زبان‌شناخت

پژوهشی پیرامون ریشه‌شناسی واژة سغدی ršt’wc’r

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

زهره زرشناس 1
مهدی مشک‌ریز 2

1 استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دکترای رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی

چکیده
زبان سغدی از زبان‌های ایرانی میانة شرقی است که از سدة نخست تا سدۀ سیزدهم میلادی رواج داشته است. این زبان به‌ سبب نفوذ زبان پهلوی و نیز بر اثر نفوذ زبان ترکی به‌تدریج از رونق افتاد و زوال آن با گسترش زبان فارسی و، علاوه ‌بر آن، با نفوذ زبان عربی، از دیگر سوی، شتاب بیش‌تری گرفت. به هر روی، واژه‌هایی از زبان سغدی به زبان فارسی راه یافت و در قالب وام‌واژه به حیات خود ادامه داد. در این پژوهش، واژۀ سغدی / raštučār/ ršt’wc’r به‌معنای «دل‌داری، تسلی، هم‌دردی»، با توجه به شواهد زبان‌شناختی و آواشناختی زبان سغدی، بررسی و کوشش شده است تا ریشه‌ای برای واژۀ سغدی مذکور پیشنهاد شود و از دیگر زبان‌های ایرانی میانۀ شرقی (مانند ختنی و سغدی) و زبان‌های ایرانی میانۀ غربی (مانند فارسی میانه، پهلوی اشکانی ترفانی و فارسی میانه ترفانی) نیز شواهدی ارائه گردد.

کلیدواژه‌ها

زبان سغدی
زبان‌های ایرانی میانة شرقی
ریشه‌شناسی سغدی
متون سغدی
صفت فاعلی (اسم عامل)

عنوان مقاله English

Sogdian ršt’wc’r

نویسندگان English

zohreh zarshenas 1
Mehdi Moshkriz 2
1 Professor Linguistics IHCS
2 Ph.D Ancient Literature and Culture
چکیده English

The aim of this paper is to examine the unknown etymology of “ršt’wc’r” a Sogdian word, which literally means consolation, condolence, sympathy, based on a close comparing and studying of some Middle Iranian words in both Eastern Middle Iranian languages (e.g. Khotan-Saka and Bacterian) and Western Middle Iranian languages (e.g. Middle Persian and Parthian).

کلیدواژه‌ها English

soghdian language
Eastern Middle Iranian languages
soghdian etymology
western middle iranian languages
زرشناس، زهره (1380). شش متن سغدی، بخش نخست، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
زرشناس، زهره (1387). دست‌نامة سغدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فرهنگ فارسی (1377). به کوشش محمد معین، ج 2، تهران: امیرکبیر.
قریب، بدرالزمان (1383). فرهنگ سغدی، سغدی ـ فارسی ـ انگلیسی، تهران: فرهنگان.
قریب، بدرالزمان (1384). روایتی از تولد بودا، متن سُغدی وسنتره جاتکه، تهران: اسطوره.
 
Bailey, H. W. (1979). Dictionary of Khotan Saka (DKS), Cambridge.
Bartholomae, Ch. (1906). Altiranisches Wörterbuch (AiW), Berlin.
Benveniste, É. (1946). Vessantra Jātaka (=VJ.), Mission Pelliot, IV, Paris
Boyce, M. (1977). A Word-List of Manichean Middle Persian and Parthian (AI9a), Leiden.
Gershevitch, I. (1961). A Grammar of Manichean Sogdian (GMS), Oxford.
Nyberg, H. S. (1974). A Manual of Pahlavi, Vol. 2, Wiesbaden.

  • تاریخ دریافت 30 دی 1390
  • تاریخ بازنگری 27 اسفند 1390
  • تاریخ پذیرش 27 فروردین 1391

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما