ارداویراف‌نامۀ منظوم انوشیروان مرزبان کرمانی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 عضو پژوهشکده فرهنگ اسلام و ایران، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار دانشگاه شهید باهنر کرمان

10.30465/ls.2021.6340

چکیده

ارداویراف­نامه از شناخته­شده ترین کتاب­های پهلوی است که به زبان‌های مختلف ترجمه شده است، یکی از این ترجمه­هایی که در روایات داراب هرمزدیار نقل شده، متنی است منظوم به فارسی نو که انوشیروان مرزبان کرمانی آن را در اوایل قرن یازدهم هجری سروده است. متن‌های دیگری نیز از این متن به نظم و نثر فارسی موجود است، از جمله ارداویراف‌نامۀ زرتشت بهرام پژدو که به اعتقاد انوشیروان کامل نبوده و بخش‌هایی را او ناگفته گذاشته است؛ بنابراین به بهانۀ کامل کردن متن، انوشیروان خود به نظم آن با همان وزن شعار زرتشت بهرام اقدام کرده است. در ارداویراف‌نامۀ انوشیروان مطالبی آمده است که در هیچ کدام از ارداویراف‌نامه‌های دیگر وجود ندارد. او به موضوعاتی چون اساطیر و شخصیت‌های اساطیری بیشتر از نمونه‌های پهلوی و فارسی توجه نشان داده است. ارداویراف‌نامۀ انوشیروان مرزبان به عنوان یکی از نمونه‌های شعر فارسی زرتشتی اهمیت بسیاری دارد که در این پژوهش ویژگی‌های محتوایی، ادبی و زبانی آن مورد بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Versified Ardā Vīrāf Nāme of Anoshirvan Marzban Kermani

نویسندگان [English]

  • Abbas Azarandaz 1
  • Masoumeh Bagheri Hassankiadeh 2
1 Member of Research Center of Islamic and Iranian Culture, Shahid Bahonar University of Kerman
2 Assistant Professor, Shahid Bahonar University of Kerman
چکیده [English]

Abstract
Ardā Vīrāf Nāmag or Ardā Vīrāz Nāmag is one of the most well-known Pahlavi works that has been translated into different languages, one of these translations, included in Darab Hormazyar's Persian Rivayats, is a Zoroastrian Persian version composed by Anoshirvan Marzban Kermani in seventeenth century A. D. There are other Persian versions of it in verse and prose, including Ardā Vīrāf Nāme versified by Zartusht Bahram Pjjdu, which according to Anoshirvan was not complete and parts of which he has left unsaid; Therefore, in order to complete the text, Anushirvan himself versified it with the same rhythm of Zartusht’s. There are subjects in Anoshirvans’ Ardā Vīrāf Nāme that are not found in any other versions. He has paid more attention to topics such as myths and mythical characters than the Pahlavi and Persian versions. Anoshirvans’ Ardā Vīrāf Nāme is very important as one of the examples of Zoroastrian Persian poetry, whose content, literary and linguistic features have been studied in this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pāzand
  • Pahlavi
  • Zoroastrian Persian Ardā Vīrāf Nāme
  • Anoshirvan Marzban Kermani
1-  ارداویراف‌نامه. (1382). پژوهش فیلیپ ژینییو. ترجمه به فارسی، ژاله آموزگار. تهران: انتشارات معین- انجمن ایرانشناسی فرانسه.
2-  آقاعباسی، مهرو. (1394). بررسی متن پازند ارداویراف‌نامه و مقایسۀ محتوایی و واژگانی آن با متن پهلوی ارداویراف‌نامه. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، کرمان: گروه زبان و ادبیات دانشگاه شهید باهنر.
3-  آموزگار، ژاله. (1348). «ادبیات زرتشتی به زبان فارسی». مجلۀ دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران. سال هفدهم، شماره‌های اول و دوم.
4-  آموزگار، ژاله. (1362). «دو ارداویراف‌نامه». مجلۀ آینده. شمارۀ دوم، جلد نهم.
5-  تاوادیا، جهانگیر. (1383). زیان و ادبیات پهلوی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
6-  دادگی، فرنبغ. (1397). بُندهش. ترجمۀ مهرداد بهار. تهران: انتشارات توس.
7-  دالوند، حمیدرضا. (1399). متون فارسی زردشتی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
8-  مزداپور، کتایون. (1378). بررسی دستنویس م. او 29، داستان گرشاسب، تهمورس و جمشید، گلشاه و متن‌های دیگر. تهران: موسسۀ انتشارات آگاه.
9-  روایت پهلوی. (1390). گزارنده مهشید میرفخرایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
10-                   شایگان، داریوش. (1383). ادیان و مکتبهای فلسفی هند. تهران: انتشارات امیرکبیر.
11-                    شهمردان، رشید. (1363). زرتشتیان کرمان، فرزانگان زرتشتی. تهران: سازمان انتشارات فروهر.
12-                    فکری ارشاد، جهانگیر. (1381). جایگاه ادبی و مذهبی نوشیروان کرمانی» در نشریۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان. دورۀ جدید، شمارۀ 10 و 11.
13-                    کریستن­سن،آرتور، 1377، نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان، ترجمۀ ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه.
14-                    شهمردان، رشید. (1363). زرتشتیان کرمان، فرزانگان زرتشتی. تهران: سازمان انتشارات فروهر.
15-                    مزداپور، کتایون. (1387). «چند دستنویس نویافتۀ اوستا». نامۀ ایران باستان، سال هشتم، شمارۀ اول و دوم.
16-                    معین، محمد (1384). مزدیسنا و ادب پارسی، به کوشش مهدخت معین. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
17-                    وندیداد. (1392). ترجمه محمدعلی داعی‌الاسلام. تهران: کتابخانۀ دانش.
18- Antia, Edalji Kersaspji. (1909). Pāzend Texts. Bombay: Duftur Ashkara Press.
19- Dhabhar, Bamanji Nasarvanji (1923b). The persion Rivayats of Hormazyar Framarz and others,Their version with introduction and notes, Bombay.
20- Geldner, K. F. (Ed.). (1889). Avesta: the sacred books of the Parsis. W. Kohlhammer.
21- Gignoux Philipe “Ardā Vīrāz,” Encyclopædia Iranica, II, pp. 356-57; available online at http:// http://www.iranicaonline.org/articles/arda-wiraz-wiraz  (accessed online at 11 August 2011).
22- Gholami, Saloumeh. (2015). “Colophons, more than a Scribe’s Memorial”. In Bagheri, M. and Azarandaz, A. Proceedings of the International Seminar of Ancient Iranian Languages. Kerman: Shahid Bahonar University of Kerman.
23- Horne, Charles Francis, 1917, the sacred books and early literature of the East, New York, Parke
24- Kargar, Dariush Arday-Viraf Nama: Iranian conceptions of the other world. Uppsala: Uppsala Universitet, 2009.
25- Macdonell, Arthur. Anthony. (1917). A Vedic reader for students: containing thirty hymns of the Rigveda in the original Saṃhitā and Pada texts, with transliteration, translation, explanatory notes, introduction, vocabulary. Oxford: The Clarendon Press.
26- Modi, Jivanji jamshedji (1922). “Introduction to [ Darab Hormazdyar’s Rivayat]”, Darab Hormazdyar Rivayat, vol. I, Bombay.
27- Unvala. E. M. R. (1922), Darab Hormazdyar's Rivayat, Bombay.
28- West, EdwardW. (1974). “The Modern-Persion Zoroastrian literature of the parsis”, Grundriss der Iranichenphilologie (GIP), Band II, Strassburg