بررسی جملات حاوی فعل kar- در زبان‏های فارسی باستان و اوستایی (با تاکید بر ظرفیت فعل به منظور تعیین افعال مرکب و انضمامی)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد زبان‌های باستانی، دانشگاه تبریز

10.30465/ls.2021.6589

چکیده

یکی از چالشی‏ترین مباحث دستوری در زبان فارسی، تعیین معیارهایی برای تعریف فعل مرکب و انضمامی است. علیرغم زایایی این دو گونۀ فعلی در زبان فارسی امروز،کمتر محققی به روند تغییر و تحولات معنایی و ساختاری افعالی که در ساخت افعال مرکب و انضمامی نقش دارند، در سیر تحولات زبان فارسی توجه کرده است. با بررسی تاریخی این افعال ‏می‏توان پاسخی برای این سوال یافت که آیا وجود این گونه افعال ریشۀ تاریخی دارد؟ با توجه به اینکه در زبان فارسی امروز در میان افعالی که توانایی امکان هم‏نشینی با اجزاء غیرفعلی دارند، فعل کردن از زایایی بیشتری برخوردار است، این مقاله با تاکید بر ظرفیت فعل، سعی در پاسخ به پرسش زیر دارد: آیا در زبان‏های باستانی ( فارسی باستان و اوستایی) جزء فعلی kar- در هم‏نشینی با اجزای غیرفعلی تبدیل به فعل سبک شده و در ساخت افعال مرکب و انضمامی نقش داشته است؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Survey of the Old Persian and Avestan sentences including the verb kar- (With Emphasis on the Verb Valence to Determine Compound and Incorporate Verbs)

نویسنده [English]

  • sahar Vahdati Hosseinian
Master of Ancient Languages, University of Tabriz
چکیده [English]

One of the challengeable grammatical subjects in New Persian language grammar is, to determine criteria for defining compound and incorporate verbs. Given that in New Persian, combination and incorporation process are productive, it makes so much sense to survey the historical courses of the verbs which are cooperated in making compound and incorporate verbs, in order to find out their semantic and structural development in the evolution of Persian language. Unfortunately, A few scholars pay attention to it. Among Persian verbs, kar- has the most potential in association with non-verbal elements. Emphasizing on verb valence, this paper attempts to answer these questions: has kar- converted to the light verb in association with non-verbal elements in ancient languages (Aveatan and Old Persian)? Thus, has it have a role in constructing incorporate and compound verbs?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Old Persian
  • Avestan
  • Verb valence
  • Compound and incorporate verb
  • The verb kar-
باطنی، محمدرضا (فروردین 1368). «فارسی زبانی عقیم؟»، ماهنامۀ آدینه، ش33، صفحات 66-71.
خیامپور، عبدالرسول (1347). دستور زبان فارسی، تبریز، انتشارات کتابفروشی تهران.
دبیرمقدم، محمد ( 1392). مجموعه مقالات پژوهش‏های زبان‏شناختی فارسی، چ3، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
راستارگویوا، ورا سرگی یونا (1379). دستور زبان فارسی میانه، ترجمه ولی الله شادان، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
راسخ مهند، محمد (1384). «بررسی ویژگی‏های تمیز در زبان فارسی»، فصلنانه نامۀ فرهنگستان، ش3 (پیاپی 27)، صفحات 47-54.
شین توک، گلوریا (پاییز 1363). «شکل گیری افعال انضمامی (مرکب) در زبان فارسی»، ترجمه ابراهیم جدیدی سلیمی، فصلنامۀ دانشکده ادبیات علوم انسانی تبریز، ش133، صفحات 127-152.
طباطبایی، سید علاءالدین (تابستان 1384). «فعل مرکب در زبان فارسی»، فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان، ش26، صفحات 26-34.
طبیب‏زاده، امید (1393). دستور زبان فارسی بر اساس نظریه گروه‏های خودگردان در دستور وابستگی، چ2، تهران، نشر مرکز.
فرشیدورد، خسرو (1351). «کلمه مرکب و معیار‏های تشخیص آن در زبان فارسی»، به کوشش حمید زرین‏کوب، مجموعه سخنرانی‏های دومین کنگرۀ تحقیقات ایرانی، جلد اول، مشهد، دانشگاه مشهد، ، صفحات 169-271.
منصوری، مهرزاد (1392). «فعل سبک در افعال مرکب فارسی»، فصلنامۀ مطالعات زبان و گویش ‏های غرب ایران، ش1، صفحات 77-104.
ناتل خانلری، پرویز (1363)، دستور زبان فارسی، تهران، توس.
وحیدیان کامیار، تقی (1351). «در زبان فارسی فعل مرکب نیست»، به کوشش حمید زرین کوب، مجموعه سخنرانی ‏های دومین کنگرۀ تحقیقات ایرانی، جلد اول، مشهد، دانشگاه مشهد، ، صفحات 264-268.
Bartholomae, Christian (1961). Altiranisches Wörterbuch, Berlin, Walterde Gruyter & CO.
Brunner, Cristopher J. (1977). A syntax of Western Middle Iranian, Delmar, New York, Carvan Books.
Blake, Barry J. (2004). Case, 2th edition, Cambridge, Cambridge University Press.
Forbes, Duncan (2009. original1976), A Grammar of the Persian Language, Charleston SC, United States, Bibliolife.
Goldberg, Adele E. (Feb. 16-19 1996), ‘Words by Default: Optimizing Constraints and the Persian Complex Predicate’, In. David Librik & Roxana Beeler, Proceeding of the Twenty-Second Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society (BLS), University of California, USA, Berkly Linguistic Society,pp.132-146.
Folli, Raffaella, Heidi Harley & Simin Karimi (Oct. 2005). ‘Determinants of event type in Persian complex predicates’, Lingua journal, vol 115, no.10, pp. 1365-1401.
Haspelmath, Martin (2008). ‘Terminology of Case’, In. Andrej Malchukov & Andrew Spencer, The Oxford Handbook of Case. Oxford-NewYork, Oxford University Press, pp. 505-517.
Jones, William (1828), A Grammar of the Persian Language, London, W. Nicol.
Kent, Roland G. (1953). Old Persian Grammar, Texts, Lexicon, 2th edition, New Haven Connecticut, American Oriental Society.
Lambton, A.K.S. (2000. Original 1953), Persian Grammar, Cambridge, Cambridge university Press.
Martínez, Javier & Michel de Vann (2014). Introduction to Avestan, trans. by Ryan Sandell, Leiden/Boston, Brill.
Megerdoomian, K. (2012), ‘The status of the nominal in Persian complex predicates’. Natural Language and Linguistic Theory journal 30, pp.179–216. Doi: 10.1007/s11049-011-9146-0.
Phillot, D. C. (1919), Higher Persian Grammar, Calcutta, Calcutta university press.
Reichelt, Hans (1909). Awestisches Elementabuch, Heidelberg, Carl Winter’s Universitätbuchhandlung.
Schmitt, Rüdiger (2014). Wörterbuch der altpersischen Königsinschriften, Wiesbaden, Reichert Verlag.
Sundermann, W. (1989). ‘Mittelpersisch’, In R. Schmitt, Compendium Linguarum Iranicarum, Wiesbaden, Dr. Ludwig Reichert, pp. 138-164.
Telegdi, Z. (1951). ‘Nature et Fonction des Périphrases Verbales Dites ‘Verbes Composés’ en Person’, Acta Orientalia, 315-334.
West, Martin L. (2011). Old Avestan Syntax and Stylystics, Berlin/Boston, De Gruyter.
Windfuhr, Gernot. L. (1979). Persian Grammar: History and State of its Study, Mouton, The Hague