ریختارشناسی داستان و فراقواعد آن

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشکده‌ی زبان-شناسی،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی نویسنده مسئول،

چکیده

پی­آیند روایت در همه­ی آثار داستانی تا اندازه­ای قابل پیش­بینی است. کمتر پیش می­آید که خواننده از همان آستانه­ی متن با جهان داستان هم­بوم نشود، و از شرح ماوقع به گمانه­زنی درباره­ی پیش­آمدهای قریب­الوقوع داستان نیفتد. حدود این گمانه­زنی را اما انتظارات برحقی تعیین می­کند که از ریختارشناسی متن روایی در نظر خواننده نقش می­بندد. منظور از ریختارشناسی در این­جا استقرای مضامین متن از سازه­های آن است که با نگاهی پیشینی به فرجام داستان صورت می­گیرد. از این نظر، خوانش داستان را می­توان تابعی از «کارکرد اتوپیایی فهم» در حرکتی معطوف به افق پیشاروی خواننده دانست؛ افقی که خود قبلاً بنابر مفروضات خواننده پیش­پیکربندی شده و دائماً به پشتوانه­ی همین مفروضات بازتولید می­شود. حال، مسئله این است که در پیشرفتی چنین پس­نگر چگونه می­توان کارکرد اتوپیایی فهم را تبیین کرد؟ هدف از مقاله­ی حاضر، تبیین این کارکرد و کاربست مبانی آن در خوانش داستان­های نوین فارسی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Morphemic Analysis of Story and its Metarules

نویسنده [English]

  • hossein safi pirloohe
Assistant Professor of Linguistics Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

The sequence of story events is more or less reasonably foreseeable from its very immergence. Barely does a reader enter a story world, while precluding any short-term outlook. Whatever the readerly oriented horizons of expectations might be, they should nonetheless be textually legitimized through morphemics, which is an autotelic constituent analysis of a narrative text in order to deduce thematic components of the story behind it. Story reading, in this futuristic sense, can be defined as a function of some utopian hermeneutics, both arousing from the reader's perfigurated vision, and reconfiguring it at the same time. Inquiring into such a regressive progression along with morphemic analysis of a number of Persian modern sample stories, this article aims to explore the dialectics of reading.

کلیدواژه‌ها [English]

  • story per/configuration
  • morphemic analysis
  • horizon of expectations
  • utopian hermeneutics
  • Persian Modern fiction
آذرپناه، آرش (1395). جرم زمانه­ساز. تهران: چشمه.

اکو، امبرتو، ریچارد رورتی و جاناتان کالر (1397). تفسیر و بیش­تفسیر. ویراستار استفان کولینی. ترجمه­ی فرزان سجودی. تهران: علمی­فرهنگی.

بابایی، فرهاد (1393). جناب آقای شاهپور گرایِلی همراه خانواده. تهران: چشمه

براهنی، رضا (1368). قصه­نویسی. چاپ چهارم. تهران: البرز.

پراپ، ولادیمیر (1368). ریخت­شناسی قصه­های عامیانه. ترجمه­ی فریدون بدره­ای. تهران: توس.

پرینس، جرالد (1395). روایت­شناسی، شکل و کارکرد روایت. ترجمه­ی محمد شهبا. تهران: مینوی خرد.

تبرایی، بابک (1397). گورخواب. تهران: هیلا.

ریکور، پل (1395). ایدئولوژی اخلاق، سیاست. ترجمه­ی مجید اخگر. تهران: چشمه.

ریکور، پل (1397).  زمان و حکایت. کتاب دوم: پیکربندی زمان در حکایت داستانی. ترجمه­ی مهشید نونهالی. تهران: نی.

شجاعی، سیدمهدی (1388). دموکراسی یا دموقراضه. چاپ دوم. تهران: کتاب نیستان.

قاسمی، رضا (1390الف). وردی که بره­ها می­خوانند. برلین: گردون.

قاسمی، رضا (1390ب). چاه بابِل. برلین: گردون.

قاسمی، رضا (1384). همنوایی شبانه­ی ارکستر چوب­ها. تهران: نیلوفر.

کرنی، ریچارد (1395). «میان ایدئولوژی و اتوپیا». در پل ریکور. ایدئولوژی اخلاق، سیاست. ترجمه­ی مجید اخگر. تهران: چشمه.

مشدی­گلین خانم، (1374). قصه­های مشدی گلین خانم.گردآورده­ی ل. پ. الول ساتن. ویرایش ا. مارتسولف، آ. امیرحسینی نیتهامر، و س. ا. وکیلیان. تهران: مرکز.

منایی، حمیدرضا (1395). برج سکوت. تهران: نیستان.

نگین­تاجی، آریا (1390). روزنامه­نگار. تهران: ثالث.

هرمن، دیوید (1393). عناصر بنیادین در نظریه­های روایت. ترجمه­ی حسین صافی. تهران: نشر نی.

یزدانی خرم، مهدی (1394). سرخِ سفید. تهران: چشمه.

Sternberg, M. (2001). “How Narrativity Makes a Difference.” Narrative 9 (2), 115–22.