تحلیل گفتمان پیکره‌-‌بنیاد ترانه های فارسی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استادیار پژوهشکدۀ زبانشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

هدف مقالۀ حاضر تحلیل و مقایسۀ ترانه­های فارسی موسیقی پاپ است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و چارچوب تحلیل الگوی بیکر (2006) می­باشد که مبتنی بر تلفیق دو حیطۀ تحلیل گفتمان و زبان­شناسی پیکره­-بنیاد است. متغیرهای مستقل پژوهش ژانر ترانه، جنسیت ترانه­سرا و زمان ترانه و متغیرهای وابسته تفاوت­های واژگانی می­باشند. فرضیه­های پژوهش به این شرح هستند: ژانر ترانه تأثیر معناداری بر انتخاب­های واژگانی در ترانه­های فارسی دارد، جنسیت ترانه­سرا بر انتخاب­های واژگانی ترانه­های فارسی تأثیر معنی­داری دارد. تعلق ترانه به دوران پیش یا پس از انقلاب بر انتخاب­های واژگانی ترانه­های فارسی تأثیر معنی­داری دارد. جامعۀ آماری کلیه ترانه­های فارسی موسیقی پاپ در دو ژانر اجتماعی و عاشقانه است و حجم نمونه پیکره­ای متشکل از 1000 ترانه می باشد که با استفاده از نرم‌افزار تحلیل پیکره‌ای ورداسمیت و نیز نرم­افزار آماری SPSS تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهند که ترانه‌های عاشقانه و اجتماعی به لحاظ واژه‌های پربسامد، کلیدواژه‌ها و باهم‌آیی‌ها تفاوت معناداری با یکدیگر دارند. جنسیت ترانه­سرا بر گزینش­های واژگانی تأثیر معناداری دارد. بررسی واژگانی ترانه­های پیش و پس از انقلاب حکایت از معناداری تأثیر متغیر زمان ترانه بر واژه­های دو پیکره دارد. بنابراین هر سه فرضیه تأیید می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Corpus-Based Discourse Analysis of Persian Lyrics

نویسندگان [English]

  • Mohamad Aref Amiri 1
  • Atoosa Roastambeik Tafreshi 2
  • yahya modarsi 3
2 Assistant Professor, Linguistics Department, Institute of humanities and cultural studies
3 Linguistics professor of IHCS
چکیده [English]

This article aims at analyzing and comparing Persian Pop Lyrics. In this research, a descriptive-analytic method is used, and the analysis is done according to Baker (2006) which is based on the integration of critical discourse analysis and corpus linguistics. Independent variables are genre, gender of the lyricist, and time, and dependent variables are lexical differences including frequent words, keywords, and collocations. The hypotheses are as follows: there are significant quantitative and qualitative differences in lexical choices between two genres (social and love lyrics). Gender of the lyricist has a significant impact on lexical choices in the lyrics; Pre-revolution and post-revolution lyrics are significantly different regarding lexical choices. In order to answer these questions, a corpus of 1000 Persian Pop Lyrics has been analyzed by analytical tools of the corpus analysis software, Wordsmith, and SPSS. The results of this investigation are as follows: social and love lyrics have significant differences in terms of frequent words, keywords and collocations. Gender of the lyricist has a significant impact on the lexical choices in the lyrics. Also, the results show a significant difference between pre-revolution and post-revolution lyrics regarding the lexical choices. So, all of the hypotheses in this study are confirmed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • discourse analysis
  • lyrics
  • keyword
  • collocation
  • corpus-based
آخوندی، مطهره. (1390). بررسی تطبیقی مفهوم معشوق در تیتراژهای زنجیره‌های نمایشی سیمای ج.ا.ا و موسیقی مردم‌پسند (نهضت واسوخت) در دهه 80. پایان‌نامه کارشناسی ارشد ‌علوم ‌ارتباطات ‌اجتماعی ، دانشکده صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.

پیرو، فرزانه. (1391). مطالعه تحلیل محتوی نگرش نسبت به زن در موسیقی رپ فارسی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز.

حاتمی، علی؛ سمیرا، جبارنژاد .(۱۳۸۵).«تحلیل گفتمان به مثابه یک روش تحقیق در علوم انسانی». کنگره ملی علوم انسانی. برگرفته شده از : http://www.ensani.ir/fa/content/86382/default.aspx

ریچاردز، بری (1388).  روانکاوی فرهنگ عامه (نظم و ترتیب نشاط)، ترجمه ی حسین پاینده، تهران : نشر ثالث.

سروری، حسین (۱۳۸۸). بررسی گفتمان سنت‌گرای موسیقی در ایران معاصر (۱۳۸۵-۱۲۸۵). پایان‌نامه کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی.

عبداللهیان، حمید. ناظر فصیحی، آزاده (۱۳۸۹). «تحلیل شکل‌گیری و تحول گونه موسیقی مقاومت در ایران». جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، سال دوم، ۱، ۳۳-۶۳.

فاطمی، ساسان. (۱۳۸۲). « نگاهی گذرا به پیدایش و رشد موسیقی مردم‌پسند در ایران: از ابتدا تا سال ۱۳۵۷». فصلنامه موسیقی ماهور، شماره ۲۲، ۷-۱۳.

کوثری، مسعود. (۱۳۸۶). درآمدی بر موسیقی مردم‌پسند. تهران: دفتر پژوهش‌های رادیو.

یارمحمدی، لطف­الله. (1383)، گفتمان­شناسی رایج و انتقادی. تهران: هرمس.

Baker, P. (2006). Using Corpora in Discourse Analysis. London Continuum International Publishing Group.

Baker, P. (2010). Sociolinguistics and corpus linguistics. Edinburgh University Press.

Baker, P. and McEnery, T. (eds) (2015) Corpora and Discourse: Integrating Discourse and Corpora. London: Palgrave.

Baker, P., & Ellece, S. (2011). Key terms in discourse analysis. A&C Black.

Baker, P., Gabrielatos, C & McEnery T. (2013) Discourse Analysis and Media Attitudes: The Representation of Islam in the British Press. Cambridge: Cambridge University Press.

Bloor, M., & Bloor, T. (2013). The practice of critical discourse analysis: An introduction. Routledge.

Borthwick, S. Moy, R. (2004). Popular Music Genres: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Boyle, J.D. Hosterman, G.L. Ramsey, D.S. (1981). Factors Influencing Pop Music Preferences of Young People, Research in Music Education, 29 (1), 46-55.

Bridle, M. (2011). Male Blues Lyrics 1920-1965: A Corpus Assisted Analysis. Master’s thesis, University of Huddersfield.

Chouliarki, L., & Fairclough, N. (1999). Discourse in late modernity. Rethinking Critical Discourse Analysis. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Fairclough, N. (1989). Language and power. London and New York: Longman.

Fowler, R. and Kress, G. (1979) ‘Critical linguistics.’ In R. Fowler, B. Hodge, G. Kress and T. Trew (eds) Language and Control. London, Boston, Henley: Routledge and Kegan Paul. 185–213.

Hardt-Mautner, G. (1995). “Only Connect": Critical Discourse Analysis and Corpus Linguistics. Lancaster: UCREL.

Harris, Z. (1952). “Discourse Analysis”, Language, 28, 1-80.

Hunston, S. (2002). Corpora in applied linguistics. Ernst Klett Sprachen.

Kheovichai, B. (2014). Marketization in the language of UK university recruitment: A critical discourse analysis and corpus comparison of university and finance industry job advertisements. Doctoral dissertation, Department of English, University of Birmingham.

Kirkemo, T. (2007). Aspects of Hip Hop discourse: Constructing reality, ideology and identity. Master's thesis, The Department of Literature, Area Studies and European Languages, University of Oslo.

Ko, W. S. (2011). The Asian American voice: a Critical Discourse Analysis (CDA) approach to rap lyrics. HKU Theses Online (HKUTO).

Kreyer, R., & Mukherjee, J. (2007). The style of pop song lyrics: A corpus-linguistic pilot study. Anglia-Zeitschrift für englische Philologie, 125(1), 31-58.

Mautner, G. (2009). “Checks and balances: how corpus linguistics can contribute to CDA”. Ruth Wodak, Michael Meyer, eds. Methods of Critical Discourse Analysis. London: Sage, 122–144.

Mautner, G. (2010). Language and the market society: Critical reflections on discourse and dominance. New York: Routledge, Taylor & Francis Group.

Popular music. (2016). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/art/popular-music

Rierola Puigderajols, A. (2001). A Linguistic Study of the Magic in Disney Lyrics. Doctoral dissertation, Department of Linguistics, Barcelona University.

Schiffrin, D. (1994). Approaches to discourse. Oxford: Basil Blackwell.

Scott, M. (1997). “PC analysis of key words—and key key words”. System, 25(2), 233-245.

Stubbs, M. (1996) Texts and Corpus Analysis. London: Blackwell.

Stubbs, M. (1997). “Whorf‘s children: Critical comments on critical discourse analysis (CDA)”. British Studies in Applied Linguistics, 12, 100–116.

Stubbs, M. (2001). Words and phrases: Corpus studies of lexical semantics. Oxford: Blackwell Publishers.

Suhr, S.A. (2007). The Phenomenon of 'Political correctness' A Corpus-based Discourse analysis. Doctoral dissertation, Linguistics and English Language Department, Lancaster University.