پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی بررسی جامعه‌شناختی عبارات خطاب در فارسی گفتاری محاوره‌ای . احمدخانی محمدرضا استادیار گروه زبان شناسی، دانشگاه پیام نور 21 09 2014 5 9 1 18 22 04 2014 08 07 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1433.html

شناخت این‌که افراد چگونه باب گفت‌وگو را باز می‌کنند یا چگونه همدیگر را خطاب می‌کنند موضوعی مهم در مطالعات جوامع به‌منظور ایجاد روابط اجتماعی بین افراد است. در این پژوهش رفتار خطاب در گونۀ گفتاری فارسی بررسی می‌شود. در این مطالعه، تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از 43 گویشور فارسی نشان داد که ده نوع اصطلاح خطاب در مکالمات روزمره استفاده می‌شود: اسامی شخصی، عناوین (القاب)، اسامی مذهبی، اصطلاحات شغلی، اصطلاحات روابط خویشاوندی، اصطلاحات احترام‌آمیز و رسمی، اصطلاحات صمیمانه و خودمانی، ضمایر شخصی، عبارات توصیفی و اصطلاحات صفر. هم‌چنین استعاره‌ها و تابوها نیز در داده‌ها بررسی و تحلیل می‌شوند. تحلیل آماری اصطلاحات خطاب نشان می‌دهند که اصطلاحات صمیمانه و خودمانی را افراد مذکر بیشتر به کار می‌برند و اصطلاحات روابط خویشاوندی با افزایش سن گویشوران کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 اصطلاح خطاب اجتماعی صمیمت خویشاوندی نام جهانگیری، نادر (1387). زبان، بازتاب زمان، فرهنگ و اندیشه، تهران: آگاه. مدرسی، یحیی (1368). درآمدی بر جامعه‌شناسی زبان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. Afful, Joseph B. A. (2006). “Address Terms among University Students in Ghana: A Case Study”, Journal of Language and Intercultural Communication 6 (1). Braun, F. (1988). Terms of Address: Problems of Patterns and Usage in Various Languages and Cultures, Amsterdam: Mouton de Gruyter. Brown, Roger and Albert Gilman (1960). “The Pronouns of Power and Solidarity”, In: Sebeoki, Thomas A. (ed.): Style in Language, Cambridge: Cambridge University Press. Brown, P. and S. Levinson (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage, Cambridge: Cambridge University Press. Hwang, S. J. (1991). “Terms of Address in Korean and American Cultures”, In: International Communication Studies, 2. Kahari, G. P. (1990). The Rise of the Shona Novel, Gweru: Mambo Press. Keshavarz, H.M. (1988). “Forms of Address in Post-Revolutionary Iranian Persian: A Sociolinguistic Analysis”, Language in Society, 17. Knowles, M. and M. Rosamuond )2006(. Introducing Metaphor, New York: Routledge. Kramer, Cheris. (1975). “Sex Differences in Address System”, Anthropological Linguistics, 17. Leech, Geoffrey (1999): “The Distribution and Function of Vocatives in American and British English conversation”, In: Hasselgard, H. and S. Oksefjell, (eds.): Out of Corpora: Studies in Honor of Stig Johannson,Amsterdam:Rodopi. Mehrotra, R. R. (1981). “Non-kin forms of address in Hindi”, International Journal of the Sociology, 32. Oyetade, Solomon Oluwole (1995). “A Sociolinguistic Analysis of Address Forms in Yoruba”, Language in Society, 24. Reischild, V. R. (1998). “Lebanese Arabic Reverse Role Vocatives”, Anthropological Linguistics, Vol. 40. Trudgill, Peter. (2000). Sociolinguistics: An Introduction to Language and Society, London: Penguin. Wales, K. (1983). “Thou and You in Early modern English, Brown and Gilman Re-Appraised”, Studia Linguistic, 37 (2). Wardhaugh, Ronald (2006). An Introduction to Sociolinguistics, Oxford: Oxford University Press.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی بررسی ویژگی‌‌های سبکی و شخصیتی سیمین دانشور با رویکرد زبان‌‌شناسی نقش‌‌گرا . ایشانی طاهره استادیار زبان و ادبیات فارسی 21 09 2014 5 9 19 34 14 05 2014 26 06 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1434.html

یکی از مباحث مهمی که در زبان‌‌شناسی نظام‌‌مند نقش‌‌گرا مطرح می‌‌شود «فرانقش» است. در این رویکرد، همۀ‌‌ زبان‌‌ها حول دو محور اساسیِ معنایی، یعنی معنای اندیشگانی و معنای بینافردی، شکل گرفته‌‌اند. از سوی دیگر، فرانقشِ اندیشگانی به دو کارکرد تجربی و منطقی تقسیم می‌‌شود. در کارکرد تجربی، کاربرِِ زبان تجربیات دنیای بیرونِ خود را از طریق زبان بیان می‌کند. محصول این کارکرد، در جمله، گذرایی است که مؤلّفه‌‌ای از فرانقشِ اندیشگانی و مشخصه‌‌ای از جمله است و برای مشخص کردن انواع متفاوت فرایندها در جمله به کار می‌‌رود. بنابراین، باتوجه به این‌که گذرایی، براساس زبان‌‌شناسی نقش‌‌گرای هلیدی، رمزگذاری تجربیات ما از فرایندهاست و هم‌چنین، از آن‌‌جا که ارتباط تنگاتنگ ذهن و زبان بر کسی پوشیده نیست، می‌‌توان، با بررسی انواع فرایندهای موجود در افعال و تعیین بسامد و تکرار آن‌‌ها، تا حدودی از افکار و دنیای درون صاحبان آثار ادبی آگاه شد. به همین دلیل، در مقالۀ حاضر، ضمن بررسی افعال موجود در داستان‌‌های کوتاه سیمین دانشور، با این رویکرد و با روش تحلیلی ـ آماری، بسامد و درصد انواع فرایندها، به عنوان شاخصی سبکی، نشان داده‌‌ شده و هم‌چنین، با تکیه بر این بسامدها، طرز تفکر و نگرش این نویسنده‌‌ مشخص شده است.

 زبان‌‌شناسی نظام‌‌مند نقش‌‌گرا فرانقش گذرایی داستان کوتاه سیمین دانشور آقا گل‌زاده، فردوس و کامبوزیا کرد زعفرانلو و حسین رضویان (1390). «سبک‌‌شناسی داستان بر اساس فعل: رویکرد نقش‌‌گرا»، فصل‌نامۀ تخصصی سبک‌‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)،. س 4. ش 1، پیاپی11. اربابی، عیسی (1378). چهار سرو افسانه، تهران: نشر اوحدی. پناهی فرد، سیمین (1390). سیمین دانشور در آیینۀ آثارش، تهران: نشر سمیر. دانشور، سیمین (1386). انتخاب، مجموعه داستان،. چ 2،تهران: قطره. صفوی، کوروش (1382). معنی‌‌شناسی کاربردی، تهران: همشهری. گلشیری، هوشنگ (1376). جدال نقش با نقاش در آثار سیمین دانشور، تهران: نیلوفر. مهاجر، مهران و محمد نبوی (1376). به سوی زبان‌‌شناسی شعر، ره‌‌یافتی نقش‌‌گرا، تهران: نشر مرکز. میرعابدینی، حسن (1377). صد سال داستان‌‌نویسی ایران، ج 1 و 2، تهران: چشمه. Brown, G. & G. Yule (1983). Discourse Analysis, Cambridge: Cambridge University Press. Halliday M A K and Ruqaiya Hasan (1976). Cohesion in English, London: Lonhgman. Halliday, M. A. K. (1973). Explorations in the Functions of Language, London: Edward Arnold. Halliday, M. A. K. (1977). Aims and Perspectives in Linguistics, (ed.) D. E. Ingram, A Publication of the Occasional Papers No. 1 Halliday, M. A. K. (1978). Language as Social Semiotics, London: Edward Arnold. Halliday, M. A. K. (1985a). An introduction to Functional Grammar, London: Edward Arnold. Halliday, M. A. K. (1985b). “Dimensions of Discourse Analysis: Grammar”, in (ed.)Teun A. Van Dijk, Handbook of Discourse Analysis, Vol. 2, Dimensions of Discourse, Academic Press. Halliday, M. A. K. (1989). Spoken and Written Language, Oxford: Oxford University Press. Hasan, Ruqaiya (1973). “Code, register and social dialect”, in B. Bernstein (ed.), Class, Codes and Control, vol. 2 Applied Studies Towards a Sociology of Language, primary Socialization, Language and Education, London: Routledge & Kegan Paul. Hasan, Ruqaiya (1985). Linguistics, Language & Verbal Art, Deaken University press Leech, Geoffrey (1983). Principles of Pragmatics, London: Longman. Renkema, J. (1993). Discourse Studies: An introductory Textbook, Amsterdam, John Benjamins.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی زن در ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات فارسی: بررسی پیکره ـ بنیاد عامل انسجام از دیدگاه تحلیل گفتمان . ایمانی آسیه دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه اصفهان زاهدی کیوان دانشیار گروه زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی 21 09 2014 5 9 35 53 08 04 2014 16 06 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1435.html

هدف از این پژوهش بررسی عوامل پیوستگی و همبستگی و نوع گفتمان در ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات مربوط به زنان و ارائۀ تحلیل از نوع انسجام در آن‌هاست. چهارچوب نظری تحلیلْ رویکرد نقش‌گرایانۀ هلیدی ـ متیسن و قالب آن فرانقش متنی می‌باشد. پیکرۀ مورد بررسی ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات در کتاب کوچه (شاملو، 1381) است. روش پژوهش دارای مؤلفه‌های کیفی و نیز رویکرد کمّی است. مؤلفه‌های کیفی برگرفته از تحلیل گفتمان انسجامی و رویکرد کمّیْ تحلیل آماری این پیکره بر اساس آزمون ضریب همبستگی پیرسون می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد: 1. هر دو عامل پیوستگی دستوری و واژگانی در کتاب کوچه به کار گرفته می‌شوند ولی توزیع آن‌ها متفاوت است؛ 2. در 93/17% از کتاب کوچه پیوستگی صفر و عامل ایجاد انسجام کارکردی و مربوط به عامل همبستگی است؛ 3. ضریب همبستگی میان تعداد عوامل پیوستگی و تعداد واژه‌ها معنادار و گفتمان در این فرهنگ بیش‌تر همبسته و از نوع «گفتمان کمینه» می‌باشد.

 تحلیل گفتمان پیوستگی و همبستگی ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات زن آریان‌فر، سیمین (1385). «بررسی شماری از ضرب المثل‌های فارسی بر اساس طرح‌واره‌های تصوری در چهارچوب نظریۀ معنی‌شناسی‌شناختی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه الزهرا (س). برزن، غلامرضا (1385). «بررسی مقایسه‌ای ضرب‌المثل‌های فارسی و انگلیسی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس. تاجیک، محمدرضا (1377). «متن، وانموده و تحلیل گفتمان 2»، گفتمان، س 1، ش 1. سونو، راگساکول (1384). «مقایسة ضرب‌المثل‌های رایج در فارسی معاصر با ضرب‌المثل‌های زبان تایلندی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس. شاملو، احمد (1381). کتاب کوچه: جامع لغات و اصطلاحات فارسی، 11 ج، تهران: مازیار. شاملو، ناهید (1387). «بررسی و مقایسۀ سیمای زن و مرد در امثال‌ و حکم دهخدا»، پژوهش‌نامۀ فرهنگ و ادب، س 6، ش 4. نصیری خوانساری، فاطمه (1388). «بررسی تغییر شخص دستوری کلام (التفات) در قرآن مجید از دیدگاه تحلیل گفتمان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی. یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس (1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمۀ هادی خلیلی، تهران: نشر نی. Berzalanovich, I. (2008). “Lexical cohesion and the organization of discourse”, first year report of PhD thesis, University of Groningen. Brown, G. and G. Yule (1983). Discourse Analysis, Cambridge: Cambridge University Press. Carrell, P.L. (1982). “Cohesion Is Not Coherence”, TESOL Quarterly, Vol. 16, No. 4. Contento, S. (2000) “Gestural Cohesion in Discourse”, Psycholinguistics on the threshold of the year 2000. Dontchea-Navratilova, O. & R. Povolna (2009). Coherence and Cohesion in Spoken and written Discourse, Cambridge Scholars Publishing. Dooley, R. A. and S. H. Levinson (2001). Analysing Discourse: A manual of basic concepts, Dallas: SIL International. Halliday, M. A. k. and Ch. Matthiessen (2004). An Introduction to Functional Grammar, London: Arnold. Halliday, M. and R. Hasan )1985(. Cohesion in English, London: Longman. The Oxford Advanced Learner’s Dictionary (2001). Oxford: Oxford University press. Jasa, U. (2009). “Aspects of Discourse Cohesion in Lahu Si Folktales”, M.A thesis in Linguistics, Payap University, Faculty of Arts. Taboada, M.T. (2004). Building coherence and cohesion, Amsterdam: Benjamins. The Oxford English Dictionary (1978). Vol.e 8, Oxford: Clarendon press. Widdowson, H. G. (1978).Teaching language as communication, Oxford: Oxford University Press. Yeh, C. (2004). “The Relationship of Cohesion and Coherence: A contrastive study of English and Chinese.”, Journal of Language and Linguistics ,Vol. 3, No. 2. Young &Fitzgerald (2006).The Power of Language: How discourse influences society, London: Equinox.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی روایت ایتهوتر دست‌نویس نویافتۀ کتاب‌خانۀ ملی و چاپ ماریو ویتالونه . دالوند حمید‌رضا عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 21 09 2014 5 9 81 101 24 04 2014 20 06 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1436.html

روایت ایتهوتر واپسین روایت ایرانی است که زرتشتیان ایران در سدۀ 12ی، در پاسخ به هفتاد و هشت پرسش فقهی پارسیان، روانۀ هند ساختند. در 1996م، ماریو ویتالونه این روایت را بر اساس سه دست‌نویس در ناپل ایتالیا منتشر کرد. به‌تازگی دست‌نویس کهن‌تری، مورخ 1152ی، در کتاب‌خانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران فهرست شد که معرفی و سنجش آن دست‌‌نویس با متن چاپ ویتالونه و تصحیح مجدد چاپ مذکور موضوع این مقاله است.

 روایات زرتشتی روایت ایتهوتر نسخه‌های خطی کتاب‌خانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران ماریو ویتالونه دالوند، حمیدرضا (1391). «بررسی متون فارسی زرتشتی»، پایان‌نامۀ دکتری فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. شهمردان، رشید (1363). تاریخ زرتشتیان فرزانگان زرتشتی، تهران: فروهر. نسخۀ خطی ش 17646-5 کتاب‌خانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران. Dhabhar, Bamanji Nasarvanji (1923a). Descriptive catalogue of some Manuscripts bearing on Zoroastrianism and pertaining to the Different collections in the Mulla Feroze library, Bombay. Dhabhar, Bamanji Nasarvanji (1923b). The K.R cama oriental Institute catalogue, Bombay. Hodivala,Shahpurshah Hormasji (1920). Studies in Parsi History, Bombay. katrak, jamshed cawaji (1941). Oriental treasures, Bombay. Sarfarāz, khān Bahādur sheikh abil- kādir (1935). Descriptive catalogue of the Arabic, persion and Urdu Manuseripts in the library of the university of Bombay, Bombay. Vitalone,Mario (1987). The Persian Revāyats: A Bibliographic reconnaissance , Napoli. Vitalone,Mario (1996). The Persian revāyat ”Ithoter“ Zoroastrian rituals in the eighteenth century, Napoli .
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی بررسی دو دهه همایش در زبان‌شناسی ایران؛ یک مطالعۀ علم‌سنجی . قلی‌فامیان علی رضا استادیار گروه زبان‌شناسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه‌ پیام نور 21 09 2014 5 9 103 123 31 03 2014 20 06 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1437.html

علم‌سنجی حوزه‌ای است که به سنجش شاخص‌های کمّی مؤثر در نشر علوم می‌پردازد. در پژوهش حاضر، 411 مقالۀ ارائه‌شده در 8 همایش زبان‌شناسی ایران از سال 1369 تا 1391 با توجه به هفت شاخص علم‌سنجی بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فراوانی مقالات در زیرشاخۀ نحو بیش از سایر زیرشاخه‌‌های زبان‌شناسی است و دو زیرشاخۀ تحلیل‌ گفتمان و ساخت‌واژه در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. از میان 70 دانشگاه و مرکز علمیِ شرکت کننده در همایش‌های مورد مطالعه، دانشجویان و اعضای هیئت علمیِ دانشگاه‌ علامه‌ طباطبایی بیش‌ترین سهم را در ارائۀ مقالات داشته‌اند. از مجموع مقالاتِ ارائه‌شده، 202 مقاله به زبان یا گویشی خاص پرداخته است و زبان فارسی با 152 مقاله رتبۀ نخست را به خود اختصاص داده است. هم‌چنین گرایش به کار گروهی در انجام دادن پژوهش و تألیف مقاله، سهم زنان در ارائۀ مقالات، میانگین طول عنوان مقالات و نیز استناد به منابع در طول زمان افزایش یافته است.

 علم‌سنجی همایش زبان‌شناسی مقاله عنوان مقاله استناد جواندل صومعه‌سرایی، نرجس (1373). چکیدۀ پایان‌نامه‌های زبان‌شناسی 1345 تا 1372، تهران: کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران. چاوشی نجف‌آبادی، زهرا، احمد شعبانی (1388).«بررسی مفاهیم، تعاریف و کارکردهای تحلیل استنادی در حوزۀ علم‌سنجی»، فصلنامۀ دانش‌سنجی (علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات)، س 2، ش 4. حسن‌زاده اسفنجانی، حافظ محمد، علی ولی‌نژادی، مجید نقی‌پور، پریسا فرشید، اصغر بختیارزاده، حمید بورقی (1389). «بررسی تحلیلی تولیدات علمی ایران در حوزۀ پزشکی به روش علم‌سنجی از طریق پایگاه استنادی Web of Science طی 30 سال (2007-1978)»، مجلۀ علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، دوره 20، ش 3. دبیرمقدم، محمد (1372). مجموعه مقالات نخستین کنفرانس زبانشناسی نظری و کاربردی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. دبیرمقدم، محمد (1391). مجموعه مقالات هشتمین همایش زبان‌شناسی ایران، (2 ج)، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. دبیرمقدم، محمد، مصطفی عاصی، ارسلان گلفام، یحیی مدرسی (1386). مجموعه مقالات هفتمین همایش زبان‌شناسی ایران (2 ج)، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. دبیرمقدم، محمد و ابراهیم کاظمی (1382). مجموعه مقاله‌های پنجمین کنفرانس زبانشناسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.  شرق، علی و دیگران (1390). «بررسی حضور علوم اعصاب ایران در پایگاهISIبر اساس شاخص‌های علم‌سنجی»، مدیریت سلامت، س 14، ش 44. عبدالمجید، امیرحسین (1386). «تحلیل استنادی: تعاریف و کاربردها»، فصلنامۀ علوم و فناوری اطلاعات، س 22، ش 3. مدرسی، یحیی، محمد دبیرمقدم (1376). مجموعه مقاله‌های سومین کنفرانس زبان‌شناسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. میرعمادی، سید علی (1373). مجموعه مقالات دومین کنفرانس زبانشناسی نظری و کاربردی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. ناصح، محمدامین (1386). چکیدۀ پایان‌نامه‌های حوزه زبان و زبانشناسی دانشگاه‌های دولتی و آزاد  کشور دوره‌های کارشناسی‌ارشد و دکتری (1333-1385)، ناظر علمی: محمد دبیرمقدم، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. Abolghassemi Fakhree, M & A. Jouyban. (2011). “Scientometric analysis of the major Iranian medical universities”, Scientometrics, Vol. 87, Issue 1. Barrios, M., A. Villarroya, A. Borrego. (2013).” Scientific production in psychology: a gender analysis”, Scientometrics 95. Isfandyari-Moghaddam, A., M. Hasanzadeh, Z. Ghayoori. (2012). “A study of factors affecting research productivity of Iranian women in ISI”, Scientometrics, Vol. 91, Issue 1. Nederhof, A. J., M. Luwel, H. F. Moed. (2001). :Assessing the quality of scholarly journals in linguistics:An alternative to citation-based journal impact factors”, Scientometrics, Vol. 51, Issue 1. Voβ, S., X. Zhao (2005). “Some Steps towards a scientometric analysis of publications in machine translation”, Proceedings of the 23rdIASTED International Multi-Conference Artificial Inteligence and Applications, February 14-16, 2005, Innsbruck, Austria.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی بررسی نقش‌‍‌نماهای کلامی فارسی در مکالمات دوزبانه‌‍‌های ارمنی ـ فارسی . غیاثیان مریم سادات استادیار گروه زبان‌شناسی و زبان‌‌های خارجی، دانشگاه پیام نور رضایی حکیمه کارشناس ارشد زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور 21 09 2014 5 9 125 147 06 04 2014 10 06 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1438.html

یکی از ویژگی‌‍‌های بارز دوزبانه‌‍‌های ارمنی ـ فارسی ایران، در مکالمات ارمنی، استفاده از نقش‌‍‌نماهای کلامی فارسی به جای معادل ارمنی آن‌‍‌هاست. در این مقاله، ضمن بررسی این نقش‌‍‌نماها و مقایسۀ آن‌ها با معادل ارمنی، نقش این عناصر و جای‌گاه آن‌‍‌ها توصیف و هم‌چنین علل استفاده از این نقش‌‍‌نماها به جای معادل ارمنی آن‌‍‌ها بررسی می‌‍‌شود. این پژوهش بر اساس ضبط 10 ساعت از مکالمات ارامنه در دو بافت مدرسه و قهوه‌‍‌سرا صورت گرفته است. نتایج به دست آمده از تحلیل داده‌‍‌ها بدین صورت است که نقش‌‍‌نماهای کلامی خب، بابا/آقا، به ‌‍‌هر حال، یعنی، حالا، ولی، بالأخره، اصلاً، واقعاً، کلاً و خداییش از جمله نقش‌‍‌نماهایی است که در مکالمات ارامنه استفاده می‌‍‌شود و علل استفاده از این نقش‌‍‌نماها به ‌‍‌جای معادل ارمنی آن‌‍‌ها مواردی چون چندنقشی بودن، نبود معادل در زبان ارمنی، ساده بودن نقش‌‍‌نماهای کلامی فارسی و برجستگی آن‌هاست.[i] [i]. از جناب آقای دکتریحیی مدرسی و سرکار خانم دکترامیلیا نرسیسیانس برای مشاوره‌‍‌ها و ارائۀ نظریات موثرشان سپاس‌گزاریم. هم‌چنین از آقایان رومیک باقداساریان، الکساندر آوانسیان و طاده ظهرابیان برای همکاری مؤثرشان در گردآوری و ترجمۀ مکالمات قدردانی می‌‍‌کنیم.

 نقش‌نمای کلامی دوزبانگی ترکیب رمز زبان ارمنی زبان فارسی انصاری‌‍‌فر، اسماعیل (1381). «توصیف برخی از نقش‌‍‌نماهای گفتمان در زبان فارسی»، پایان‌‍‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی. بهرامی، علی (1362). «نشانگرهای کلام در انگلیسی و تأثیر آن بر درک مطالب در دانشجویان ایرانی زبان انگلیسی به عنوان زبان بیگانه»، پایان‌‍‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی. تاکی، گیتی (1388). «نقش‌‍‌نماهای گفتمان‌‍‌های استدلالی در زبان فارسی»، پایان‌‍‌نامۀ دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی. صابری کرهرودی، رضا (1388). «بررسی نقش‌‍‌نمای گفتمان پس در زبان فارسی»، پایان‌‍‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه کردستان. غیاثیان، مریم السادات و رضایی، حکیمه (1391). «بررسی پدیدۀ رمزگردانی در میان دوزبانه‌‍‌های ارمنی ـ فارسی تهران»، ارائه شده در همایش ملی دوزبانگی:چالش‌ها و راهکارها، شازند. فخام‌‍‌زاده، پروانه (1374-1375). «نقش‌‍‌نماهای کلامی در زبان فارسی و انگلیسی بر مبنای کتاب انسجام در زبان انگلیسی اثر هلیدی و حسن 1976»، پایان‌‍‌نامۀ کارشناسی ارشد، پژوهشگاه علوم انشانی و مطالعات فرهنگی. فخام‌‍‌زاده، پروانه (1377). «ترجمۀ نقش‌‍‌نمای کلامی oh از انگلیسی به فارسی- بحثی در سخن‌‍‌کاوی»، ارائه شده در سومین کنفرانس بررسی مسائل ترجمه، تبریز. گله‌‍‌دار، منیژه (1378). «بررسی نشانه‌‍‌های کلامی در زبان فارسی گفتار و نقش آن‌‍‌ها در درک مطالب شنیداری زبان آموزان غیرفارسی زبان غیرایرانی»، پایان‌‍‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی. مدرسی، یحیی (1387). جامعه‌شناسی زبان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. مقدم‌‍‌کیا، رضا (1384). «بعد، نقش‌‍‌نمای گفتمان در زبان فارسی»، نامۀ فرهنگستان، 23. نصر آزادانی، امراله (1387). بررسی زبان‌شناختی عناصر انسجام در فارسی از دیدگاه تحلیل کلام بر مبنای متون داستانی»، پایان‌‍‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان. Brinton, Laurel )1996(. Pragmatic Markers in English: Grammaticalization and Discourse Functionas, Berlin/New York: Mouton de Gruyter. Dun-Tragut, Jasmine. (2009). Armenian, Amsterdum: John Benjamins. Fraser, Bruce (1999). “What are Discourse Markers”, Journal of Pragmatics 31. Goss, Emily L. & Salmons, Joseph C. (2000). “The evolution of a Bilingual Discourse Marking System Modal particles and English markers in German-American dialects”, International Journal of Bilingualism, vol. 4, no. 4. Hlavac, Jim (2006). “Bilingual discourse markers: Evidence from Croatian–English code-switching”, Journal of pragmatics 38. Labov, William & Fanshel, David (1977). Therapeutic Discourse, New York: Academic Press. Levinson, Stephen (1983). Pragmatics, Cambridge: Cambridge University Press. Matei, Măadaălina (2010). “Discourse Markers as Functional Elements”, Transilvania University of Brasov, Series IV: Philology and Cultural Studies, vol. 3. Rooij, Vincent de. A (2000). “French Discourse Markers in Shaba Swahili Conversations”, International  Journal of Bilingualism, vol. 4, no. 4. Schiffrin, Deborah (1987). Discourse Markers, Cambridge: Cambridge University Schourup, Lawrence (1999). “Discourse Markers”, Lingua, 1999, 107. Torres, Lourdes & Potowski, Kim (2008). “A Comparative Study of Bilingual Discourse Markers in Chicago Mexican, Puetro Rican and MexiRican Spanish”, international journal of bilingualism, vol. 12, no. 4. Van Dulm, Ondene ( 2007). The Grammar of  English - Afrikaans Code switching: A Feature Checking Account, Utrecht: LOT.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی ساخت آغازگری ـ پایان‌بخشی در بندهای مرکب متون علمی فارسی بر پایۀ دستور نظام‌مند . کاظمی فروغ گروه زبان‌شناسی، واحد تهران مرکزی،‌ دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 21 09 2014 5 9 149 170 05 05 2014 18 07 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1439.html

در جستار حاضر، ساخت آغازگری ـ پایان‌بخشی در بندهای مرکب متون تخصصی بیوشیمی، فیزیک، و آناتومی بر پایۀ نظریۀ نظام‌مند به شرح ذیل بررسی شده است. ابتدا طبقه‌بندی انواع بندهای مرکب در ساخت آغازگری ـ پایان‌بخشی متون علمی به دست داده می‌شود و با توصیف و تحلیل بندهای مرکب همپایه، ناهمپایه (پایه ـ پیرو)، ناهمپایه (پیرو ـ پایه)، و همپایه ـ ناهمپایه مشخص می‌گردد که این بندها درمجموع بیش از بندهای ساده در کل پیکره کاربرد داشته‌اند. آن‌گاه از تحلیل ساخت آغازگری ـ پایان‌بخشی این نتیجه به دست می‌آید که سطوح تحلیل بندهای مرکب، بسته به نوع بند، به طور هم‌زمان در یک، دو یا سه لایه امکان‌پذیر می‌شود. بر این اساس، می‌توان لایه‌هایی از آغازگر را در این بندها بازکاوید و مقوله‌ای به نام آغازگر لایه‌ای را شناساند. از بررسی آغازگرهای ساده/ مرکب مشخص می‌شود که، در نوع علمی، فراوانی آغازگرهای متنی از مجموع آغازگرهای مرکب، افزون گشته است. چرا که توالی آغازگرهای متنی در بندهای مرکب متون علمی رایج است. کاربرد بندهای مرکب، آغازگرهای مرکب و لایه‌های چندگانۀ آغازگر مؤید حضور افزوده‌های کلامی در متون علمی یادشده‌اند. ملحوظ‌کردن این ابزارهای صوریْ در سازماندهی گفتمان، گسترش متن و، در‌نهایت، امر خوانش و فرایند درک مؤثر است. این امر در اولویت‌بندی متون از نظر میزان کارایی آن‌ها‌ مفید است و می‌تواند معیار و محکی برای تعیین میزان موفقیت متن در انتقال اطلاعات به مخاطبان آن باشد. چنان‌که این اولویت‌بندی به‌ترتیب در کتاب‌های فیزیک، بیوشیمی، و آناتومی دیده می‌شود.

 دستور نظام‌مند ساخت آغازگری ـ پایان‌بخشی بندهای مرکب آغازگر لایه‌ای دبیرمقدم، محمد (1379). زبان‌شناسی نظری پیدایش و تکوین دستـور زایشی، تهران: سمت. شهبازی، پرویز و ناصر ملک‌نیا (1383). بیوشیمی عمومی برای دانشجویان گروه پزشکی، تهران: دانشگاه تهران. قهرمانی، نادر (1384).  شتاب‌دهنده‌ها، ذرات بنیادی، تهران: نورپردازان. نگهدار، فرخ و سولماز مجیدزاده (1387). آناتومی استخوان و مفاصل با اصطلاحات آناتومی، تهران: نور دانش. Bloor, T. and Bloor, M. (1995). The functional analysis of English: A Hallidayan Approach, London: Arnold. Fries, P. H. (1981’ .(On the status of theme in English: arguments from discourse’, Forum texts, Hamburg: Helmut Buske Verlage.  Fries, P. H. (1995). ‘Themes, Methods of Development, and Texts’, in R. Hassan and P. H. Fries, on subject and theme: A Discourse Functional Perspective, Amesterdam John Benjamin. Ghadessy, M. (1995). Thematic development in English Text, London: printer. Ghadessy, M. (1999). Text and context in functional linguistics, Amsterdam: John Benjamins. Gomez, M. (1994). ‘The relevance of theme in the textual organization of BBC News Reports’ WORLD vol, 45 (3). Halliday, M. A. K. and Matthiessen, C. I. M. (2004). An Introduction to Functional Grammar (3rd ed.), London: Arnold publication. Hassan, R. (1989). Linguistics, Language and Verbal Art, Landon: Oxford University Press. Hassan, R. and Fries, P. H. (1995). ‘Reflections on subject and theme’, in Hasan, R. and Fries, P.H. (ed.): on subject and theme: from the perspective of functions in discourse, Amesterdam and Philadelphia: John Benjamin. Lock, G. (1996). Functional English Grammar: An Introduction to Second Language Teachers, (ed.) Jack C. Richards, Cambridge: Cambridge University Press. Martinez Lirola, M. (2007 a). A systemic functional approximation to the use of cleft sentences and reversed pseudo-cleft sentences in English in a narrative sample written by the South African writer Alan Paton, Working Papers, Departamento de Filología Inglesa, Alicante: Editorial Club Universitario. Wang, L. (2007) .‘Theme and Rheme in the Thematic Organization of Text: Implication for Teaching Academic Writing’, Asian EFL Journal, 9 (1).
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی نمونه‌ای از فرایند پیشین‌شدگیِ واکه‌ای در مطالعاتِ تاریخیِ زبان بلوچی (تبدیلِ تاریخیِ ū به ī) . محمودزهی موسی استادیار فرهنگ و زبان‌های باستانی 21 09 2014 5 9 171 185 27 04 2014 08 07 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1440.html

در تحول تاریخیِ زبان‌ها، اصواتِ آن‌ها تحتِ تأثیر عواملِ زبانیِ خاصی تغییر می‌کنند و از صورتی به صورتِ دیگر درمی‌آیند. در این مقاله، با بررسیِ 100 واژه در زبانِ بلوچی، یکی از زبان‌هایِ ایرانی، معلوم شد که واکۀ /ū/ در ایرانیِ قدیم، تحت تأثیر فرایند پیشین‌شدگیِ واکه‌ای، در بخشی از بلوچستانِ ایران، از جمله نواحیِ جنوبی و مرکزی، به /ī/ تبدیل شده و، در حالِ حاضر، در این مناطق به صورت گونۀ آزادِ دوگانه‌ای به دو صورتِ /ū/ و /ī/ رایج است. به‌علاوه، با بررسیِ این پدیده در بعضی از دیگر زبان‌هایِ ایرانی از شرقی‌ترین نواحی(حوزۀ پامیر) تا غربی‌ترین نواحی(حوزه‌های کُردی و بختیاری)، معلوم شد که این تحولِ تاریخی در آن زبان‌ها نیز اتفاق افتاده است و می‌توان آن را یک پدیدۀ گسترده و عمومی در زبان‌های ایرانی به حساب آورد. در نهایت این‌که بررسی این پدیده در زبانِ بلوچی در زمینه‌هایی مانند رده‌بندی، توصیف‌هایِ زبانی و مطالعاتِ تاریخی زبانِ بلوچی و گویش‌ها و لهجه‌های آن قابل استفاده است.

 زبان‌های ایرانی بلوچستانِ ایران زبانِ بلوچی پیشین‌شدگیِ واکه‌ای گونه‌های آزادِ واکه‌ای آرلاتو، آنتونی (1373). درآمدی بر زبان شناسی تاریخی، ترجمۀ یحیی مدرسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. ابوالقاسمی، محسن(1384). تاریخ زبان فارسی، تهران: سمت. اشرفیِ خوانساری، مرتضی (1383). گویش خوانساری، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. ثمره، یدالله (1391). آواشناسی زبان فارسی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. حسن‌دوست، محمّد (1383). فرهنگ ریشه‌شناختیِ زبانِ فارسی، ج 1، تهران: نشر آثار (فرهنگستان زبان و ادب فارسی). حسن‌دوست، محمّد (1389). فرهنگ تطبیقی ـ موضوعی زبان‌ها و گویش‌هایِ ایرانیِ نو، 2 ج، تهران: نشر آثار (فرهنگستان زبان و ادب فارسی). حق‌شناس، علی‌محمد (1383). آواشناسی (فونتیک)، تهران: آگه. داوری، مریم (1390). «ضرب‌المثل‌های بلوچی جاسکی و نمونه‌های آن در فارسی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یزد. رضایی، جمال (1377). بررسی گویش بیرجند (واج‌شناسی ـ دستور)، تهران: هیرمند. طاهری، اسفندیار (1389). گویش بختیاری کوهرنگ، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. کلباسی، ایران (1376). گویش کلاردشت (رودبارک)، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. معین، محمد (1371). فرهنگ فارسی، تهران: امیرکبیر. مقیمی، افضل (1373). بررسی گویش بویراحمد و ...، شیراز: نوید. مقیمی، افضل (1385). بررسی گویش گورکانی (گویش مردم روستای بایگان فیروزآباد)، تهران: نشر روزنگار. هاشمی، سید ظهورشاه (2000). سیدگنج، کراچی: چاپ سید هاشمی اکیدمی. همایون، هُمادُخت (1371). گویش اَفتری، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. پهوال، عبدالرحمن (1386). بلوچی گالبَند، به کوشش لوتز ژِهاک و بیدالله نارویی، پیشاور، مؤسسة انتشارات الازهر. Elfenbein, Josef (1966). The Baluchi Language, A Dialectology with Texts, London: The Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland Elfenbein, Josef (1989). “Baloci”, in Rüdiger Schmitt (ed.). Compendium Linguarium Iranicarum, Wiesbaden: Ludwig Reichert Verlag. Farrell, Tim (2003). "Linguistic Influences on the Balochi spoken in Karachi."in Carina Jahani & Agnes Korn (eds.), The Baloch and Their Neighbours: Ethnic and Linguistic Contact in Balochistan in Historical and Modern Times, Wiesbaden: Reichert. Jahani, Carina (2001). “Balochi”, in  Jane Garry & Carl Rubino (eds.).Facts About the World’s Languages: An Encyclopedia of the World’s Major Languages, Past and Present, New York and Dublin: H.W. Wilson Company (A New England Publishing Associates Book). Korn, Agnes (2005). Towards a Historical Grammar of Balochi. Studies in Balochi Historical Phonology and Vocabulary, Wiesbaden: Reichert. [Beiträge zur Iranistik 26]. Parvin, Abbas (2008). “Traditionalism Versus Modernity in the Methods of Measuring Time in Iranian Balochistan”, in Korn, Agnes, Carina Jahani & Paul Titus, The Baloch and Others: Linguistic, historical and socio-political perspectives on pluralism in Balochistan. Wiesbaden: Reichert.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی نقش و جایگاه خِرد در متون باستانی ایران . نداف ویدا عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، 21 09 2014 5 9 187 197 23 04 2014 19 07 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1441.html

خِرد در اندیشۀ زردشتی نقش اصلی و محوری دارد و با وجود آفریدگار بزرگ یکی است. کُل آفرینش جهان، از ابتدا تا پایان، با خِرد رهبری می‌شود. در این مقاله، ابتدا خِرد در متون باستانی ایران (فارسی باستان، گاهان اوستا و اوستای نو) سپس در متون پهلوی نظیر بندهش، گزیده‌های زادسپرم، و متن دست‌نویس م.او 29) بررسی شده است. آن‌گاه چهار نوع خِرد (خِرد همه ـ آگاه، خِرد افزونی، خِرد پرهیزگاران و خِرد غریزی یا آسن خِرد) در متون اوستا و پهلوی مقایسه شده است.

 خِرد فارسی باستان اوستا پهلوی گاهان آموزگار، ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت. آموزگار، ژاله (1386). زبان، فرهنگ و اسطوره (مجموعه مقالات)، تهران: معین. بهار، مهرداد (1376). پژوهشی در اساطیر ایران (پارة نخست و دویم)، تهران: آگاه. بهار، مهرداد (1380). بندهشن، تهران: توس. تفضلی، احمد (1379). مینوی خرد، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: توس. دارمستتر، جیمز (1382). مجموعه قوانین زردشت یا وندیداد اوستا، ترجمۀ موسی جوان، تهران: دنیای کتاب. دستنویس ت د 2 ، بندهش ایرانی ـ روایات امید اشاوهیشتان و جز آن، بخش نخست (1357). به کوشش ماهیار نوابی، کیخسرو جاماسپ آسا، محمود طاووسی، شیراز: انتشارات مؤسسۀ آسیایی دانشگاه شیراز. راشدمحصل، محمدتقی (1385). وزیدگی‌های زادسپرم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. زرشناس، زهره (1385). زن و واژه (گفتارهایی دربارة زنان و زبان سغدی)، به کوشش ویدا نداف، تهران: فروهر. صفا، ذبیح‌الله (1379). حماسه سرایی در ایران، تهران: امیرکبیر. عفیفی، رحیم (1383). فرهنگ و اساطیر ایران، تهران: توس. قریب، بدرالزمان (1386). پژوهش‌های ایرانی باستان و میانه (مجموعه مقالات)، به کوشش محمد شکری فومشی، تهران: طهوری. لوکوک، پی یر (1382). کتیبه‌های هخامنشی، ترجمة نازیلا خلخالی، زیر نظر ژاله آموزگار، تهران: نشر فرزان. مزداپور، کتایون (1378). داستان گرشاسب، تهمورس و جمشید گلشاه و متن‌های دیگر (بررسی دستنویس م.او 29)، تهران: آگه. مکنزی، دیوید نیل (1379). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمة دکتر مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. Antia, Ervad Edalji Kersaspji. (1909). Pazand Texts, Bombay. Bartholomae, C. (1961). Altiranishes wörterbuch, Berlin. Geldner, K., F. (1886). Avesta, The Sacred Books of the Parsis, Stuttgart. Gershevitch, I. (1959). The Avestan Hymn to Mithra, Cambridge: Cambridge University Press. Insler, S. (1975). The Gathas of Zarathustra, Acta Iranica 8, Téhéran-Liège. Kent, R. (1953). Old Persian, New Haven. Monier-Williams, M. (1974). Sanskrit- English Dictionary, London: Oxford University press. Reichelt, H. (1911). Avesta Reader, Berlin. West, E., W. (1979). The Book of The Mainyo-I-Khard or The Spirit of Wisdom, Amsterdam: APA-oriental Press.
پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی زبان‌شناخت 2099-8002 پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی 12 . علمی-پژوهشی دو اصطلاح ستاره‌شناسی و کیهان‌‌شناسی باستان در گزیده‌های زادِسپَرَم قرائت واژۀ مبهم ائفقثجظ در عبارت ائفقثجظ ل‌تسوظ‌ا و بررسی مفهوم عبارت “se kanārag ī gēhān” (سه کنارۀ گیهان) در متن پهلوی گزیده‌های زادِسپَرَم (فصل 34: بندهای 25 و 28) دو اصطلاح ستاره‌شناسی و کیهان‌‌شناسی باستان در گزیده‌های زادِسپَرَم بلند‌اقبال علیرضا دکتری رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی 21 09 2014 5 9 55 80 01 04 2014 04 06 2014 Copyright © 2014, پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. 2014 https://languagestudy.ihcs.ac.ir/article_1445.html

در این مقاله دو اصطلاح فنّی در متن پهلوی گزیده‌های زادِسپَرَم بررسی می‌شود. ابتدا قرائت رایج واژۀ ائفقثجظ (فصل 34: بند 28) به صورتnisārīk/nisārīg  نقد و بررسی شده است که، نخستین بار، آن را زنر (1955: 345) با این خوانش به معنی «آغازین» ارائه کرد و سپس ژینیو و تفضّلی (1993: 120) نیز آن را پذیرفتند.nisārīg  واژه‌ای تک‌بَسامَد (منفرد) در زبان پهلوی است که با اصلاحی ناچیز می‌توان آن را به‌صورت اخقثجظ (wahārīg: بهاری) تصحیح و به ‌همراه واژۀ paymānīg به صورت اندازۀ میانگین/ اعتدالی بهاری ترجمه کرد. سپس، در جست‌و‌جوی تفسیری قانع‌کننده از مفهوم عبارت “se kanārag ī gēhān” (فصل 34: بند 25)، این عبارت با عبارات مشابه موجود در مدارک باستانی نجومی و کیهان‌شناسی به زبان‌های اَکَّدی (متن‌های موسوم به اسطرلاب‌ها و الواح میخی مُل‌آپین)، سنسکریت (براهمنه‌ها) و لاتین (خطابه در باب خورشید توانا از یولیانوس، امپراتور مهرپرست روم)، مقایسه و عبارت یادشده به عنوان اصطلاحی فنّی معرفی شده است که به الگوی مشهور «تقسیم‌بندی سه‌بخشی آسمان (به نواحی جنوبی، میانی و شمالی)» در کیهان‌شناسی مشرق‌زمین باستان اشاره دارد.

 گزیده‌های زادِسپَرَم فارسی میانه الواح مُل‌آپین اسطرلاب‌های آشوری براهمنه‌ها کیهان‌شناسی ستاره‌شناسی ابوالقاسمی، محسن (1385). راهنمای زبان‌های باستانی ایران، ج 1، تهران: سمت. بهار، مهرداد (مترجم) (1385). بُندَهِشن، تهران: توس. پاکزاد، فضل‌اللّه (1384). بُندَهِشن، ج 1: متن انتقادی، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. تفضلی، احمد (1376). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن. راشدمحصّل، محمدتقی (مترجم) (1385). وزیدگی‌های زادسپرم، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. کراپ، ای. سی. (1383). ستاره‌شناسی تمدن‌های کهن (پژواک آسمان باستان)، ترجمة یاسمین نیک‌سرشت، شیراز: نوید. معین، محمد (1378). فرهنگ فارسی، ج 2، تهران: امیرکبیر. مکنزی، دیوید نیل (1383). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمۀ مهشید میرفخرایی، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. نیدهام، ژوزف (1383). تاریخ تحول دانش ریاضیات و نجوم در چین، تلخیص: کالین ا. رُنان، ترجمۀ پرویز شهریاری و همایون صنعتی‌زاده، کرمان: انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان. واکر، کریستوفر (1384). «نجوم و احکام نجوم در بین‌النهرین»، در علم در ایران و شرق باستان، ترجمه و تحشیۀ همایون صنعتی‌زاده، تهران: نشر قطره. واندر وردن، بارتل ل. (1386). پیدایش دانش نجوم، ترجمۀ همایون صنعتی‌زاده، کرمان: انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان. Anklesaria, B. T. (1964). Vichitakiha-i Zaatsparam, Bombay. Bartholomae, Christian (1904). Altiranisches wörterbuch, Strassburg: Karl J. Trübner. Durkin-Meisterernst, Desmond (2004). Dictionary of Anichaean Middle Persian and Parthian, Turnhout (Belgium): Brepols Publishers. Gignoux, Ph. and A. Tafazzoli (1993). Antologie de Zādspram, Paris: Cahier. Gonda, Jan (1966). Loka: World and heaven in the Veda, Amsterdam: North-Holland Publishing. Hartner, W. (1985). “Old Iranian Calendars”, In Ilya Gershevitch (ed.), The Cambridge History of Iran, Vol. II (The Median and Achaemenian period), Cambridge: Cambridge university press. Henning, W. H. (1942). “An Astronomical chapter of the Bundahishn”, JRAS, No. 3. Keith, Arthur Brriedale (1920). Rigveda Brahmaṇas, The Aitarya and Kauṣītaki Brahmaṇas of The Rigveda, Massachusetts: Harvard University press. Keith, Arthur Brriedale (1922). “The period of The Later Saṃhitās, The Brahmaṇas, The Ārṇyakas and The Upanishads”, The Cambridge history of India, Vol. I, edited by Edward James Rapson, Cambridge: Cambridge university press. Kirfel, W. (1920). Die Kosmographie der Inde nach den Quellen dargestellt, Leipzig und Bonn: Dümmler. Klaus, K. (1986). Die altindische Kosmologie, Nach den Brāhmaṇas dargestellt, Bonn. Macdonell, A. A. (1897). “Vedic Mythology”, In G. Bühler (ed.). Grundriss Der Indo-Arischen Philologie und Altertumskunde (Encyclopedia of Indo-Aryan research), III. Band, 1. Heft A. Strassburg: Karl J. Trübner. MacKenzie, D. N. (1964). Zoroastrian Astrology in the Bundahišn, BSOAS, vol. XXVII, III. MacKenzie, D. N. (1986). A Concise Pahlavi Dictionary, Oxford: Oxford University Press. Nyberg, Henrik Samuel (1974). A Manual of Pahlavi, Vol. II (Ideograms, Glossary, Abbreviations, Grammatical survey, Corrigenda to part I), Wiesbaden: Otto Harrasowitz. West, E. W. )1885(. “Pahlavi Texts, Shayest Na-Shayest” (Proper and Improper), The Sacred Books of the East, Vol. V, edited by Max Muller, Oxford University Press Zaehner, R. C. (1955). Zurvan, a Zoroastrian Dilemma, Oxford: Oxford University Press.