کاربردراهبردهای کنش‌گفتار درخواست توسط دوزبانه‌های ترکی-فارسی براساس دو متغیر جنسیت و سن

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استاد جامعه‌شاسی زبان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 استادیار پژوهشکدۀ زبانشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

بحث ادب زبانی در حوزۀ جامعه شناسی زبان، همواره مورد توجه زبان‌شناسان و جامعه‌شناسان بوده است و به­ویژه فرهنگ ویژه بودن این بحث و تأثیر رعایت ادب زبانی بر روابط اجتماعی، بر اهمیت این حوزه می‌افزاید. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و طی یک پژوهش میدانی، به شناسایی و تحلیل الگوهای پربسامد درخواستبه زبان ترکی،به­عنوان یکی از نشانگرهای ادب زبانی، توسط دوزبانه­های ترکی- فارسی ساکن شهر اردبیل در بافت غیررسمی می‌پردازد. گردآوری داده به دو شیوه مشاهده مشارکتی و استفاده از پرسش­نامه­ای محقق­ساخته مبتنی بر مقیاس لیکرت صورت گرفته­است. جامعه آماری شامل 250 زن و مرد دوزبانه ترکی-فارسی ساکن شهر اردبیل، در سه گروه سنی30-18، 40-31 و 41+ می­باشند و به این ترتیب، سن و جنسیت متغیرهای مستقل پژوهشند. تحلیل آماری با استفاده از نرم‌افزارSPSSنسخه 21 انجام شده‌است. نتایج نشان می­دهند که، صرف‌نظر از سن مخاطب و نوع درخواست، راهبردهایدرخواست غیرمستقیم متعارفودرخواست غیرمستقیم غیرمتعارف به­ترتیب بالاترین و پایین­ترین بسامد کاربردی را در میان زنان و مردان و نیز سه گروه سنی دارا می­باشند.همچنین با استفاده از دو آزمون کروسکال­والیس و یومن­ویتنی دیده شد که تفاوت میان گروه زنان و مردان در انتخاب الگوها معنادار نبوده ولی در گروه­های سنی این تفاوت معنادار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The realization of request strategies among Turkish-Persian bilinguals considering gender & age

نویسندگان [English]

  • sara zahedi asl 1
  • Yahya Modarresi 2
  • Atoosa Roastambeik Tafreshi 3
1 PhD Candidate of Linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies
2 Professor of Linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies
3 Assistant Professor, Linguistics Department, Institute of humanities and cultural studies
چکیده [English]

Linguistic politeness is one of the highly regarded issues by sociolinguists and linguists.The phenomenon importance rises due to its culture-specific nature and its effect on social relationship. This study which is descriptive-analytical one, aimed at identifying the extensive used request patterns in Ardebili Turkish in the light of Brown and Levinson’s politeness theory(1987) and Blum-Kulka et al’s coding scheme for request(1989) regarding age and gender. To achieve this goal, the data has been collected by participant observation and Likert scale questionnaire designed by the researcher. The sample research is 245 male and female Persian-Turkish bilinguals within three age ranges, 18-30, 31-40 and +41. In order to examine the statistically significant effect of variables SPSS software(version 21) and non-parametric tests, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis were used. Findings indicated that in all kinds of request the suggestory formula and query preparatory are the patterns with high frequency and strong hint and weak hint strategies are the low- frequency patterns. The statistically significant difference is revealed among the age ranges but there is no such difference between male and female.

کلیدواژه‌ها [English]

  • request speech act
  • direst request
  • indirect speech act
  • linguistic politeness
الستی، صدیقه(1391). «رابطه تحصیلات، سن و جنسیت با شیوه بیان تقاضا و پاسخ به آن در زبان فارسی»، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته زبان­شناسی دانشگاه پیام نور تهران.
بیمن،ویلیام(1395).زبان،منزلت و قدرت در ایران.مترجم:رضا مقدم­کیا.تهران:،نشرنی.
شیخ­محمدی، چ.، یاراحمدزهی، ن. ، و محمدیان، الف.(1398). «انتخاب راهبردهای کنش­گفتاری تقاضا در زبان کردی براساس دو عامل اجتماعی جنسیت و قدرت»،پژوهش­های زبانی، سال 10، شماره 1، صص 202- 183.
مدرسی، یحیی(1387). «تحول نشانگرهای قدرت و ادب در فرهنگ ایرانی و بازتاب آن در زبان فارسی». در مجموعه مقالات سمینار ایران و اسلام: فرهنگ و فولکور.
مدرسی،یحیی(1391).درآمدی بر جامعه­شناسی زبان.تهران:پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مدرسی تهرانی،ی.، و تاجعلی،م. (1391). «کنش­گفتاری درخواست: مقایسه فارسی­زبانان و فارسی­آموزان». پژوهش­نامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی­زبانان، سال 1، شماره 2. صص 83-107.
مسیب­زاده مقدم، ک. ،خوشبخت، ط. ، وگوهری،ح.(1398). «بررسی فرمول­واره بیان مودبانه تقاضا در گویش گیلکی رشت با تاکید بر نقش نشانگرهای ادب و مهیاکننده­ها». فصل­نامه زبان­شناسی اجتماعی. دوره سوم، شماره 1، پیاپی 9. صص 89-102.
هدایت، ندا. (1384). «تاثیر جنسیت بر نحوه بیان تقاضا». دوفصل­نامه پژوهش زبان و ادبیات فارسی. شماره 4. صص17-40.
Blum-Kulka,Sh.& E.Olshtain.(1984)."Requests and Apologies: A cross-cultural study of speech Act realization patterns(CCSARP)". Applied linguistics, vol.5,no.3, 196-213.
Blum-Kulka, Sh.(1987). "Indirectness and Politeness in requests: same or different?". Journal of Pragmatics. 11,131-146.
Brown,P& Levinson,S.C.(1987).politeness.London:Cambridge University Press.
Grainger,K& Sara Mills.(2016). Directness and Indirectness Across cultures. UK: Palgrave Macmillan.
Hashemian,M.(2014)."A pragmatic study of requestive speech act by IranianEFL learners and Canadian native speakers in hotels".The journal of teaching language skills.6(2).55-80
Lakoff,R& Ide S.(2005).Broadening the Horizon of Linguistic Politeness.Amesterdam ,Philadelphia:John Benjamins Publishing Company.
Leech,G.(2014).The pragmatics of Politeness.Oxford:Oxford University Press.
Nezami,M. , Shirkhani,S. (2020)."Request strategies used by Persian couples in two different setting". Journal of new advances in English language teaching and Applied linguistics,vol.2,Issue 2. 398-422.
Ogiermann, E.(2009). "Politeness and indirectness across cultures: a comparison of English, German, Polish and Russian". Journal of Politeness Research,5,189-216.
Salmani Nodoushan,M.A.(2011). "Supportive discourse moves in Persian requests". International Journal of language studies, vol.5(2).205-234.
Shahidi Tabar,M.(2012). "Cross-cultural Speech act realization: the case of requests in the Persian and Turkish speech of Iranian speakers". International Journal of Business and social science.vol.3. no.13.237-243.
Watts,R.(2003).Politeness.London:Cambridge University Press.
Yule,G.(1996).Pragmatics.Oxford:Oxford University Press.