بررسی پیوند آواشناسی و معناشناسی در موسیقی آوازی بر مبنای مقایسه‌ی آوازهای دشتی و ماهور ردیف آوازی عبدالله دوامی: رویکردی زبان‌شناختی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار زبانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

این مقاله به بررسی رابطه‌ی عناصر آوایی و معنا در موسیقی آوازی از منظری زبان‌شناختی، بر مبنای مقایسه­ی دو نمونه آواز دشتی و ماهور برگرفته از ردیف آوازی استاد عبدالله دوامی پرداخته است. هدف از این پژوهش تشخیص عناصر آوایی (تولیدی) تأثیرگذار و چگونگی استفاده از آن‌ها در زنجیره­ی آوایی ­آوازها باهدف انتقال هرچه بهتر حس هر آواز و مضامین اشعار استفاده‌شده در ساختمان گوشه­هاست. در اینجا مشخصه­های آوایی تولیدی مانند زیروبمی، کشش، وزن و عناصری مانند سکوت و نوع هجا را در هر آواز مورد بررسی قرار داده­ایم. نتایج نشان داد که ساختمان آوایی گوشه­ها، همانند ساختمان آوایی جمله­ها در زبان، از الگوهایی ثابت و از پیش تعیین‌شده تبعیت می­کنند و رخداد عناصر آوایی، با کیفیتی خاص و در جایگاه­های تعیین‌شده در ساختار ملودیک گوشه، باعث انتقال و برانگیختن حس و معنای خاص در شنونده و تقویت مضامین شعری می­شوند؛ به‌طوری‌که آواز دشتی در مقایسه با آواز ماهور با استفاده­ی بیشتر از زیروبمی افتان، حفظ روند زیروبمی در گستره­ی هجا، استفاده چشمگیرتر از عنصر سکوت و تمایل به استفاده از سکوت­های طولانی­تر، بهره بردن فراوان از کشش واکه­ای، سرعت پایین­تر ملودی گوشه­ها و درنتیجه وزن و ریتم کندتر گوشه­ها حس اندوه را به شنونده القاء می­کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

in Iranian Vocal Music Based on a Comparison of Dashti and Mahour Āvāz-s (Songs) of Abdullah Davami’s Vocal Radif: A Linguistic Approach

نویسنده [English]

  • yunes azizian
The Assistant Professor of Linguistics, Shahid Chamran University of Ahvaz, ,Ahvaz,y.azizian@scu.ac.ir
چکیده [English]

This article examines the relationship between phonetic elements and meaning in Dashti and Mahur Āvāz-s (songs) from Abdollah Davami’s Vocal Radif. Its purpose is to identify the effective articulatory phonetic elements and how they are used in the phonetic chain of Āvāz-s. Here, we have studied phonetic elements such as pitch, vowel lengthening, rhythm, and elements such as silence and syllable type in each Āvāz. The results showed that the phonetic structures of the Gūše –s (melodic modes), like phonetic structures of sentences of languages, follow fixed and predetermined patterns, and the occurrence of the phonetic elements, with a certain quality and in the positions determined by the melodic structure of Gūše -s, triggered transmitting and stimulating a sense and a meaning in the listener and reinforcing poetry. As, Dashti in comparison with Mahur induces a sense of sadness to the listener by using more falling pitch, maintaining the pitch proceeding in the syllable realm, more dramatic use of silence, the desire to use longer silences, the extensive use of vowel lengthening, the lower speed of its Gūše-s and as a result, the slower rhythm of its Gūše-s.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dashti
  • Mahour
  • lengthening
  • rhythm
  • syllable
  • meaning of poetry
بن صفی‌الدین، عبدالمومن. (1346). بهجت الروح. تهران: بنیاد فرهنگ ایران
ثمره، یدالله. (1383). آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
حیدری، ا.، و مختاری، م.، و خانمحمدی، ا. (1396). بررسی رابطۀ گونه‌های هویت جمعی با مصرف گونه‌های موسیقیایی نمونۀ موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه یاسوج. جامعه­شناسی کاربردی، 28(1(پیاپی 65))، 159-184.
خالقی، روح­الله. (1385). نظری به موسیقی (ایرانی). تهران: مؤسسه­ی فرهنگی­ رهروان پویش.
ذبیحی فر، ا.، و محسنی، س. (1400). موسیقی عرفانی: گستره معنایی و مصادیق در متون سنتی. پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی, 21(5 ), 135-161.
شکرالهی، هومان. (1385). نگرشی بر ردیف آوازی ایران. شیراز: انتشارات تخت جمشید.
عزیزیان، یونس. (1388). رابطه­ی آواشناسی و معناشناسی در موسیقی آوازی ایران بر مبنای آواز دشتی. پایان­نامه­ی کارشناسی ارشد. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فارابی، محمد بن محمد. (1375). موسیقی کبیر. ترجمه­ی آذرتاش آذرنوش. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فرهت، هرمز. (1386). دستگاه در موسیقی ایرانی. ترجمه­ی مهدی پور محمد. تهران: پارت.
منصوری، پرویز. (1387). تئوری بنیادی موسیقی. تهران: نشر چاوش؛ چشم‌وچراغ.
میلر، لوید. (1384). موسیقی و آواز در ایران. ترجمه­ی محسن الهامیان. تهران: نشر ثالث.
Becker, J. (1986). Is Western art music superior? Musical Quarterly, 72:341-359.
Damasio, A. (2003). Looking for Spinoza: Joy, Sorrow, and the Feeling Brain. Orlando, FL: Harcourt.
Davies, S. (1980). The expression of emotion in music. Mind, 89:67-86.
Denora, T. (1999). Music as a technology of the self. Poetics: Journal of Empirical Research on Literature, the Media, and the Arts, 26:1-26.
Denora, T. (1999). Music as a technology of the self. Poetics: Journal of Empirical Research on Literature, the Media, and the Arts, 26:1-26.
Gabrielsson, A., & Lindstrom, E. (2001). The influence of musical structure on emotional expression. In: P. N. Juslin & J. A. Sloboda (Eds.), Music and Emotion: Theory and Research (pp. 223-248). Oxford, UK: Oxford University Press.
Gerardi, G. M., & Gerken, L. (1995). The development of affective response to modality and melodic contour. Music Perception, 12:279-290.
Holloway, C. (2001). All Shook Up: Music, Passion, and Politics. Dallas, TX: Spence.
Holloway, C. (2001). All Shook Up: Music, Passion, and Politics. Dallas, TX: Spence.
Jakobson, R. (1971). Selected Writings (Vol. 3, pp. 704-705). The Hague, The Netherlands: Mouton.
Juslin, P. N., & Laukka, P. (2003). Communication of emotions in vocal expression and music performance: Different channels, same code? Psychological Bulletin, 129:770-814.
Meyer, L. B. (1956). Emotion and Meaning in Music. Chicago: University of Chicago Press.
Nattiez, J. J. (1990). Music and Discourse: Toward a Semiology of Music (C. Abate, Trans.). Princeton, NJ: Princeton University Press.
Patel, A.D. (2008). Music, Language and the Brain. UK: Oxford University Press.
Spencer, H. (1857). The origin and function of music. Fraser's Magazine, 56:396—408.