هژمونی صرفی- نحوی زبان فارسی بر زبان مازندرانی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان شناسی همگانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم شهر،ایران

2 استادیار گروه زبان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم شهر، قائم شهر، ایران

3 استادیارگروه زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس

10.30465/ls.2021.6277

چکیده

توجه به تأثیرات متقابل زبان‌ها و شناخت تحولات زبانی با توجه به شرایط موجود در کنار سایر عوامل، به‌منظور جلوگیری از انقراض زبان‌ها، ضروری به نظر می‌رسد. پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر هژمونی صرفی-نحوی زبان فارسی بر زبان مازندرانی می‌باشد. فرضیه پژوهش این است که فارسی بر زبان‌های محلی قدرت هژمونیک دارد و این پژوهش در پی پاسخی به این سؤال است که آیا زبان فارسی ازنظر صرفی-نحوی بر صرف و نحو گونه محاوره‌ای زبان مازندرانی گونه ساروی هژمونی و برتری دارد؟ این پژوهش، یک مطالعه‌ی میدانی از نوع توصیفی و تحلیلی است که ضمن تحلیل داده‌ها، به بررسی تأثیر عوامل اجتماعی از قبیل سن و موقعیت جغرافیایی به‌عنوان متغیرهای مستقل بر میزان تأثیر بر صرف و نحو مازندرانی به‌عنوان یک متغیر وابسته می‌پردازد. در پژوهش حاضر، از ابزار پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده در برخی موارد استفاده‌شده، نمونه‌ی آماری 53 نفر که از طریق نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده، از مناطق شهری و روستایی ساری به روش تصادفی انتخاب شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که زبان مازندرانی با دخالت فرآیندهایی چون قیاس و تعمیم افراطی در نسل‌های مختلف، در شرف فارسی شدگی است. شناسایی عوامل می‌تواند مورداستفاده جامعه شناسان زبان و برنامه ریزان زبان قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Morpho-syntactic Hegemony of Farsi Language on the Mazandarani Language

نویسندگان [English]

  • Mohsen Jafarzadeh Karchanki 1
  • Hossein Ghasemi 2
  • Morad Bagherzadeh Kasmani 3
1 PhD Student of Linguistics, Qaemshahr Branch, Islamic Azad University, Qaemshahr , Iran
2 Department of Linguistics, Qaemshahr Branch, Islamic Azad University, Qaemshahr , Iran
3 Department of English Language,Chalus Branch, Islamic Azad University, Chalous ,Iran.
چکیده [English]

In order to prevent the extinction of languages, it seems necessary to pay attention to the interactions of languages and to recognize linguistic changes according to the existing conditions along with other factors. The aim of this study was to investigate the effect of morpho-syntactic hegemony of Farsi language on the Mazandarani language. The hypothesis of the research is that Farsi has hegemonic power on local languages, and this research seeks to answer the question whether Farsi language is morpho-syntactically superior on Saravi variety of the Mazandarani language? This research is a descriptive and analytical field study in addition to analyzing the data, examines the effect of social factors such as age and geographical location as independent variables on morphology and syntax of Mazandarani; as a dependent variable. In the present study, the questionnaire,interview and observation toolshave been used, and a classical sampling of 53 people, were randomly selected from urban and rural areas of Sari. The results show that the Mazandarani language is about to become Persianized by interfering with processes such as analogy and over generalization in different generations. Identification of Factors can be used by language sociologists and language planners.

کلیدواژه‌ها [English]

  • hegemony
  • Farsi
  • Mazandarani
  • colloquial variety
  • Saravi dialect
آشوری، داریوش.(1387). دانشنامه سیاسی، چاپ شانزدهم، تهران: انتشارات مروارید، ۸۷.
آقاگلزاده، فردوس.(1394). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیق میدانی-اطلس زبانی). تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
 استریناتی، دومینیک.(1380). مقدمه‌ای بر نظریه‌های فرهنگ‌عامه. چاپ اول، ترجمه ثریا پاک‌نظر، تهران: انتشارات گام نو.
بشیرنژاد، حسن.(1379). بررسی جایگاه و کاربرد فارسی ...در شهرستان آمل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی.
بشیرنژاد، حسن.(1391). مازندرانی، لهجه گویش یا زبان. تهران، نشر رسانش نوین.
جغرافیای استان مازندران.(1378). گروه آموزشی جغرافیای استان مازندران. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
جنیدی، فریدون.(1368). سخن آغاز، واژه‌نامه مازندرانی. تهران: بنیاد نیشابور.14-3.
حجازی کناری، حسن.(1372). پژوهشی در زمینه نام‌های باستانی مازندران، تهران: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران.
حجازی کناری، حسن.1374. واژه‌های مازندرانی و ریشه باستانی آن‌ها، تهران: بنیاد نیشابور.
دبیرمقدم، محمد.(1387).«زبان، گونه، گویش و لهجه: کاربردهای بومی و جهانی». مجله ادب پژوهی، شماره 5، صص 128-91.
دبیرمقدم، محمد.(1393). رده‌شناسی زبان‌های ایرانی، چاپ دوم، تهران: انتشارات سمت.ص96.
دهگان، روزبه.(1367).«فرهنگ تطبیقی گونه‌های گویش مازندرانی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران.
ذاکری، محمد.(1397). «نشانه‌های تغییر رده در زبان مازندرانی و پیامدهای آن». مجموعه مقالات دهمین همایش بین‌المللی زبان‌شناسی ایران. انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی،303-318.
رمضانی، احمد، آتوسا رستم بیک تفرشی و خدیجه واسو جویباری (1393). «بررسی کاربرد زبان‌های مازندرانی و فارسی در شهر جویبار». مجله زبان شناخت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، شماره دوم، پاییز و زمستان 93، 31-50.
شکری، گیتی.(1374). گویش ساروی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
 شکری، گیتی.(1385). گویش رامسری. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
شهدادی، احمد.(1384).«زبان معیار: تعریف و نشانه». پژوهش و حوزه. پاییز و زمستان 84، شماره 23 و 24، پژوهشگاه علوم انسانی.
صادقی، علی‌اشرف.(1367).«تحول زبان و تثبیت یا معیار سازی آن». مجله زبان‌شناسی، دوره 5، شماره 1، 2-12.
صادقی، علی‌اشرف.(1371).«زبان معیار». دومین همایش زبان فارسی در رادیو و تلویزیون. تهران: سروش،38-44.
فتحی، سروش و معصومه مطلق.(1390). «جهانی‌شدن و فاصله نسلی، مطالعه جامعه‌شناختی فاصله نسلی: با تأکید بر فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات». مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی.2(5).145-177.
مرکز آمار ایران، (1395) سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک- تقسیمات- کشوری-سال
مشکور، مهدی.(1368).«مازندران و تبرستان از قدیم‌ترین ایام تا امروز». تاریخ طبرستان، رویان و مازندران. تهران: شرق.
نجف زاده بارفروش، محمد.(1368). واژه‌نامه مازندرانی، تهران: بلخ.
نغزگوی کهن، مهرداد.(1393). فرهنگ توصیفی زبان‌شناسی تاریخی. تهران: انتشارات علمی.
وثوقی ، حسین.(1371). مقالات زبان‌شناسی. تهران: رهنما.
هومند، نصرالله.(1369). پژوهشی در زبان تبری، آمل: کتاب‌سرای طالب آملی.
Campbell, Lyle and Martha C. Munztel.(1989). "The Structural Consequence of Language Death",in Nancy C. Dorian (ed.), Investigating Obsolescence. Cambridge: Cambridge  University Press, pp.181-196.
Dabir-Moghaddam, M.(2006).Internal and external factors in typology:Evidence from Iranian languages. Journal of Universal Languages, 7(1),29-47.
Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z,James Minahan Greenwood Publishing Group. ( 2002).,P.666.
Fasold, R.(1991a).The Sociolinguistics of Language. Oxford :Blackwell.
Joseph, J.(2002). Hegemony: a Realist Analysis. Routledge. London and New York.
Labov, W.(1972). Sociolinguistics Patterns. Philadelphia, Pa: University of Pennsylvania Press.
Matras, Y. (2009). Language contact. Cambridge: Cambridge University Press.
Strinati, D.(1995). An Introduction to Theories of Popular Culture. London & New York.
Shahidi, Minoo.(2008). A Sociolinguistic study of Language Shift in Mazandarani. Uppsala Universitet.Sweden.
Thomason, S.G.(2001). Language Contact: An Introduction. Edinburgh:Edinburgh University Press.
Trudgill, P.(1986).Dialects in Contact. Oxford: Blackwell.