دربارة واژة bayaspān در زبان پهلوی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشیار / فرهنگستان زبان و ادب فارسی

چکیده

در این گفتار به واژة bayaspān در زبان پهلوی پرداخته شده است. این واژه تنها به معنی «پیک‌شاهی، پیغام‌آور» در فرهنگ‌های موجود زبان پهلوی درج شده است و معنی و کاربرد دیگر آن از قلم فرهنگ‌‌نویسان افتاده است. نویسنده، ضمن یادآوری واژة bayaspān به معنی «نوعی ازدواج» در متون فقهی و حقوقی زبان پهلوی و آوردن نمونه و مثال از آن متون، استدلال می‌کند که این واژه ریشه‌شناسی متفاوت نیز دارد. در نتیجه، بهتر است واژة یادشده در تدوین فرهنگ‌های آیندة زبان پهلوی، در دو سرواژه (مدخل) جداگانه و متفاوت ضبط و ثبت شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

On the Middle Persian (Pahlavi) Word 'Bayaspān'

نویسنده [English]

  • Yadullah Mansoori
Staff Member of the Academy of the Persian Language and Literature, and Departement of Linguistics, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

This paper deals with the Middle Persian (Pahlavi) word 'bayaspān'. In the author's
opinion, this word has been recorded with only one meaning 'king's messenger,
envoy' in Pahlavi dictionaries. However, they do not refer to its other meaning as 'a
kind of marriage'. The author has presented some samples from Pahlavi law books
based on which he proposes a different root for bayaspān etymologically. Finally, he
suggests that this word should be allocated two separate entries at Pahlavi
dictionaries in future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • bayaspān
  • kind of marriage
  • king's messenger
  • envoy
  • two-horse chariot
منصوری، یدالله (زیر چاپ). فرهنگ حقوقی زبان پهلوی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

مولوی، جلال‌الدین محمد (1363). کلیات شمس تبریزی، با مقدمة بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: امیرکبیر.

مولوی، جلال‌الدین محمد (1368). مثنوی معنوی، ج 1، به همتِ رینولد اِلین نیکلسون، تهران: مولی.

نوابی، یحیی ماهیار (گزارنده) (1374). یادگار زریران، تهران: اساطیر.

 

Anklesaria, B. T. (1962). RivâyatîHêmît-îAsavahistân, Bombay.

Asha, Raham (2009). Avesta Glossary, (Text and Grammical Notes), Mumbai (The K. R. Cama Oriental Institute).

Bailey, H. W. (1971). Zoroastrian Problems in the Ninth-Century Books, Oxford.

Bailey, H. W. (1979). A Dictionary of KhotanSaka, Cambridge.

Bartholomae, Chr. (1964). Altiranisches Wörterbuch, Berlin, (Strassburg, 1904).

Carlsen, B. H. (1984). ‘Who is the bayāspān Daughter?’, in Middle Iranain Studies, W. Skalmowski and A. Van Tongeloo (eds.), Leuvain.

Gharib, B. (1995). Sogdian-Persian-English Dictionary, Tehran.

Ghilain, A. (1966). Essaisur la langue Parthe, Louvain.

Gignoux, Ph. (1972). Glossaire des Inscription PehleviesetParthe, London.

Henning, W. B. (1965). ‘a Sogdian God’, BSOAS, XXVIII 2.

Henning, W. B. (1960). ‘Sogdica’, in ActaIranica 15 (Selected Papers), Leiden 1977.

Jamasp-Asana, J. D. J. (ed.) (1897). Pahlavi Texts, Bombay.

Kent, R. G. (1953). Old Persian, (Grammar-Texts-Lexicon), New Haven.

MacKenzie, D. N. (1971). A Concise Pahlavi Dictionary, Oxford.

Macuch, Maria (1993). Rechtskasuistik und Gerichtspraxiszu Beginn dessiebenten Jahrhunderts in Iran, Die Rechtssammlung des Farroḫmardi Wahrāmān,Wiesbaden.

Modi, JivanjiJamshedji (1901-1912). Mâdigân-I- HazârDâdîstân, with an Introduction, Part I, Poona, Part II, Bombay.

Nyberg, H. S. (1964-1974). A Manual of Pahlavi, I-II, Wiesbaden.

Perikhanian A. (1970). ‘On Some Pahlavi Legal Terms’ in W. B. Henning MemorialVolume, London.

Perikhanian, A. (1997). The Book of A Thousand Judgments (A Sasanian Law-Book) Translated from Russian by Nina Garsoīan, NewYork, 1980. in Russian: Perikhanian, A., SasanidskijSudebnik, Yerevan, 1973.

Shwarts, M. (1974). Altorientalische Forschungen I.

Williams, A. V. (1990). PahlaviRivāyat, Accompanying the Dādestān ī Dēnīg, I-II, Copenhagen.