تفاوت‏های سبکی غزل‏ حافظ و سلمان ساوجی از نظر کاربست فعل

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیارزبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

زیبایی‏های ادبی و هنری غزل حافظ بر همگان مبرهن است؛ امّا این زیبایی‏ها زمانی بیشتر آشکار می‏شود که با غزل‏های دیگر شاعران و بویژه غزل‏هایی که مورد توجّه وی بوده و در استقبال از آن اشعار، غزل‏هایی هم‏زمینه سروده؛ بررسی مقایسه‏ای گردد. چنین بررسی‏هایی تا حدّی می‏تواند این امر را محرز کند که چرا غزل‏دوستان از خوانش غزل حافظ در مقایسه با غزل‏هایی با همان زمینه؛ حظّی وافرتر و متفاوت‏تر دریافت می‏کنند. زبان‏شناسی نقش‏گرای هلیدی که در تحلیل متون ادبی کارآمد نشان داده شده؛ در پاسخ به این پرسش می‏تواند کمک نماید. در این رویکرد، فرانقش تجربی که به بازنمایی تجربه‌های انسان از جهان بیرون و درون می‌پردازد؛ بیانگر محتوای گزاره‌ای بند است که به‌وسیلة فعل اصلی بیان می‌شود و به آن فرایند می‌گویند. در جستار پیشِ رو، با بهره‏گیری از روش توصیفی‏تحلیلی و آماری، در پی پاسخ به این پرسش‏ هستیم که غزل حافظ و سلمان از نظر کاربست انواع فرایندها چه تفاوت‏هایی با هم دارند و این تفاوت‏ها چه تأثیراتی بر سبک غزل این دو شاعر و به تبع آن التذاذ ادبی شعر آنان دارد. نتایج این پژوهش حاکی از این است اگرچه هر دوی این آثار در یک ژانر مشترک (غزل) نوشته شده‌اند و دارای زمینة تقریباً مشابهی هستند؛ امّا گزینش‏های فعلی انگیخته از زبان آنان متفاوت است. حافظ به بهره‏گیری از فرایندهای «ذهنیِ آرزویی و عاطفی»، و فرایندهای «مادّیِ تبدیلی» توجّه بیشتری نشان داده و تمایز سبکیِ غزلیّات هم‏زمینة او نسبت به غزل‏های سلمان در رنگ و بوی عاطفی و همچنین پویایی غزل وی نهفته است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Stylistic Differences of Hafez and Salman Savoji’s Ghazals (Based on Verb)

نویسنده [English]

  • tahereh ishany
Assistant Professor of Persian Language & Literature. Institute for Humanities & Cultural Studies
چکیده [English]

The literary and artistic beauty of Hafez's sonnets is obvious to everyone but these beauties become more apparent when compared to the other poets' poems and especially the ghazals that he was interested in. Such studies may partially reveal why the lovers' ghazas receive more enjoy by readings of Hafez's ghazals incomparison with the similar ghazals of others. Systemic functional linguistics, which has been shown to be effective in analyzing literary texts, can help in answering this question. In Haliday's systematic, experiential metafunction represent human experience from the outside and inside world, and in fact expresses the content of the clause that is expressed by the main verb and referred to as the process. hence, in the present study, using descriptive - analytical and statistical method, we seek to answer the question of what differences exist, and what effect these differences have, or effects on the ghazal style of the two poets, and their literary enjoyment of their poetry. The results of this research suggest that although both of these works have been written in a common genre (ghazal) and have a roughly similar background, the verbal choices differ from their language. Hafiz has paid more attention to the use of "mental and emotional" processes and "material transformation" processes, and the distinction of the style of the ghazals in comparison with Salman’s ghazals is in the emotional color and smell of his sonnets, as well as the dynamics of his ghazals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hafez Shirazi
  • Salman Savoji
  • Systemic Functionla linguistics
  • experiential metafunction
  • verb
  1. حافظ شیرازی. (1362). دیوان خواجه شمس‏الدّین محمّد حافظ شیرازی. به اهتمام محمّد قزوینی و قاسم غنی. چاپ چهارم. تهران: زوّار.
  2. دبیرمقدم، محمد. (1386). زبان‌شناسی نظری؛ پیدایش و تکوین دستور زایشی. ویراست دوّم. چاپ دوّم با اصلاحات. تهران: سمت.
  3. ساوجی، سلمان بن محمّد. (1389). کلیّات سلمان ساوجی (با تجدیدنظر کلّی و افزودن قصیدة مصنوع با نسخه‏های جدید). مقدمه و تصحیح عباسعلی وفایی. تهران: سخن.
  4. شمیسا، سیروس. (1372). سبک‏شناسی. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
  5. صافی، حسین. (1388). داستان از این قرار بود. تهران: رخ‌داد نو.
  6. صفا، ذبیح الله. (1380). تاریخ ادبیات ایران. تهران: فردوسی
  7. کرد چگینی، فاطمه؛ تقی پورنامداریان. (1392). «تأثیر گزینش ادبی در سبک با تأکید بر دیدگاه پاول سیمپسون». کهن‏نامة ادب پارسی. سال چهارم. شمارة اوّل. بهار. صص 93-69.
  8. نبی‏لو، علیرضا. (1392). «بررسی و تحلیل دو غزل از خاقانی و حافظ بر مبنای زبان‏شناسی نقش‏گرای سیستمی. نشریة زبان‏ و ادب فارسی دانشگاه تبریز. دورة 66،شمارة 227. صص 113- 135.
  9. وردانک، پیتر. (1389). مبانی سبک‌شناسی. ترجمۀ محمّد غفاری. تهران: نشر نی.
 

10. Eggins, S. (2004). An Introduction to Systemic Functionl Linguistics. New York: Continuum.

11. Halliday, M.A.K. and Hasan, R. (1976). Cohesion in English. London: Longman.

12. Halliday, M.A.K. and C.M.I.M. Matthiessen (2004). An Introduction to Functional Grammar. Third ed. London: Arnold Publication.

13. Hasan, R. (1985). Linguistics, Language & Verbal Art. Deaken University press

14. Thompson, G. (2004). Introducing Functional Grammar. London: Arnold Publication.