چارچوب‌های ارجاع سطح افقی در زبان فارسی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

دکترای زبان‌شناسی همگانی، گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

مقاله‌ی حاضر چارچوب‌های ارجاع نسبی و ذاتی سطح افقی را در زبان فارسی بررسی می‌کند. داده‌های واقعی زبانی از پنج جفت گویشور با استفاده از 48 عکس بازی استاندارد «توپ و صندلی» (بوهنمایر، 2008) اخذ شده‌اند. تحلیل داده‌ها نشان داد در سطح افقی کاربرد چارچوب ارجاع نسبی به وضوح غالب است، اما کاربرد چارچوب ذاتی هم نادر نیست. چارچوب ارجاع ذاتی درخصوص صندلی بسیار بیشتر از توپ به کار رفته است و به‌علاوه درخصوص صندلی عمده‌ی موارد کاربرد آن مستقیم بوده، درحالی‌که درخصوص توپ به‌ندرت کاربرد مستقیم وجود داشته و از اینجا لزوم تفکیک اطلاعات مربوط به موقعیت قرار گرفتن یک شی‌ء از اطلاعات مربوط به جهت قرار گرفتن آن مشخص شده است. رابط‌های به‌کاررفته هم در چارچوب نسبی و هم در چارچوب ذاتی درخصوص توپ متنوع‌تر از صندلی بوده‌اند. نگاشت مختصه‌ها در چارچوب ارجاع نسبی نیز در زبان فارسی از نوع بازتابی است که در آن محور جلو-پشت وارونه می‌شود، اما محور چپ-راست بدون ‌تغییر باقی می‌ماند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Horizontal Frames of Reference in Persian

نویسنده [English]

  • Sahand Elhami Khorasani
PhD in General Linguistics, Linguistics Department, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abstract
The current article studies the Relative and Intrinsic Frames of Reference on the horizontal plane in Persian. Authentic data was obtained from five pairs of native speakers playing the standard “Ball & Chair” game (Bohnemeyer, 2008). Analysis of the data showed that the use of the Relative FoR is prevalent. Nevertheless, the use of Intrinsic FoR is far from scarce. The Intrinsic FoR was used much more with the chair than the ball and the majority of its uses with the chair were Direct, while with the ball only a few were; from this the necessary distinction between the information regarding the location of an object from the information regarding the orientation of it is adduced. Furthermore, the relators of both the Relative and the Intrinsic FoRs are more diverse when used about the ball than when about the chair. The mapping of the coordinates in the Relative FoR is Reflective; in which the front-back axis is reversed, while the left-right axis remains unchanged.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Frames of Reference
  • horizontal plane
  • Relative Frame of Reference
  • Intrinsic Frame of Reference
  • Persian language
الهامی خراسانی، سهند. و صفوی، کورش. (1398). "بررسی چارچوب‌های ارجاع مکانی در زبان فارسی". جستارهای زبانی؛ 10 (3): ۲۴۱-۲۶۳.
مسگر خویی، مریم. (1392). بازنمود رویداد حرکت در زبان فارسی: رویکردی شناختی؛ رساله‌ی دکتری. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
Báez, G. P. (2011). “Spatial frames of reference preferences in Juchitán Zapotec”. language Sciences 33: 943-960.
Bohnemeyer, J. (2008). Spatial language and cognition in Mesoamerica; Field Manual. Buffalo: University at Buffalo.
Bohnemeyr, J. (2011). “Spatial frames of reference in Yucatec: Referential promiscuity and task-specificity”. Language Sciences 33: 892-914.
Danziger, E. (2010). “Deixis, gesture, and cognition in Spatial Frame of Reference typology”. Studies in Language 34 (1): 167-185.
Eggleston, A., Benedicto, E. & Balna, M. Y. (2011). “Spatial frames of reference in Sumu-Mayangna”. language Sciences 33: 1047–1072.
Levinson, S. C. (2003). Space in Language and Cognition. Cambridge: Cambridge University Press.
Levinson, S. and Wilkins, D. (2006). Grammars of Space - Explorations in Cognitive Diversity. Cambridge: Cambridge University Press.
O’meara, C. (2011). “Spatial frames of reference in Seri”. language Sciences 33: 1025-1046.
Shinohara, K. & Matsunaka, Y. (2010). “Frames of reference, effects of motion, and lexical meanings of Japanese front/back terms”. In Evans, V. & Chilton, P. (eds.). Language, Cognition and Space; The State of the Art and New Directions. London: Equinox Publishing Ltd: 293-315.