محمول صفتی در زبان فارسی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

در ارتباط با نقش محمولی صفت در جایگاه پیش از فعل‌های «بودن» و معادل‌های آن، دو رویکرد عمده وجوددارد؛ یک دیدگاه صفت را در این جایگاه، جزء غیرفعلیِ فعل مرکب می‌داند و رویکرد دیگر آنرا مسند فرض‌می‌کند. بررسی رفتارصفت‌ها در پیکرۀ وابستگی نحوی زبان فارسی و پیکرۀ گزاره‌های معنایی زبان فارسی نشان‌می‌دهد، صفاتی که در جایگاه پیش از فعل‌های «بودن» و معادل‌های آن قرارمی‌گیرند، به طور کلی به دو دسته تقسیم‌می‌شوند، 1-صفت‌هایی که ساخت ظرفیتی دارند و به اصطلاح می‌توان آنها را محمول صفتی نامید و 2-صفت‌هایی که ساخت ظرفیتی ندارند. فرض این پژوهش بر این است که تنها صفت‌های گروه دوم مسند هستند. در این پژوهش برای اثبات این ادعا از دو آزمون جایگزینی و همپایه‌سازی در تشخیص سازه‌های جملهاستفاده‌شده‌است. نقش معنایی فاعل در جملات حاوی این گروه از صفت‌هاو استناد به فهرست افعال مرکب زبان فارسی، شواهدی دیگری هستند که بر اساس آنها می‌توان بر درستی فرضیۀ این پژوهش صحه گذاشت.بر این اساس از حدود یازده هزار مسند‌ گزارش‌شده در پیکرۀ وابستگی نحوی زبان فارسی، نیمی از آنها باید به عنوان جزء فعلی فعل مرکب درنظر گرفته شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Adjective Predicates in Persian language

نویسنده [English]

  • azadeh mirzaei
Assistant professor, Allameh Tabataba
چکیده [English]

There are two main approaches to the predicative function of the adjectives that precede the verb ‘to be’ and it`s equivalences; one which considers these adjectives as a non-verbal element of the compound verb and the other one assumes them as the subject complement. Studying the behavior of the adjectives in the Persian Proposition Bank and Persian Syntactic Dependency Treebank show that the adjectives that accompany the verbs ‘to be’ and it`s equivalences are generally divided into two categories: 1- Adjectives that take argument structure and can be called adjective predicates; 2. Adjectives that do not take argument structure. This study assumes that only the second group of adjectives is the subject complement. To prove this claim, two substitution and coordination tests were used to identify whether this adjective is an autonomous constituent or a part of a whole. Also, considering the semantic role of the subject in the sentences containing this group of adjectives and based on the list of compound verbs in the Persian language, the hypothesis of this study was tested. Accordingly, about half of the approximately eleven thousand subject complements reported in the Persian Syntactic Dependency Treebank should be viewed as the non-verbal element of the-compound-verb.

کلیدواژه‌ها [English]

  • adjective
  • subject complement
  • Predicate
  • Compound verb
  • Persian language
ارژنگ. غلامرضا.(1387).دستور زبان فارسی امروز. تهران: قطره.
حق‌بین. فریده. (1385).ظرفیت در ساخت‌های اسنادی در زبان فارسی. زبان و زبان‌شناسی. دورۀ 2، ش 4.21-38.
طبیب‌زاده، امید. (1388). ظرفیت صفت در فارسی. دستور. ش5. 3-26.
طبیب‌زاده، امید. ([۱۳۹۱] ۱۳۹۳). دستور زبان فارسی بر اساس نظریۀ گروه‌های خودگردان در دستور وابستگی. تهران: مرکز.
مشکوه‌الدینی. مهدی. (1386). دستور زبان فارسی بر پایۀ نظریه گشتاری. ویرایش دوم. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
میرزائی. آزاده. مولودی. امیرسعید. (1393). نخستین پیکرۀ نقش‌های معنایی زبان فارسی. علم زبان، دوره 2، ش3. 429-48.
ناتل خانلری. پرویز. (1351). دستور زبان فارسی. ویرایش 3. تهران: توس.
Eisenberg, Peter. (1976) “Oberflächenstruktur und logischeStruktur: Untersuchungenzur Syntax und Semantik des deutschenPrädikatadjektivs”. LinguistischeArbeiten, 36, Tübingen.
Götze, Lutz. (1979), “ValenzstrukturendeutscherVerben und Adjektive” Heutiges Deutsch:Linguistischeund didaktischeBeitraegefür den deutschenSprachunterricht, Reihe III München.
Mirzaei, Azadeh&AmirsaeidMoloodi (2016). Persian proposition Bank. In Proceedings of the 10th International Language Resources and Evaluation.Portorož (Slovenia). May. pp. 3828-3835.
Rasooli, M.‎ S.‎, Moloodi,  A.‎ S.‎, Kouhestani, M.‎, MinaeiBidgoli,  Behrouz.‎ (2011)‎.‎ A Syntactic Valency Lexicon for Persian Verbs: The First Steps towards Persian Dependency Treebank.‎ In ۵th Language & Technology Conference (LTC): Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics, Poznań, Poland, 227–231.
Rasooli, Mohammad Sadegh, ManouchehrKouhestani, and AmirsaeidMoloodi (2013). Development of a Persian syntactic dependency treebank. In Proceedings of the 2013 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies. Atlanta, USA, pp. pp. 306-314.
Sschreiber, H. (1991), Deutsche Adjektive, Wortfelderfür den Sprachunterricht, Berlin.
Tallerman, Maggie. Understanding syntax. Hodder Education, 2011.
Tesniere, L. (1980). Grundzüge der strukturalen Syntax, Hg. Und üs. Von Ulrig Engel, Stuttgart.