تحلیل مفهوم «زندگی« از نگاه اجتماعی-شناختی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبانشناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشیار زبانشناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 استاد زبانشناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

پژوهش حاضر به دو روش پیکره‌ای و پرسش‌نامه‌ای به تحلیل مفهوم «زندگی» در زبان فارسی پرداخته است. بدین منظور، فراوانی نگاشت‌های تأثیرگزار بر مفهوم‌سازی «زندگی» در 120 جمله‌ی شاهد پایگاه داده‌های زبان فارسی بررسی شد. مشخص شد که در پیکره‌های زبان فارسی حوزه‌ی مبدأ «مکان» بیش‌تر از حوزه‌های مبدأ دیگر در مفهوم‌سازی «زندگی» نقش دارد. در تحلیل پرسش‌نامه-مدار، پرسش‌نامه‌ای با 11 جمله‌ی استعاره-محور و گرایش-محور (گرایش فکری) به 120 نفر نمونه‌ی تصادفی ارائه شد. افراد نمونه به 6 گروه زنان زیر 20 سال، مردان زیر 20 سال، زنان بین 25 تا 35 سال، مردان بین 25 تا 35 سال، زنان بالای 50 سال و مردان بالای 50 سال تقسیم می‌شدند. جمله‌های پرسش‌نامه، خبری و با ضمیر متکلم وحده طراحی شدند. گزینه‌های انتخابی پرسش‌نامه 5 مورد و به صورت طیفی از «بسیار موافقم» تا «بسیار مخالفم» انتخاب شدند. در این مطالعه مشخص گردید که سنین و جنسیت‌های مختلف جامعه‌ی فارسی‌زبان در تعریف مفهوم «زندگی» با یکدیگر اختلاف نظر دارند. در پایان، نگاشت‌های استعاری مفاهیم «زندگی» به دو روش پیکره‌بنیاد و پرسش‌نامه‌بنیاد با یکدیگر مقایسه گردید و این نتیجه حاصل شد که جامعه‌ی فارسی‌زبان تا حد زیادی با پربسامدترین نگاشت‌های پیکره‌بنیاد مفهوم «زندگی» موافق است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analyzing The Meaning of "Life" From Social-Cognitive Approach

نویسندگان [English]

  • Mitra Farahani 1
  • Azita Afrashi 2
  • Yahya Modarresi 3
1 M.A. in Linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies, mfarahani214@gmail.com (The First Author)
2 The Assistant Professor of Linguistics, , Institute for Humanities and Cultural Studies
3 The Professor of Linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

The present study has analyzed the concept of "life" in Persian using two methods: corpus-oriented and questionnaire-oriented. For this purpose, the frequency of effective maps in conceptualizing "life" in 120 sentences of Persian language databases was examined. It was found that in Persian languages , the source domain of "place" plays a greater role in conceptualizing "life" than others. In the questionnaire-oriented analysis, a questionnaire with 11 metaphorical-oriented and orientation-oriented (intellectual orientation) questionnaires was presented to 120 random samples. The sample was divided into 6 groups: women under 20, men under 20, women between 25 and 35, men between 25 and 35, women over 50 and men over 50. Questions were designed with simple sentences and the conscience of the speaker. The selected options of the questionnaire were 5 items and were selected from a range of "I’m strongly agree" to "I’m strongly disagree". In this study, it was found that different ages and genders of the Persian language society differ in defining the concept of "life". Finally, the "life" diagrams and concepts of the foundation corpus and the foundation questionnaire were compared. As a result, it was found that Persian society agrees with corpus-based maps of “life” concept.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cognitive Linguistics
  • Cognitive Social Linguistics
  • Conceptual Metaphor
  • Life
  • Persian Language Databases
افراشی، آزیتا (1395)، مبانی معنی‌شناسی شناختی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
افراشی، آزیتا (1397)، استعاره و شناخت، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بنی‌عصار، امیر (1397)، «نقش استعاره‌ی مفهومی در فهم آیات با تطبیق استعاره‌ی «زندگی تجارت است»»، فصل‌نامه‌ی علمی-پژوهشی معرفت‌شناسی و حوزه‌های مرتبط، دوره 19، شماره 73، 158-139.
پور ابراهیم، شیرین (1393)، «مفهوم‌سازی «زندگی» در قرآن کریم»، مجله‌ی زبان‌پژوهی، جلد، شماره 10، 83-63.
عبدی، مهدی (1396)، «بررسی استعاره‌های شناختی در حوزه‌ی زندگی دنیوی و اخروی در زبان قرآن «استعاره‌ی عام مقصود مقصد است.»»، فصل‌نامه‌ی مطالعات نظریه و انواع ادبی، شماره 1، 28-7.

قائمی، مرتضی و ذوالفقاری، اختر (1395)، «بررسی‌استعار‌ه‌های شناختی در حوزه‌ی زندگی دنیوی و اخروی در زبان قرآن»، دو فصل‌نامه‌ی پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، بهار و تابستان، شماره 1.

 
 Kövecses, Z. (2010), Metaphor: A Practical Introduction, Oxford University Press.
Lakoff, G. and Johnson, M. (1980), Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.