چه چیزهایی می‌توانست مورد ضمانت باشد. در بخش دوم همپایندانی (= ضمانت مشترک) و قوانین مربوط به آن بررسی می‌شود؛ اینکه، هم‌پایندانی چه ویژگی‌هایی داشت، چه تعهداتی را به وجود می‌آورد و تفاوت آن با پایندانی چه بود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pāyandānīh (Warranty) and ham-pāyandānīh (Joint warranty) in Mādayān ī Hazār Dādestān

نویسندگان [English]

  • Nadia Hajipour 1
  • Mahshid Mirfakhraie 2
چکیده [English]

Mādayān ī Hazār dādestān is a juridical book in Pahlavi (= Middle Persian) which has been written in Sasanian era. Mādayān ī Hazār dādestān is the only book remained from the juridical tradition of Zoroastrianism. This book is dedicated to juridical issues such as slavery, tutelage, bailment/ warranty, partnership, marriage, divorce and etc. This article studies the juridical law related to warranty expressed by the terms ''pāyandānīh'' and ''ham- pāyandānīh''. This report is divided into two parts; the first part defines ''pāyandānīh'' and ''pāyandān'' and analyzes the related laws. For example who chooses ''pāyandān'' and how is it qualified, when can the claimant refer to it and what can be ''pāyandān''. The second part ''ham-pāyandānīh'' and its related rules are studied, such as like what are the features of ''ham-pāyandānīh'' and what commitments does it impose and the differences between the two. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mādayān ī hāzār dādestān. Middle Persian
  • Juridical issues
  • Warranty
  • Joint Warranty
  • Warranter
  • Pāyandānīh
  • Ham-pāyandānīh
پریخانیان، آناهیت (1387). «جامعه و قانون ایرانی»، تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، پژوهش دانشگاه کمبریج، گردآورنده: احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه. مجلد 3، قسمت 2. تهران: امیر کبیر.

تفضلی، احمد (1376). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن.

جعفری لنگردودی، محمد جعفر (1392). ترمینولوژی حقوق، چ 25، تهران: گنج دانش.

حاجی­پور، نادیا (1395). «مفسران حقوقی مادیان هزار دادستان»، پازند، س 12، ش 44، صص 35-53.  

دهقان، مصطفی (1381). «تحقیق و ترجمه‌ای جامع از کتاب مادیان (ماتیکان) هزار دادستان»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، مرداد و شهریور، ش 58 و 59، صص 55-58.

کاکای افشار (1388). «مادگان هزار دادستان کتاب هزار داوری (19) دو دادستان دیگر و سخنان پایانی این مقاله‌ها»، کانون وکلا، ش 206، صص 161-204.

کریستن‌سن، آرتور (1351). ایران در زمان ساسانیان، چ چهارم، تهران: ابن سینا.

عریان، سعید (گزارنده) (1391). مادیان هزار دادستان (هزار رای حقوقی)، تهران: انتشارات علمی.

مادَیان Modi 1901.

مادَیان- انکلساریا Anklesaria 1912.

مزداپور، کتایون (گزارنده) (1390). شایست ناشایست، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

مسعودی، ناصر 1(387). «مروری بر اصطلاحات دوره ساسانی»، حقوق، بهار و تابستان، ش 9 و 10، صص 101-117.

مکنزی، دیوید نیل (1379). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

منصوری، یدالله (1387). «اصطلاحات حقوقی در زبان فارسی میانه (پهلوی)»، نامۀ فرهنگستان، س 10، ش 4، صص144-155.

میرفخرایی، مهشید (گزارنده) (1390). روایت پهلوی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

نقابی، عفت (1393). «بینش کلامی پایندانی در شعر فارسی»، مجله زبان و ادبیات فارسی (دانشگاه خوارزمی)، دوره 22، ش 21، بهار و تابستان، صص 137-161.

وهمن، فریدون (1377). «ایران­شناسی در غرب: مادیان هزار دادستان کتاب هزار داوری»،  ایران­شناسی، س 10، ش 1، صص 188-191.

Anklesaria, T. D. (1912). The Social code of the Parsees in Sasanian Times or the Madigân-i-Hazâr Dâdistân, Part II, With an intro. By J. J. Modi, Bobay.

Antia, E. K. (1900). kārnamak-i Ardaxšēr-i pābakān, Bombay.

Bartholomae, Ch. (1904). Altiranisches wörterbuch, Strassburg.

Bailey, H. W. (1979). Dictionary of khotan saka, Cambridge.

Bulsara, S. J. (1976). The Laws of the ancient Persians, Bobay.

Davar, M. B. (1912). Šāyasr Lā Šayast, Bombay.

Dhabhar, E. B. (ed.) (1913). The Pahlavi Rivâyat Accompanying The Dâtistân-î Dînîk, Bombay.

Jamasp-Asana, J. M. (1897-1913). Pahlavi Texts, Bombay.

Kotwal, F. M. and P. G. Kreyenbroek. (1992). The Hērbedestān and Nērangestān, I, Paris.

Macuch, M. (1981). Das sasanidische Rechtsbuch "Matakdan i hazar datistan" (Teil II), Wiesbaden.

Macuch, M. (1988). "Barda and Barda-dārī ii, In the Sasanian period", in Encyclopædia Iranica, Vol. III, Fasc. 7, pp.763-766.  

Macuch, M. (1993). Rechtskasuistik und Gerichtspraxis zu Beginn des siebenten Jahrhunderts in Iran, die Rechtssammlung des Farroḫmard i Wahrāmān, Wiesbaden.

Macuch, M. (2005). "Mādayān ī Hazār Dādestān", in Encyclopædia Iranica. → http://www.iranicaonline.org/articles/madayan-i-hazar-dadestan

Macuch, M. (2009). "Judicial and Legal Systems iii. Sasanian Legal System", in Encyclopædia Iranica, Vol. XV, Fasc.2, pp. 181-196.

Modi, J. J. (1901). Mâdigân-i- Hazâr Dâdîstân, Part I, Poona.

Perixanjan, A. (1973). Sasanidskii Sudebnik Kniga Tysiachi Sudebnykh Reshenii (Matakdani hazar dadastan), Erevan.

Perikhanian, A. (1997). The Book of a Thousand Judgements (a sasanian Law-Book), tr. Nina Garsoïan, New York.

Shaki, M. (1992a). "Contact", Encyclopedia Iranica, London-New York, Vol. VI, Fasc. 2, pp. 221-224.

Shaki, M. (1992b). "Class system", Encyclopedia Iranica, London-New York. Vol. V, Fasc. 6, pp.652-658.