شعرنوجوان از منظر تحلیل گفتمان انتقادی ( با تکیه بر اشعار بیوک ملکی بر اساس نظریة نورمن فرکلاف)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارزبان وادبیات فارسی دانشگاه پیام نور. ایران . تهران( نویسنده مسئول)،

2 کارشناسی ارشد زبان وادبیات فارسی دانشگاه پیام نور. ایران . تهران

3 استادیار زبان وادبیات فارسی دانشگاه پیام نور. ایران . خراسان رضوی،

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی رهیافتی میان رشته‌ای است که زبان را شکلی از تعامل اجتماعی می‌شناسد و اعمال قدرت از طریق زبان را مورد مطالعه قرار می‌دهد. متن در این رویکرد از هر دو جنبۀ صوری و معنایی مورد بررسی قرار می‌گیرد. مقاله حاضر به روش تحلیل و توصیف بر اساس آرای نورمن فرکلاف، یکی از بنیانگذاران تحلیل گفتمان، انتخاب شده است. فرکلاف بر تأثیر متقابل ویژگی های زبان شناسی اجتماعی و تعاملات اجتماعی تأکید می‌وزرد. امروزه به رغم کاربرد گستردۀ شعر نوجوان به ندرت از منظر تحلیل گفتمان انتقادی به آن پرداخته شده است. اشعار ملکی در سه سطح شامل توصیف، تفسیر و تبیین از جنبه های ادبی و اجتماعی بررسی شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد جهان بینی، نگاه اجتماعی و ایدئولوژی ملکی طی چهار دهه شاعری تحولات نظرگیری یافته است. بر این اساس ملکی در اشعار خود با استفاده از واژه های گُزیده، درونمایه های اجتماعی- انسانی، نگرش صلح آمیز و پیوند آن با مفاهیم مذهبی دنیای تازه‌ای در مقابل مخاطب خود گشوده است. .

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Adolescent poetry from the perspective of critical discourse analysis (Based on Buick Maleki's poems based on Norman Fairclough theory)

نویسندگان [English]

  • behnaz alipourgaskari 1
  • nayere hashemi 2
  • anita aldaghi 3
1 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Payam Nour University of Tehran, Tehran, Iran(Corresponding Author
2 MA in Persian Language and Literature, nayere hashemi, Payam Nour University of Tehran, Tehran
3 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Payam Nour University of Khorasan Razavi, Iran,
چکیده [English]

Critical discourse analysis is an interdisciplinary approach that views language as a form of social practice. This approach focuses on both the form and content of the text. CDA is concerned with how power is exercised through language. Research methodology has elected according to theory of Norman Fairclough, as one of the founders of critical discourse analysis.  His theory specially concerned with the mutual effects of formally linguistic textual properties, sociolinguistic speech genres, and sociological practice. This paper tries to analyze the poems of Boyuk Maleki, one of the prominent adolescent poet, for four decades (1360-1390) in Iran. Adolescent group poetry is one of the most widely in contemporary poetry which, rarely critics have been examined from the stand point of Critical discourse analysis. In this paper has been examined maleki`s poetry in three levels include of description, interpretation, and explanation.  Moreover has been focused on literary aspects as well as social practice. The conclusion of this paper is that the worldview, social view and ideology of Maleki has been excessively developed in the four decades of his poetry. According to CDA using the selected words, humanistic  themes and peaceful attitudes and its link with the religious concepts, in his poetry, opened up a new world in the eyes of the adolescent audience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Critical Discourse Analysis"
  • " Boyuk Maleki"
  • "Adolescent Poetry"
  • "Norman Fairclough"
استیونز ،جان؛ ملکم، رابین.(1395). ایدئولوژی و کتاب­های کودکان. ترجمه : فرزانه آقاپور وترانه هوشیار. نارنج. ش 1. صص 183-214.
ارمغان، علی و همکاران(1395). شبکه های نمادین در شعر نوجوان بیوک ملکی. پژوهش های ادبی. زمستان، سال 13، ش54 .
اسکویی، نرگس. (1393). فرآیند با هم­آیی در شعر سبک آذربایجانی. ادب فارسی، ش 13، بهار و تابستان ، صص 133-150.
افراشی، آزیتا. (1378). نگاهی به مسئلة با هم­آیی واژگان. متن پژوهی ادبی، دوره ش 4، ش 7و 8، تابستان ، صص 73-81.
اکرمی، جمال­الدین. (1381). شاعری درپیاده رو. کتاب ماه کودک ونوجوان . سال 5، ش7(55). صص 56-61.
آقا گل زاده، فردوس. ( 1394). تحلیل گفتمان انتقادی تکوین تحلیل گفتمان در زبان­شناسی(چاپ سوم) . تهران : انتشارات علمی فرهنگی.
ـــــــــــــــــ .( 1392) . فرهنگ توصیفی و کاربرد شناسی و گفتمان . تهران: علمی .
ـــــــــــــــــ .(بهار 1386).  تحلیل گفتمان انتقادی وادبیات. ادب پژوهی (فصلنامه ) . دوره 1،ش1. صص 19-27.
آقایاری ،خسرو. (1393).نقد بومی و گفتمان نقد ادبی مدرن. روشنان. دوره 1. ش 18. صص 45-62.
بهرام ­پور ،شعبانعلی. (1394). زبانشناسی انتقادی در قالب تحلیل گفتمان انتقادی با معرفی و نقد کتاب «تحلیل گفتمان انتقادی » . نقد کتاب علوم اجتماعی . سال دوم، ش 5و 6. صص 103- 113.
بهمن، نامور مطلق.(1394). درآمدی بر بینامتنیت (نظریه ها و کاربرد ها). تهران : نشر سخن.
پناهی، ثریا. (1381). فرآیند با هم­آیی و ترکیبات با هم آیند در زبان فارسی . نامه فرهنگستان. دوره 5. ش 3(پیاپی 19).صص 199-221.
پهلوان نژاد محمدرضا ؛ رجب زاده ، مهدی.(1389). تحلیل متن شناسی زیارتنامه حضرت امام رضا(ع)برپایة نظریة کنش گفتار. جستارهایی در فلسفه و کلام (مطالعات اسلامی)، پاییز وزمستان، دوره 42،ش 2/85، صص 37-54.
تقوی، محمد. دهقان، الهام. (1388) . موتیف چیست و چگونه شکل می گیرد؟ . نقد ادبی (فصلنامه) .دوره 2، ش8.، صص 7-31.
داد، سیما. (1385).فرهنگ اصطلاحات ادبی(واژه نامه و مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی و اروپایی).تهران. انتشارات مروارید.
دهخدا، علی اکبر.(1377).جلد سوم لغت نامه.(چاپ دوم).تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
دهرامی، مهدی. (1394). بررسی چگونگی نام گذاری عنوان شعر در ادبیات سنتی و معاصر و کاردهای زیبا شناختی آن. شعر پژوهی( بوستان ادب) . دانشگاه شیراز . دوره7، ش3،صص 19-37.
راجر فالر ، رومن یاکوبسن ، دیوید لاچ و پیتر بری.زبان شناسی و نقد ادبی. (ویراست دو. چ.چهارم)ترجمه و گردآوری:مریم خوزان و حسین پاینده (1390) .تهران : نشر نی .
رحمانی ،هما. رادمرد، عبدالله.(بهار 1391) . بازنگری معنایی در «التفات» بلاغی و اقسام و کارکردهای آن .جستارهای ادبی (مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد). سال45،ش 176، صص143-168.
سلاجقه، پروین. (1385). ازاین باغ شرقی (نظریه­های نقد شعر کودک ونوجوان ) .تهران. کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان.
سلطانی ، سید علی اصغر. (1394) . قدرت ، گفتمان و زبان(ساز و کارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی) . (چاپ چهارم). تهران: نشر نی.   
شمیسا ، سیروس (1393) . بیان . (ویراست چهارم) . تهران: نشر میترا .     
شیخ الاسلامی، حسین. (1381).تحلیل گفتمانی نظریه ادبیات کودک. کتاب ماه ادبیات کودک ونوجوان. دوره1،ش 60،صص 11-115.
فالر، راجر. (1999). سبک و زبان در نقد ادبی. ترجمه:مریم مشرف(1395). تهران:انتشارات سخن.
فرکلاف، نورمن. (1941). تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمه: شعبان علی بهرام پور وگروه مترجمان (1379 ). تهران:مرکز تحقیقات رسانه.
قنبری، لیلا . (بهمن 1382) . مقایسه ی تحلیل انتقادی گفتمان کوتاه داستان های کوتاه معاصر بزرگسالان و داستان های کوتاه معاصر نوجوان . پایان­نامه کارشناسی ارشد آموزش زبان فارسی  به غیر فاسی زبانان دانشگاه شیراز.
کامیاب، مرجان.(1391). ضرورت های فراموش شده شعر نوجوان . پژوهشنامه ادبیات کودک ونوجوان (فصلنامه) . دوره 2،ش 53،صص 77 - 83 .
کریمی، عبدالعظیم. (1385).جلوه­های طبیعت، نمادی برای اموزش و نمایش مرگ. روشنان(دوفصلنامه).دوره 1، ش 4،صص6-32.
گورین ویلفرد. ال و مورگان. لی ویلینگهام. جان .ار و لیبر ، ارل. جی. ترجمه: زهرا مهین خواه. (1394). (چ. پنجم). تهران: انتشارات اطلاعات.
محسنی، محمد جواد. (1391 ). جستاری در نظریه و روش تحلیل گفتمان فرکلاف . معرفت فرهنگی اجتماعی(فصلنامه).دوره3، ش3(11)، صص 63 – 86.
محمد خانی، مریم. (1391). زیر سایه­ی کتاب­های درسی . پژوهشنامه ادبیات کودک ونوجوان. سال چهاردهم. ش2(53). صص 17-28.
مقداری ،صدیقه سادات. جهانگیری ، شکوفه. (1394). تحلیل گفتمان انتقادی شعر دفاع مقدس برای کودکان از منظر رهیافت ون لیون (2008 م). متن پژوهی ادبی(فصلنامه). دوره19،ش 65،صص 121-160.
مقداری، صدیقه سادات.  زمردیان ،رضا ، استاجی، اعظم. مشکوه الدینی، مهدی .(1390). باز نمایی نقش زنان در ادبیات جنگ برای کودک از منظر گفتمان شناسی انتقادی . زبانشناسی و گویش های خراسان .سال3، ش 5، صص 47 -69 .
مقداری، صدیقه.(1393). بررسی روند آشتی­جویی  یا  انتقام در ادبیات جنگ برای کودک از منظر گفتمان شناسی  انتقادی و پیشنهاد یک الگو. مطالعات ادبیات کودک .دوره5 ، ش 9، صص 115-134.
نجفیان، آرزو. (1391). بررسی تصاویر(ایماژهای) شاعرانه در اشعار نوجوان بیوک ملکی. مطالعات ادبیات کودک. ش6،پاییز و زمستان.
ملکی بیوک. (1366). ستاره باران . تهران : برگ.
ــــــــــ .  (1370). بربال رنگین کمان . تهران : سروش .
ــــــــــ .  (1371). پشت یک لبخند. تهران : قدیانی .
ــــــــــ .  (1376). از هوای صبح . تهران : سروش.
ــــــــــ .  (1376). کوچه دریچه ها . تهران : کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان.
ــــــــــ .  (1380). در پیاده رو .تهران : منادی تربیت .
ــــــــــ . (1382). باغی از ستاره چیدن . تهران : نیستان.
ــــــــــ .  (1385). بازباران . تهران : کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان .
ــــــــــ .  (1387) . بیا بگیر سیب . تهران : کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان .
ــــــــــ .  (1389).مترسک عاشق بود.تهران : افق.
ــــــــــ .  (1394). چرا تو سنگی؟.  تهران : کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان .
ــــــــــ .  (1394). روزهای باد بادک . تهران : مروارید.
ــــــــــ .  (1395). بوق سگ . تهران : پیدایش.
ــــــــــ .  (1394). در پیاده رو .تهران : امیر کبیر(شکوفه).
مهاجر، مهران و نبوی، محمد.(1393). به سوی زبان شناسی شعر(دومین چاپ). تهران: نشر آگه .
نظرآهاری، عرفان. (1382). حس دامنگیر این شعرها. پژوهشنامه ادبیات کودک ونوجوان (فصلنامه).دوره 1، ش 32، صص196-205.
هاشمی، نیره سادات.(1392). 22سال مقاله شناسی توصیفی شعر کودک ونوجوان(تابستان 1370تا تابستان 1392). روشنان. ش17.صص 215-235.
یورگنسن، ماریان ولوئیز، فیلپس . نظریه و روش در تحلیل گفتمان(چاپ چهارم). ترجمه : هادی جلیلی(1389). تهران : نشر نی.