بررسی و تحلیل گروه‌های تأکیدی در زبان فارسی (برپایۀ پیکرۀ آنها)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم

10.30465/ls.2022.34997.1946

چکیده

یکی از ویژگی‌های بلاغی زبان در نوشتار و گفتار، تأکید در سخن است. تأکید به شیوه‌های گوناگونی صورت می‌گیرد. گروه‌های اسمی یکی از ابزارهای تأکید هستند که تاکنون کمتر مورد توجه قرارگرفته‌اند. منظور از گروه‌های تأکیدی در این نوشتار، گروه‌هایی است که در آنها یا ساخت واژه از واج‌های تکراری است یا واژه از دو یا چند تکواژ یا واژۀ مکرّر ساخته می‌شود و یا اعضای گروه به نحوی با هم ترکیب یا به هم عطف می‌شوند که تأکید را می‌رساند. گروه‌های تأکیدی به صورت اسم‌های متناسب، اسم‌ها و صفت‌های مترادف، اسم‌ها و صفت‌های متضاد، فعل‌های متناسب و نیز واژگانی با تناسب موسیقایی هم‌نشین شده‌اند. این تحقیق با تهیۀ فهرستی از نمونه‌ها متشکل از هزار و پانصد گروه اسمی، ساختار، ویژگی‌ها، خاستگاه و کارکرد آنها را بررسی و تحلیل و آنها را در دسته‌های مختلف طبقه‌بندی کرده است. کاربرد این گروه‌ها برای اهداف مختلف است؛ از جمله: ایجاد معانی تازه، معانی ثانوی، کنایی و مجازی، گسترش معنی، شمول، تفصیل در سخن، اختصار و ایجاز اما مهم‌ترین و بیشترین کارکرد آن تأکید است. مانند تاکید و برجسته‌سازی اهمیت چیزی، احساسات و عواطف، فاصله، مقدار و کمیت، کیفیت و شدّت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Study and analysis of emphasis phrases in Persian language )Based on their corpus(

نویسنده [English]

  • mahmoud mehravaran
The Associate Professor of Persian Language and Literature University of Qom.
چکیده [English]

One of the rhetorical features of language in writing and speaking is the emphasis on speech. Emphasis occurs in different ways. Nominal groups are one of the tools of emphasis that have received less attention so far. Focus groups in this article are groups in which either the word is made up of repeated phoneme or the word is made up of two or more morphemes or repeated words, or the contents of the group are combined or turned in a way that convey emphasis. Focus groups are accompanied by proportional nouns, synonymous nouns and adjectives, contrasting nouns and adjectives, proportional verbs, and words with musical proportions. This research through providing a list of samples consisting of 1,500 nominal groups, has analyzed their structure, features, origin and function and classified them into different categories. These groups are used for different purposes including creating new meanings, secondary meanings, metaphorical and figurative, expanding meaning, inclusion, circumlocution, brevity; however, it’s most important function is emphasis. Such as emphasizing on the importance of something; feelings and emotions, distance, quantity and quality and intensity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Rhetoric
  • emphasis
  • Repetition
  • noun groups
  • focus groups
  • افراشی، آزیتا (1395)، مبانی معناشناسی شناختی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

    • باطنی، محمدرضا (1385)، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، چاپ هجدهم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
    • پالمر، فرانک. ر (1374)، نگاهی تازه به معنی‌شناسی، ترجمه کورش صفوی، نشر مرکز.
    • سمیعی، احمد، کورش صفوی و لطف‌الله یارمحمدی(1387)، مبانی زبان‌شناسی، (درس نامۀ دورۀ کاردانی و کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی)، تهران: انتشارات مدرسه.
    • شعار، جعفر (1342)، «بحثی دربارۀ اتباع»، مجله یغما، شماره‌های 181-184.
    • شفیعی کدکنی، محمدرضا (1377)، «جادوی مجاورت»، مجله بخارا، شمارۀ 2، صص 16-26.
    • شفیعی کدکنی، محمدرضا(1373)، موسیقی شعر، چاپ چهارم، تهران: انتشارات آگاه.
    • شمیسا، سیروس (1373)، معانی، چاپ اول، تهران: نشر میترا.
    • صفوی، کورش (1390)، از زبان‌شناسی به ادبیات، جلد اول نظم، چاپ سوم، تهران: سورۀ مهر.
    • صفوی، کورش (1392)، درآمدی بر معنی‌شناسی، چاپ پنجم، سورۀ مهر.
    • صفوی، کورش (1395)، از زبان‌شناسی به ادبیات، جلد دوم، شعر، چاپ پنجم، سورۀ مهر.
    • عاصی، مصطفی (1379)، «از پیکره زبانی تا زبان‌شناسی پیکره‌ای»، مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 91، صص 484-495.
    • فرشیدورد، خسرو (1384)، دستور مفصل امروز، چاپ اول، تهران: سخن.
    • فرشیدورد، خسرو (1373)، دربارۀ ادبیات و نقد ادبی، جلد دوم، چاپ اول، تهران: امیرکبیر.
    • ﮐﺮﻳﻤﻲ ﻗﻬﻲ، ﻣﻨﺼﻮﺭﻩ (1397)، «ﺍﺗﺒﺎﻉ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺍﺩﺏ ﻓﺎﺭﺳﻲ»، ﺩﻭﻓﺼﻠﻨﺎﻣﺔ ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺍﺩﺑﻴﺎﺕ ﻓﺎﺭﺳﻲ، سال 26، شمارۀ 85، صص 115-134.
    • کزازی، میر جلال‌الدین (1370)، زیباشناسی سخن پارسی، معانی، چاپ اول، تهران: نشر مرکز.
    • لازار، ژیلبر (1384)، دستور زبان فارسی معاصر، ترجمۀ مهستی بحرینی، چاپ اول، تهران: انتشارات هرمس.
    • ماهوتیان، شهرزاد (1387)، دستور زبان فارسی از دیدگاه رده‌شناسی، ترجمۀ مهدی سمائی، چاپ پنجم، تهران: نشر مرکز.
    • مشکو‌ةالدینی، مهدی (1379)، دستور زبان فارسی بر پایه نظریه گشتاری، ویرایش دوم، مشهد: دانشگاه فردوسی.
    • مقربّی، مصطفی (1372)، ترکیب در زبان فارسی، چاپ اول، توس.
    • مهرآوران، محمود (1399)، سامان سخن، چاپ چهارم، قم: انتشارات بین‌المللی المصطفی.
    • نجفی، ابوالحسن (1376)، مبانی زبان‏شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، چاپ پنجم، تهران: نیلوفر.
    • وحیدیان کامیار، تقی (1379)، نوای گفتار در فارسی، مشهد: دانشگاه فردوسی.
    • همایی، جلال‌الدین (1370)، معانی بیان، تهران: مؤسسه نشر هما.
    • - Palmer, Frank (1967), Semantics, a new outline, Cambridge: Cambridge University Press.
    • - Mahootian Shahrzad (1997), Descriptive Gramars, Routledge, London.
    • - Kemertelidze Nino, Tamar Manjavidze (2013), Stylistic repetiton, its peculaities and types in modern English, European Scientific Journal,