چند به اصطلاح دست‌نامة آموزشی از مجموعه دست‌نویس‌های مانویِ تورفان در برلین

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری آزاد برلین، مربی دانشگان ادیان قم

چکیده

در این مقاله، چهار قطعة تاکنون منتشرنشده از مجموعه دست‌نویس‌های مانویِ بازیافته از تورفان با شناسة M409b، M1206، M7380، و M1571a که در فرهنگستان علوم براندنبورگ (برلین) نگهداری می‌شود قرائت، ترجمه، و تفسیر شده است. این قطعات، که مشتمل بر الفبای مانوی با ترتیب ابجدی‌اند، در واقع برای نوآموزان سغدی، که قصد داشتند شعرِ بیت‌دارِ پارتی تصنیف کنند، نوعی دست‌نامۀ آموزشی بوده‌اند. در این پژوهشِ کاملاً نو، به نظام ابجدی متن‌های مانوی و علت وجود برخی از نویسه‌های غیر ابجدی، به‌ویژه علت وجود حرف (پس از قرشت)، در فهرست‌های الفبایی پرداخته شده و فنون کاتبان برای آموزش شاگردان تجزیه و تحلیل شده است. در پیوست، دست‌نویس مانویِ نویافته‌ای از نیشابور، که همانند قطعات تورفان دست‌نامه‌ای آموزشی بوده، بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Few So-Called Educational Handbooks of Turfan Manichaean Collection in Berlin

نویسنده [English]

  • Mohammad Shokri Foumeshi
Ph.D Candidate, Free University Berlin
چکیده [English]

In this article, four unpublished Manichaean manuscripts of the Turfan collection
(M1571a, M409b, M1206 and M7380) preserved in Berlin-Brandenburg Academy of
Sciences and Humanities (BBAW) are read, translated and interpreted. The pieces
containing the Manichaean alphabet in the abecedarian order had been in fact a type of
educational handbook for the Sogdian beginners who intended to compose an
abecedarian versified text. The article deals with the abecedarian system of the
Manichaean texts as well as the reason/s for the presence of some non-abecedarian
characters, particularly the letter (after qršt) in the alphabetic lists. The techniques
which a Manichaean Sogdian scribe could apply as an option to teach the students are
also analyzed. In the appendix, a newly-found Manichaean manuscript from Neyšābūr,
which was likewise used as an educational handbook, is studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Manichaean texts
  • educational handbook
  • abecedarian system
  • Parthian hymn
  • Turfan manuscripts
  • alphabetic list
Boyce, M. (1952). ‘Some Parthian abecedarian hymns’, BSOAS 14, pp. 435-450.

Boyce, M. (1960). A Catalogue of the Iranian Manuscripts in Manichean Script in the German Turfan Collection, Berlin.

Durkin-Meisterernst, D. (2004). Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthian, Turnhout (Corpus FontiumManichaeorum, Dictionary of Manichaean Texts III,1).

Durkin-Meisterernst, D. (2007). ‘Aramaic in the Manichaean Turfan texts’, in: M. Macuch, M. Maggi and W. Sundermann (eds.), Iranian Languages and Texts from Iran and Turan. Ronald E. Emmerick Memorial Volume, Wiesbaden.

Durkin-Meisterernst, D. (2011). ‘Literarische Termini in mitteliranischen manichaischen Texten’, in: Özertural, Z. und J. Wilkens (eds.), Der östliche Manichäismus. Gattungs- und Werksgeschichte, Vorträge des Göttinger Symposiums von 4.-5, März 2010,  Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, neue Folge 17, pp. 27-44.