استعاره مفهومی مزه‌ها در اشعار کودکانه

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه محقق اردبیلی

2 دکترای زبان و ادبیات فارسی، مدرس دانشگاه محقق اردبیلی

10.30465/ls.2021.6182

چکیده

استعاره که در دیدگاه کلاسیک، ابزاری شاعرانه برای تزئین کلام به شمار می­رفت، با ظهور زبان­شناسانی چون لیکاف(1999) اساس تفکر معرفی شد. به این معنا که امور انتزاعی در قالب امور محسوس درک می­شوند که به این فرآیند، استعاره مفهومی می­گویند. در پژوهش حاضر که به شیوه کتابخانه­ای و تحلیلی- توصیفی انجام گرفته است، در پی بررسی استعاره های مفهومی‌ای هستیم که با تکیه بر حس چشایی در اشعار کودکانه خلق شده‌اند تا به این پرسش­ها پاسخ دهیم که 1.عمده­ترین مبداهای متعلق به حوزه چشایی در اشعار کودکانه کدامند؟ 2.تاثیر بهره­مندی از این مبداها در القای مفاهیم انتزاعی چیست؟ برای انجام پژوهش30 کتاب شعر به عنوان نمونه آماری انتخاب و تمامی ابیات آن­ها بررسی شد. نتایج به دست آمده از پژوهش 68 مورد استعاره مفهومی است که حوزه­های مبدا آن­ها «شیرین و تلخ» و حوزه­های  مقصدشان «احساس مطلوب یا نامطلوب ناشی از امور مختلف» است. از آنجا که 1. بیشتر استعاره­ها با مزه محبوب کودکان مفهوم­سازی شده­اند؛ 2. همه آن­ها از نوع هستی­شناختی­اند که با دیدگاه کودکان نسبت به جهان تطابق دارد؛ 3. با محسوس­ترین مدرکات، مفهوم­سازی شده­اند، می­توان گفت شاعران در تطبیق فضای شعری خود با روحیه کودکان موفق­ بوده­اند و شعری مطابق با ذائقه کودکانه سروده­اند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The conceptual metaphor of tastes in childish poetry

نویسندگان [English]

  • asgar salahi 1
  • neda nabizade Ardabili 2
1 ar
2 nn
چکیده [English]

Metaphor, which in the classical sense was a poetic tool for decorating the word, was introduced as the basis of thinking with the advent of cognitive linguistics. In this view, abstract things are understood in the form of tangible things, which are called conceptual metaphors. In this descriptive and analytic-descriptive study, the conceptual metaphor of infantile poetry was investigated in this study. . The results show that 51 cases of conceptual metaphor were used in the studied works, 38 of which were conceptualized with the help of "sweet" and 13 with "bitter" taste. Areas of origin These metaphors are "sweet and bitter" and areas of destination are "the good or the bad feeling of different things". Because 1. most metaphors are conceptualized by the children's favorite taste; 2. they are all ontological in accordance with children's view of the world; 3. with the most tangible evidence; The poets have been successful in adapting their poetic atmosphere to the children's morals and have composed poetry in accordance with their childlike tastes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • conceptual metaphor
  • childish poetry
  • tastes
  • sweet
  • bitter
آهنگر، عباسعلی(1396)، «مقایسه درک استعاره مفهومی کودکان عادی و کودکان کم­توان ذهنی آموزش­پذیر فارسی زبان»، فصلنامه تازه­های علوم­شناختی، سال19، شماره 4، صص 42-28.
ابراهیمی، ج. 1374. پروانه در باران، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
------، ---الف1377. آب مثل سلام، چاپ سوم، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
------، ---ب1377. شکوفه­های شعر، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
------، ---1378. آواز پوپک، چاپ دوم، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
------، ---1382. مهربان سبزپوش، تهران: کانون پرورش فکری کودکان .
------، ---1385. آن مرد بازی می­کند، چاپ سوم، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
------، ---1386. رازهایی در باد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
------، ---1392. ماری که شاعرم کرد، تهران: کانون پرورش فکری کودکان.
افراشی، آزیتا؛ نعیمی فاطمه(1389)، «تحلیل متون داستانی کودک با رویکرد شعرشناسی شناختی»، زبان­شناخت، سال اول، شماره دوم، صص25-1.
براتی، مرتضی(1396)، «بررسی و ارزیابی نظریه استعاره مفهومی»، مطالعات زبانی وبلاغی، سال8، شماره16، صص 84-51.
بکتاش، غلامرضا (1391)، تا رادیو خبر داد، تهران: پالیزان.
تورت، کاترین؛ گیودتی، میشل(1387)، روان­شناسی رشد، ترجمه احمد یارمحمدیان وهمکاران، تهران :انتشارات پویش اندیشه.
خدادوست، احمد (1383)، شعر سبزه­ها، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
رحمان­دوست، مصطفی(1389)، دوستی شیرین است، چاپ هفتم، تهران: مدرسه.
--------،------- (1385)، فصل بهار بنویس، تهران: مدرسه.
--------،------- (1384)، پرنده گفت به­به، تهران: محراب قلم.
--------،------- (1376)،چشمه نور، چاپ چهارم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
--------،------- (1388)،گل و چای وخواستگاری، چاپ دوم، تهران: پنجره.
سجودی، فرزان؛ قنبری، زهرا(1391)، «بررسی معناشناختی استعاره زمان در داستان­های کودک به زبان فارسی»،
نقدادبی، دوره5، شماره19 ، صص156-135.
شریفی، شهلا؛ حامدی شیروان(1389)، «بررسی استعاره در ادبیات کودک و نوجوان درچهارچوب زبان­شناسی
شناختی»، تفکر و کودک، سال1، شماره2، صص63-39.
شعاری نژاد، علی اکبر، (1385)، روان شناسی رشد، چاپ نوزدهم، تهران: اطلاعات.
شعبان­نژاد، افسانه (1391)، شیشه آواز، چاپ چهارم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
شعبانی، اسدالله (1378)، پروانه و گل سر، چاپ دوم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
--------------(1381) ، رنگین کمان کودکان، چاپ دوم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
شفیعی کدکنی، محمدرضا(1350)، صورخیال در شعر فارسی، تهران: نیل.
شمیسا، سیروس(1381)، بیان و معانی، تهران: فردوس.
شهری، بهمن(1390)، بررسی رابطه میان ایدئولوژی و استعاره با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
صفوی، کورش(1379)، درآمدی بر معنی­شناسی، تهران: سوره مهر.
فتوحی، محمود(1390)، سبک­شناسی نظریه­ها، رویکردها و روش­ها، تهران: سخن.
کزازی، جلال­الدین(1368)، بیان، زیبایی­شناسی سخن پارسی، تهران: کتاب ماد.
کشاورز، ناصر(1384)، چکه­ای آواز؛ تکه­ای مهتاب، چاپ دوم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
کوچش، زولتان(1396)، استعاره، مقدمه­ای کاربردی، ترجمه جهانشاه میرزابیگی، تهران: آگاه.
-----،-----(1393)، استعاره در فرهنگ، ترجمه نیکتا انتظام، تهران: سیاهرود.
کیانوش، محمود(1382)، طوطی سبز هندی، چاپ دوم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
----،------(1381)، زبان چیزها، چاپ سوم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
----،------(1378)، بچه­های جهان، چاپ سوم، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
----،------(1388)، خار و مروارید، لندن.
----،------(1343)،شکوفه حیرت، تهران: شباویز
----،------(1351)، خرخاکیها یونجه‌ها و کلاغها، تهران: نیل.
----،------(1349)، آب­های خسته، تهران: آگاه.
----،-------(1371)، شبستان، تهران: آگاه.
محقق، جواد(1391)، یک دانه گردو، چاپ نهم، تهران: زیتون.
----،---(1381)، خواب خوب، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
لطف­الله، داوود (1383)، زندگی: یک لبخند، تهران: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان.
لیکاف، جرج؛ جانسون، مارک (1394)، استعاره­هایی که با آن­ها زندگی می­کنیم، ترجمه هاجر ابراهیمی، تهران: علم.
مزینانی، محمدکاظم (1392)،گل، آیینه و قرآن، چاپ پنجم، تهران: کتاب­های شکوفه.
هاشمی، زهره (1389)، «نظریه استعاره مفهومی از دیدگاه لیکاف و جانسون»، ادب­پژوهی، شماره12، صص140-119.
هاوکس، ترنس (1390)، استعاره، ترجمه فرزانه طاهری، چاپ چهارم، تهران: مرکز.
همایی، جلال­الدین(1374)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران: نگاه.
 
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A practical Introduction. 2nd ed. New York: Oxford University Press.
Lakoff, George and Mark Johnson, (1999) Philosophy London: Routledge and Kegan Paul Ltd.in the flesh: Embodied mind and its challenges to western thought, The Basic books.
Lee, D. (2001). Cognitive linguistics: An Introduction. New York: Oxford University Press.
Ogden, Charles Kay and Richards, Ivor Armstrong. (1972). The Meaning of Meaning.