ارزیابی بازنمودهای واژه‌های استعاری طبیعت در زبان ترکی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی زبان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان

2 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان

3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، گروه زبانشناسی، زنجان، ایران

10.30465/ls.2021.6916

چکیده

بررسی استعاره‌ها با رویکرد شناختی، نشان می‌دهد تصورات ذهنی به مفاهیم انتزاعی تسری می‌یابند. گویشوران زبان ترکی با الهام از پدیده‌های طبیعت مانند حیوانات، گیاهان و ... در گفتارهای روزمره کاربرد استعاری از آن پدیده‌ها را ارائه می‌کنند. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی فراوانی و درصد مهم‌ترین مفاهیم ساختواژی، بررسی سهم این نام‌ها در فرایندهای واژه‌سازی و سهم جنسیت واژه‌های استعاری طبیعت در زبان ترکی است. داده‌های این پژوهش از طریق انجام مصاحبه با 70 گویشور زبان ترکی بدست آمد و درنهایت، 677 واژه گردآوری شد. ابتدا‌ فراوانی و درصد مفاهیم ساختواژی  مورد ارزیابی قرار گرفت، سپس سهم بخش‌های طبیعت در فرایندهای واژه‌سازی و سهم جنسیت این واژه‌ها بررسی شد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن‌ است که طبیعت بر گفتار گویشوران زبان ترکی تأثیر می‌گذارد و آنان در گفتار‌شان از نام‌های طبیعت به صورت استعاری بهره می‌گیرند. در واژه‌های استعاری طبیعت در ترکی به ترتیب ترکیب، اشتقاق، ترکیب و اشتقاق، نام‌آوا، وام‌گیری واژگانی و تکرار بالاترین کاربرد را دارند. همچنین نام‌های مربوط به حیوانات، پرندگان و حشرات بیشترین کاربرد استعاری را در این زبان دارند. هم‌چنین بیشترین واژه‌ها مربوط به جنس خنثی است. نتایج پژوهش در شناخت بیش‌تر استعاره برای شاعران، معلمان، نویسندگان و زبان‌شناسان می‌تواند مفید واقع شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating the representations of metaphoric word structures of nature in Turkish

نویسندگان [English]

  • Iraj Zafari 1
  • behzad rahbar 2
  • Mohammad Reza Oroji 3
1 p.h.d linguistics candidate of Islamic Azad university, Zanjan branch
3 department of linguistics, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
چکیده [English]

The study of metaphors through cognitive approach illustrates mental images would lead to abstract concepts. Turkish speakers compare humans and some environmental factors with nature phenomena such as animals, plants, and so on, and present metaphoric uses of those phenomena. The purpose of this study was to evaluate the frequency and percentage of the most significant word structures of nature metaphors in Turkish. Another aim was to evaluate the names of nature in word formation processes and their gender. Research data were collected through field study and interviews with 70 Turkish speakers that 677 words were collected. First, the frequency and percentage of morphological concepts were investigated. Then nature word structures role and share of gender in word formation processes of these words were dealt with. The findings revealed that nature has influence over speaker´s speech and they utilize names of nature in their speech metaphorically. In Turkish metaphoric nature words compounding, derivation, compound and derivation, onomatopoeia, and borrowings have the highest rate of use respectively. Furthermore, the names attributing to animals, birds, and insects have the highest rate of metaphoric use. The results have significant benefits to poets, teachers, authors, and linguists to reach a better understanding of metaphors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • metaphoric word structures"
  • " morphological concepts"
  • " word-formation processes"
  • " cognitive approach"
  • " gender"
  • " Turkish language
آرلاتو، آنتونی (1384)، درآمدی بر زبان شناسی تاریخی، ترجمۀ یحیی مدرسی، تهران :پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
احمدی پور، طاهره (1390)، درآمدی بر زبان‌شناسی زیست محیطی، انسانومحیطزیست، شمارۀ 17، صص 11-32.
اسداللهی، خدابخش، علیزاده،  منصور  و رنجبر، ابراهیم (1398)، جایگاه استعاری شیر در مقوله‌بندی مفاهیم عرفانی مولوی، دوفصلنامۀ زبان و ادبیات فارسی، دورۀ 27، شمارة 86، صص 86-109.
افراشی، آزیتا (1398)، ساخت زبان فارسی، چاپ سیزدهم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
بهزادی، بهزاد (1376)، آذربایجان دیلی‌نین یضاحلی لوغتی، چاپ اول، تهران: انتشارات درسا.
خوش‌باطن، حسین. (1388)، فرهنگ اصطلاحات عامیانه و زبان مخفی در ترکی. تبریز: اختر.
دلدار بناب، میرحسین (1391)، فرهنگ تطبیقی کنایات دلدار، چاپ اول، تهران: انتشارات صداقت.
گندمکار، راحله (1398)، توسیع معنایی در زبان فارسی- مطالعة موردی افعال، جستارهای زبانی، دورۀ 10، شمارۀ 5، 1398، صص 233-256.
زندی، بهمن (1383)، زبان‌آموزی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
شقاقی، ویدا (1387)، مبانی صرف، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
صفوی، کوروش (1384)، فرهنگ توصیفی معناشناسی، تهران: فرهنگ معاصر.
صفوی، کوروش (1387)، درآمدی بر معنی‌شناسی، چاپ سوم، تهران: سورۀ مهر.
ضیاءحسینی، سید‌محمد (1388)، مبانی زبان‌شناسی، تهران، انتشارات رهنما. 
طالبی دستنایی، مهناز و قطره، فریبا (1397)، بررسی ساختاری و معنایی صفت‌های برگرفته از نام جانوران در گویش ‏لری بختیاری:‏ تحلیلی در زبان‌شناسی زیست ‌محیطی، زبان و زبان‌شناسی، دورۀ 14، شمارۀ 28، صص 27-51.
گندمکار، راحله (1388)، بررسی معنایی افعال مرکب اندام‌بنیاد در زبان فارسی: رویکردی شناختی، رسالۀ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
محمدبیانی، علی (1397)، یئددی یارپاق بیر چینار، چاپ اول، کرج: شانی.
مومنی، نگار (1389)،فرآیند‌های واژه‌سازی زبان مخفی فارسی، زبان و زبان‌شناسی، دورۀ 6، شمارۀ 12، صص 61-86.
 
Bang, J.C., Door, J. (1996). The dialectics of ecological experience. In: Bang, J.C., Door, J., Alexander, R.J., Fill, A. Verhagen, F.C. (Eds.), Language and Ecology –Ecolinguistics. Problems, Theories and Methods. Essays for the AILA ‘96   Symposium. Odense University, Odense, pp. 91–105.
Baranyiné, K., J. (2018). Nature, Metaphor, Culture: Cultural Conceptualizations in   Hungarian Folksongs. Springer Nature Singapore Pte. Ltd.
Evans, V. & Green, M. (2006). Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Fromkin, V., R. Rodman and N. Hyams. (2003). An Introduction to Language, Boston, Thomson.
Hudson, G. (2000). Essentiol Introductory Linguistics, Blackwell Publishers Inc.
Hurford, J. R. & Heasley, B. (1996), Semantics a Coursebook, University Cambridge   press.
Katamba, F. (1993) Morphology. First Edition, London: Macmillan Press LTD.
Kövecses, Z. (2018). Metaphor in media language and cognition: A perspective from conceptual metaphor theory. In Lege artis. Language yesterday, today, tomorrow. The journal of University of SS Cyril and Methodius in Trnava. Warsaw: De Gruyter Open, III (1), pp. 124-141. 
Lakoff, G.& Johnson, M. (1980), Metaphors We Live By, Chicago and London: University of Chicago Press
Murphy, M.L. &. Koskela, A. (2010). Key Terms in Semantics. London/New York: Continuum International Publishing Group.
Sharifian, F., Dirven, R. & Niemeir, S. (2008). Culture, Body and Language: Conceptualizations of Internal Body and Organs across Cultures and Languages. Berlin/ New York: Mouton de Gruyter.
Sharifian, F. (2015). Cultural Linguistics. In F. Sharifian (Ed.), The Routledge handbook of language and culture. London, New York: Routledge. PP. 478–492.
Steffensen, S. V., & Bundsgaard, J. (2000). “The Dialectics of Ecological Morphology or the Morphology of Dialectics”. ELI Research Group. University of Southern Denmark. pp. 9-35.
Sune Vork Steffensen, Alwin Fill (2014). Ecolinguistics: the state of the art and future horizons, Language Sciences, 41. pp. 6–25.
Zimmerman, C. & Cuddington, K. (2007). “Ambiguous, circular and polysemous: students’ definitions of the balance of nature metaphor”. Public Understanding of Science. 16 (4). pp. 393–406.