ساخت آغازگری_پایان‌بخشی در بندهای خبری نوشتار فارسی‌آموزان غیرایرانی سطح تکمیلی: تحلیلی بر پایه‌‌ی دستور نظام‌مند- نقشگرا

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 آموزش زبان فارسی به غیر فارسی‌زبانان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره)، قزوین،ایران

2 آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)،قزوین، ایران

3 آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)،قزوین،ایران

10.30465/ls.2021.6186

چکیده

مساله اصلی پژوهش حاضر تعیین وضعیت ساخت آغازگری­_ پایان‌بخشی در بندهای خبری نوشتار فارسی‌آموزان غیرایرانی سطح تکمیلی و همچنین تعیین وضعیت نشانداری این بندهاست. پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و پیکره‌بنیاد است. پیکره‌‌ی پژوهش دربرگیرنده‌‌ی 49 نمونه از نوشتار فارسی‌آموزان غیرایرانی سطح تکمیلی از 13 ملیت در مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) و چارچوب نظری کار دستور نظام‌مند-نقش‌گرای هلیدی(2004) است. برای انجام پژوهش ابتدا ساخت آغازگری-پایان‌بخشی در بندهای خبری نوشته‌های فارسی‌آموزان بررسی شده، آنگاه انواع آغازگرها از نظر متنی، بینافردی و تجربی بودن تعیین گردیده‌اند؛ سپس آغازگرهای نشاندار یا بی‌نشان مشخص شده‌اند. داده‌ها و نتایج بیانگر آن است که بسامد به‌کارگیری آغازگرهای مرکب و ساده با هم برابر بوده(هرکدام 43%) و آغازگر بندی 14% آغازگرها را تشکیل میدهد. از بین آغازگرهای مرکب، آغازگر متنی-تجربی(43/88%) بیشترین فراوانی را داشته است.  نتایج همچنین موید بی‌نشان بودن بیشتر آغازگرها(81%) در بندهای خبری نوشته‌های فارسی‌آموزان غیرایرانی سطح تکمیلی و همچنین تفاوت بسامد به‌کارگیری آغازگرهای بی‌نشان در بندهای خبری در نوشتار فارسی‌آموزان با ملیت‌های گوناگون است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Thematic Structure in Declarative Clauses in the Writings of Advanced Non- Iranian Persian Learners Based on Systemic- Functional Grammar

نویسندگان [English]

  • Hamideh Pooladsotoon 1
  • Mohammad Bagher Mirzaei hasarian 2
  • Leila Golpour 3
1 Teaching Persian Language to non-Persian Speakers, Faculty of Humanities, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
2 Teaching Persian Language to non-Persian Speakers,Faculty of Humanities,Imam Khomeini International University,Qazvin,Iran
3 Teaching Persian Language to non-Persian Speakers,Faculty of humanities,Imam Khomeini International University,Qazvin,Iran
چکیده [English]

 The main question of the study is determining the status of thematic structure in declarative clauses in the writings of advanced non- Iranian Persian learners and determining the status of markedness. This study is corpus based and done by a descriptive and analytic method. The corpus includes 49 models of writing of advanced non-Iranian Persian learners of different nationalities who have studied at Persian Language Center of Imam Khomeini International University. To do this study, at first, the thematic structure was studied in declarative clauses in the writings of Persian learners, then the kinds of themes as the point of textual, interpersonal and experiential were determined. After that, unmarked and marked themes were determined. Finally, the obtained data was presented using descriptive statistics. The findings indicated that the frequency of using experiential and multiple themes in declarative clauses was equal (each 43%). Additionally, the frequency of clause themes was 14%. Among the multiple themes, textual- experiential theme had the most frequency (88/43%). The findings also confirmed the hypothesis that the most of the themes (81%) was unmarked and the frequency of using unmarked themes in declarative clauses in the writings of advanced non-Iranian Persian learners was different in various nationalities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Theme
  • rheme
  • marked
  • unmarked
  • declarative clause
  • non-Iranian Persian learner
  • systemic functional grammar
دبیر مقدم، محمد(1383)." زبانشناسی نظری، پیدایش و تکوین دستور زایشی"، ویراست دوم، سمت.
          
 دبیر مقدم، محمد(1384). "زبانشناسی نوین: دستاوردها و افق‌ها". مجموعة مقالات نخستین همایش زبانشناسی و آموزش زبان، دانشگاه تربیت مدرس، انتشارات سمت، ص117ـ129.
 
 
دستجردی‌کاظمی، مهدی(1390)." توصیفی از گفتار دانش‌آموزان پایه اول ابتدایی در نظریه نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی: فرانقش متنی". دو فصلنامه علمی-پژوهشی زبان‌پژوهی دانشگاه الزهرا(س). سال2، شماره 5 .
رستم بیک تفرشی، آتوسا و رمضانی واسوکلایی، احمد(1390). "توصیف انواع آغازگر در بیان نوشتاری دانش آموزان کم توان ذهنی مقاطع مختلف شهر تهران بر مبنای فرانقش متنیِ دستور نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی". نشریه کودکان استثنایی. جلد 11، شماره 3، صص 282-267
رضاپور، ابراهیم وسلطان احمدی، زهرا(1393) " بررسی فرانقش متنی در کتاب‌های آموزش زبان فارسی سطح متوسط و پیشرفته بر مبنای دستور نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی" . همایش آموزش زبان و ادبیات فارسی
سیدی، سیدحسین و بیگ قلعه جوقی، سمیه(1398). "تحلیل گفتمان دو سوره فلق و ناس بر اساس الگوی فرانقش متنی   هالیدی".  فصلنامه علمی-پژوهشی«پژوهش‌های ادبی- قرآنی». سال 7، شماره اول.
صحرائی، رضا‌مراد و صفائی‌اصل، اسماعیل(1396). "نظام آغازگر در دو زبان فارسی و انگلیسی: مطالعه ای رده شناختی". مجله زبانشناسی و گویشهای خراسان. سال ۱0. شماره۱۸.
 عرب زوزنی، محمدعلی و پهلوان‌نژاد، محمدرضا(1392) . "بررسی آغازگر نشاندار و بی‌نشان در کتب انگلیسی مقطع متوسطه در ایران، براساس رویکرد نقش‌گرای نظام‌مند هلیدی". دو ماهنامه‌ی جستارهای زبانی. دوره 6 ، شماره 3 ( پیاپی 24) ، صص189-214.
فهیم نیا، فرزین(1389). "توصیف و تحلیل نقش گرایانۀ آغازگر از منظرِ رویکرد هلیدی، در متن کتاب‌های فارسی و انشای دانش‌آموزان دبستان". زبان و زبان‌شناسی. دوره6 ، شماره 12، صص 59-41
کاظمی، فروغ و افراشی،آزیتا(1391). "بررسی انواع آغازگر در متون تخصصی فیزیک فارسی و انگلیسی از‏منظر فرانقش متنی نظریه‌ی نقش‌گرای هلیدی". نشریه زبان‌پژوهی دانشگاه الزهرا. دوره 4 ، شماره 8 .
نبی‌فر، نساء(1392). "مطالعه هفت سوره از جزء سی ام قرآن کریم بر پایه‌ی دستور نقش‌گرای نظام مند هلیدی".دوفصلنامه تخصصی پژوهشهای میا‌‌ن‌رشته ای قرآن کریم. سال 4، شماره 2، صص 145- 117
نیکنام، کاووس(1379). "بررسی و توصیف و مقایسه‌ی ساختار‌آغازگی گفتمان‌گونه‌های علمی و داستانهای کوتاه در                                 زبان فارسی". پایان‌نامه کارشناسی ارشد آموزش زبان‌فارسی به غیر‌فارسی‌زبانان، دانشگاه شیراز.
هادی‌زاده، محمدجواد و قطره، فریبا (1395). "بررسی انواع آغازگر(براساس فرانقش متنی دستور نظام‌مند-نقش‌گرای هلیدی) در کتاب خواندن و درک مطلب فارسی ویژۀ فارسی‌آموزان غیر فارسی زبان". نخستین همایش ملی واکاوی منابع آموزشی زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، دانشگاه شهید بهشتی
 
 
Ghadessy, Mohsen, (1995). Thematic Development of English Texts. A&C Black        
 
Halliday, Michael Alexander Kirkwood, and Matthiessen, Christian MIM, (2004). Halliday's introduction to functional grammar. Routledge.
 
Thompson, Geoff, (2014). Introducing functional grammar. Routledge.