محمد طرزی افشار و ویژگی‌های زبانی او

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه

2 عضو هیئت علمی پژوهشکدة زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

چکیده
محمد طرزی­افشار شاعر عهد شاه عباس دوم و شاه صفی از ایل افشار است که متاسفانه، تاکنون چون مرواریدی مکنون در صدف خمول و گمنامی مانده است. زبان او در آثارش ویژگی خاصی دارد که در آثار شاعران دیگر کمتر دیده شده است. این پژوهش بر آن است تا به طریق تحلیلی اشعار طرزی را بررسی کند و نشان دهد تغییراتی که طرزی در آن روزگاران در مورد واژگان انجام داده، امروزه تحت عنوان هنجارگریزی مطرح می­گردد. در اینگونه فراهنجاری، شاعر، واژگان و ترکیبات جدیدی را ابداع می­کند که در زمان وی کاربرد نداشته است. نتایج تحقیق نشان می­دهد طرزی از اسم عام مصدر جعلی ساخته و از ترکیب  اسم خاص و نشانۀ مصدری «یدن» نیز در ساختن فعل­های تازه بهره برده است. دو اسم مترادف (معطوف ومعطوفٌ علیه) نیز، که به صورت مصدر جعلی درآید، از کلام طرزی، طرز دیگر می­سازد. وی تنها از کلمات مفرد مصدر جعلی نمی­سازد بلکه در این خصوص از واژگان مرکب یا عبارت هم استفاده می­کند و به این ترتیب، واژگانی نو ابداع می­نماید. از مضاف و مضاف­الیه هم واژه می­پردازد. ساخت مصدر جعلی از حرف و ضمیر در اشعار طرزی دیده می­شود و این نکته شامل حروف عربی هم می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Modarresi 1
  • farzaneh vezvai 2
1 Professor Persian Language and Literature Oroomieh University
منابع

 احمدی، بابک(1380). ساختار و تأویل متن ج 2، تهران: مرکز.

اسفندیاری،یوشیج (1368). دربارة شعر و شاعری، گردآوری سیروس طاهباز، تهران:دفترهای زمانه.

انزابی نژاد، رضا(1379) «طرزی افشار شاعری یگانه، شیوه­ای یگانه» نامه فرهنگستان ، شمارة 15

انزلی، حسن(1384)، اورمیه در گذر زمان، چاپ دوم، تهران: دستان

ایگلتون، تری(1380). پیش درآمدی بر نظریة ادبی، تهران: مرکز.

بلوکباشی، علی(1379) « افشار» دائرة المعارف بزرگ اسلامی زیر نظر محمد کاظم موسوی بجنوریدی، تهران: دائرة المعارف بزرگ اسلامی

تربیت، محمد علی(بی­تا)، دانشمندان آذربایجان، چاپ دوم، تبریز: بنیاد کتابخانه فردوسی

حسن لی، کاووس( 1383) گونه های نوآوری در شعر معاصر ایرا ن، تهران: ثالث.

خرمایی، علیرضا(1387). «اصول ساخت واژه­سازی و واژه­های نوساختة عمومی»، مجلۀ تخصصی زبان و ادبیات دانشکدة ادبیات و علوم انسانی مشهد، شماره 161.

دانش فروز، غلامرضا(1378)، تذکرة شبگرد، چاپ اول، تهران: طهوری

ریپکا، یان(1381) تاریخ ادبیات ایران از دوران باستان تا قاجاریه، ترجمة عیسی شهابی و دیگران، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی

شفیعیون، سعید،(1394) (تاریخ ارسال به مجله28/7/ 1393) «طرزی نابهنجاریده و تأسف­بار در چاپیدن دیوان طرزی افشار»، آینه میراث، شمارة 57.

شفیعی کدکنی، محمدرضا(1386) موسیقی شعر، تهران: آگاه.

صفوی، کورش(1383از زبانشناسی به ادبیات، تهران: سورة مهر(حوزة هنری سازمان تبلیغات اسلامی)

 طرزی افشار، محمد(1338) دیوان شعر، به تصحیح محمد تمدن، تهران: ادیبه

طرزی افشار، محمد،(1393)، دیوان شعر، به تصحیح فاطمه مدرسی و وحید رضایی حمزه کندی، چاپ اول، فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم (1379)، مفاخر آذربایجان، چاپ اول، قم، دفتر نشر نوید اسلام

علوی مقدم، مهیار(1377).  نظریه های نقد ادبی معاصر، صورتگرایی و ساختارگرایی، تهران : چاپار.

غلامرضایی، محمد (1381). سبک شناسی شعر پارسی از رودکی تا شاملو، تهران: نشر جامی.

مدرسی، فاطمه(1388). «فرایند فراهنجاری واژگانی در اشعار شفیعی کدکنی»، فصلنامۀ زبان و ادب پارسی، ش42.

مدرسی، فاطمه (1387). از واج تا جمله، تهران: چاپار.

هدایت، رضا قلی­خان(1382) مجمع الفصحا، به کوشش مظاهر مصفا، تهران: امیرکبیر.