جلوه‌‌های بلاغت در دو سرود منسوب به مانی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشجوی دکتری فرهنگ و زبان‌‌های باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

مانی از پدر و مادری ایرانی در بابِل، که از استان‌‌های حکومت اشکانی بود، زاده شد. به گواهی تاریخ، ایرانیان مردمانی بلیغ بوده‌‌اند و بین‌‌النهرین محل تلاقی عقاید، افکار، و اساطیر گوناگون محسوب می‌‌شد. تبار ایرانی و پرورش در بابل زمینه‌‌های رشد و تعالی اندیشه و هنر را در مانی مهیا ساخت. بی‌‌شک جنبه‌‌ای از بلاغت ایرانیِ پیش از اسلام در اشعار او تجلی ‌‌یافته بود که نمونه‌‌های بازمانده به زبان فارسی میانه و پارتی پیروان او بخش کوچکی از این گنجینۀ پربار گذشته است. این اشعار گوشه‌‌ای از تصرفات ایرانیان در حوزۀ خیال و برخی سنت‌‌ها و ویژگی‌‌های شعری آن دوره را نشان می‌دهد. در این مقاله، دو سرود یکی، به زبان فارسی میانه و دیگری، به زبان پارتی، که اصل آن‌ها منسوب به مانی است، به دلیل تنوع استفاده از صُوَر خیال و جلوه‌‌های بلاغی پیشرفته، بررسی و تحلیل زیبایی‌شناختی می‌شوند. از آرایه‌‌های ادبی در این دو سرود کوتاه، به تشبیه، استعاره، مجاز، کنایه، تکرار، مراعات‌‌نظیر، حس‌آمیزی، ایهام، و ایهام تناسب باید اشاره کرد که ظرافت و ذوق به‌‌کاررفته در برخی از آن‌ها از دست‌یابی شاعران آن دوره، به نوعی کمال در حوزۀ خیال شاعرانه حکایت می‌‌کند، موضوعی که از لحاظ تاریخ ادبی ایران بسیار مهم است. در این اشعار، امکانات ادبی و بلاغی در خدمت اندیشه‌‌های مانی درآمده است که، به مناسبت، دربارۀ این عقاید توضیح داده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Rhetorical Aspects in Two Hymns Attributed to Mani

نویسندگان [English]

  • Zohre Zarshenas 1
  • Abbas Azarandaz 2
1 Professor Linguistics, IHCS
2 Ph.D Candidate, Ancient Culture and Languages, IHCS
چکیده [English]

Mani was born from the Persian parents in Babylonia, which was a part of the province of Asoristan in the Parthian empire. According to the Historical evidences, Iranians have been eloquent people, and Mesopotamia was consideredas the confluence of the various ideas, thoughts and myths. Being in an Iranian family and training in Babylonia caused to improve mani's thought and art Undoubtedly, we can find in his poetry, an aspect of pre-Islamic Iranian rhetoric which is survived in middle Persian and parthian hymns. Part of Iranians' attainments in the field of poetical imagination are displayed in these hymns. In this article two hymns, attributed to mani, one in the middle Persian and the other in the Parthian language, have been studied from aestethical point of view. The rhetorical speeches used in these two hymns such as, simile, metaphor, metonymy, kenning, repetition, taxis, synesthesia, amphiboly and opacity can display a kind of excellent achievement in poetic imagination that is very important in the history of Persian literature in Iran. In these hymns, literary and rhetorical features have been applied to express Mani’s thoughts that, if necessary, have been explained too.

کلیدواژه‌ها [English]

  • poetry
  • Middle Persian
  • Parthian
  • Mani
  • Rhetoric
  • Figures of speech
کلیم کایت، هانس یواخیم (1384). هنر مانوی، ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل‌‌پور، تهران: اسطوره.

محمدی ملایری، محمد (1384). فرهنگ ایرانی پیش از اسلام، تهران: توس.

همایی، جلال‌‌الدین (1373). معانی و بیان، تهران: مؤسسة نشر هما.

 

Asmussen. Jes. P. (1975). Manichaean literature, New York: Scholars’ Facsimiles and reprints.

Boyce, M. (1954). The Manichaean Hymn Cycles in Parthian, London.

Boyce, M. (1975). A Reader in Manichaean Middle Persian and Parthian (Acta Iranica 9), Leiden, Téhéran and Liège.

Boyce, M. (1977). A word List of Manichaean Middle Persian and Parthian, (Acta Iranica 9a), Leiden, Téhéran and Liège.

Holman, C. Hugh (1985). A Handbook to Literature, Indiana: ITT bobs-Merrill Educational Publishing Company, Inc.