تبیین نقش هنجار گریزی در شعر در شعر فرخی یزدی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

2 دانشیارگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحدنجف آباد.دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران،

10.30465/ls.2021.6275

چکیده

هنجار گریزی یکی از مؤثرترین روش­های برجستگی زبان و آشنازدایی در شعر است که همواره شاعران از آن استفاده کرده‌اند. تکامل و ادبیّت زبان شعر با فراروی از قاعده­های زبان معیار و بهره‌مندی از ساخته‌ای غیرمتعارف تحقق می‌پذیرد و در اثر تکرار یک ویژگی بارز در طرز بیان شاعرانه به تشخیص و هویّت سبکی نیز بدل می‌شود. یکی از انواع هنجارگریزی­هایی که شاعر به مدد آن به آفرینش و خلاقیت اثر ادبی دست می‌یازد، هنجار گریزی دستوری است که در شعر فرخی نیز به ویژگی پرتکرار اشعار وی تبدیل شده است؛ بنابراین، آنچه در این پژوهش مورد بررسی قرار می­گیرد؛ تبیین نقش هنجار گریزی در شعر فرخی به روش مطالعۀ متن و تحلیل محتوا با بهره جستن از چارچوبی کیفی – توصیفی در اشعار فرخی است. دستاورد مقاله، گویای این مهم است که اولاً برجسته‌سازی در حوزۀ دستوری زبان با طرز چیدمان جملات، درهم ریختن نظم جهت­مندانۀ واژگان در محور هم‌نشینی و همچنین بینش خلاقانۀ وی در دخل و تصرّف ساز و کارهای زبانی، حرکت تعالی­گرایانۀ زبان شعری فرخی را نشان می‌دهد و دو دیگر اینکه در بین هنجارگریزی­های دستوری بررسی شده، بیشترین برجستگی‌ها در حوزۀ افعال روی داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the role of abnormality in poetry in Farrokhi Yazdi's poetry

نویسندگان [English]

  • اعظم اکبری رکن آبادی 1
  • Mahboubeh Khorasani 2
  • shahrzad Niazi 3
1 Ph.D. Student of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Najafabad Branch, Faculty of Humanities, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
2 Associate Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Najafabad Branch. Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
3 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Najafabad Branch. Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran.
چکیده [English]

Abnormality is one of the most effective methods of language prominence and familiarity in poetry that poets have always used. The evolution and literature of the language of poetry is realized by transcending the rules of standard language and benefiting from unconventional constructions, and due to the repetition of a prominent feature in the poetic expression, it also becomes a stylistic recognition and identity. One of the types of abnormalities with which the poet achieves the creation and creativity of the literary work is the grammatical abnormality, which has become a recurring feature of his poems in Farrokhi's poetry. Therefore, what is examined in this study; Explaining the role of abnormality in Farokhi's poetry by studying the text and analyzing the content using a qualitative-descriptive framework in Farokhi's poems. The achievement of the article shows that it is important that, firstly, highlighting in the grammatical field of language with the way sentences are arranged, disrupting the directional order of words in the axis of companionship and also his creative insight into language acquisition and mechanisms, transcendental movement of Farrokhi poetic language two show that among the grammatical aberrations examined, the most prominent ones have occurred in the field of verbs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Linguistics
  • Grammatical Normality
  • Highlighting
  • Constitutional Poetry
  • Farrokhi Yazdi
احمدی، بابک(1370)، ساختار و تأویل متن، جلد 1،چ سوم، تهران، مرکز.
­­­­­­­­­­­­___________(1377)، آفرینش و آزادی، چ پنجم، تهران، نشر مرکز.
اهروانی سلماسی، رحیم(1380)، بررسی زبان‌شناختی ویژگی سبکی اشعار احمد شاملو با توجه به گونه‌های هنجار گریزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
بارت، رولان(1383)، از اثر به متن، ترجمه مراد فرهادپور، تهران، اسلامی.
حسنلی، کاووس(1383)، گونه‌های نوآوری در شعر معاصر ایران، تهران، ثالث.
رضایی، آرزو(1376)، بررسی زبان‏شناختی ویژگی‌های سبکی اشعار نیما یوشیج با توجه به بسامد آماری گونه‏های هنجار گریزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
روحانی، مسعود، محمد عنایتی(1388)، «بررسی هنجار گریزی در شعر شفیعی کدکنی»، گوهر گویا، شماره 3، صص63-90.
سجودی، فرزان(1376)، «هنجار گریزی در شعر سهراب»، کیهان فرهنگی، ش 142، صص 21-22.
سلدن، رامان(1372)، راهنمای نظریه ادبی معاصر، ترجمه عباس مخبر، تهران، طرح نو.
سنگری، محمدرضا(1381)، هنجار گریزی و فراهنجاری در شعر، مجله رشد آموزش زبان و ادب پارسی، شماره 64، صص 49.
شفیعی کدکنی، محمدرضا(1385)، موسیقی شعر، چ هفتم، تهران، آگاه.
شمیسا، سیروس(1379)، معانی و بیان، چ ششم تهران، فردوس.
شمیسا، سیروس(1381)، نقد ادبی، چ سوم، تهران، فردوس.
صفوی، کورش(1383)، از زبان­شناسی به ادبیات، ج 1 (نظم)، تهران، چشمه.
طاهر نژاد، زهرا(1383)، ابزارهای شعر آفرینی در شعر کودک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
علی نسب، داوود(1378)، هنجار گریزی در شعر معاصر و اهمیت آن در آموزش شعر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: علامه طباطبایی.
عمران پـور، محمدرضا (1386)، « اهمیت عناصر و ویژگی‌های ساختاری واژه در گزینش واژگان شعر»، نشریه گوهر گویا»، سال اول، ش 1، صص153-180.
-فرخی یزدی(1357)، دیوان، تصحیح حسین مکی،چ هشتم، تهران، امیرکبیر.
فرشیدورد، خسرو(1380)، گفتارهایی دربارۀ دستور زبان فارسی، چاپ سوم، تهران، امیرکبیر.
فلاحی، مریم(1387)، زیبایی‌شناسی اشعار حمید مصدق، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
کروچه، بندتو(1381)، کلیات زیباشناسی، ترجمه فؤاد روحانی،چ پنجم، تهران، علمی و فرهنگی.
-گلشنی، شهاب(1387)، زیباشناسی شعر شفیعی کدکنی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دزفول: دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.
لوریا، الکساندر(1368)، زبان شناخت، ترجمه حبیب‌الله قاسم‌زاده، ارومیه، چاپ انزلی.
محمدی، زهرا(1376)، بررسی سبک­شناسی اشعار فروغ فرخزاد، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
مدرسی، فاطمه؛ احمدوند، حسن(1388)، « آشنایی‌زدایی و هنجار گریزی در اشعار نیمایی اخوان ثالث». مجله علامه، ش 13، صص 199-228.
مظفری، سولماز(1392)، «واکاوی هنجار گریزی در دستور زبان عشق»، فصلنامۀ رشد آموزش زبان و ادبیّات فارسی، ش 44، صص 49-58.
ناتل خانلری، پرویز(1366)، تاریخ زبان فارسی، ج 2، چ پنجم، تهران، سیمرغ.
نجفی، ابوالحسن (1389)، غلط ننویسیم، چ چهاردهم، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
یاکوبسن، رومن و دیگران (1369)، زبان‌شناسی و نقد ادبی، ترجمه مریم خوزان، حسین پاینده، تهران، نی.
Leech, N. Geoffrey. )1968).A Linguistic Guide to English Poetry. London: Longman.