قیدجمله در زبان روسی

نوع مقاله : علمی-ترویجی

نویسنده

استادیار گروه زبان روسی، دانشگاه شهید بهشتی

10.30465/ls.2021.6522

چکیده

یکی از موضوعاتی که زبان‌شناسان بدان توجه داشته‌اند، قید در زبان است. زبان روسی نیز به عنوان یکی از شاخه‌های زبان‌های هند و اروپایی از این امر مستثنی نیست. نگاه ویژه زبان‌شناسان به این مقوله در زبان روسی، پس از مقاله شیویداوا درباره‏ی «قیدجمله» (детерминант) شکل گرفت و اختلاف آراء و مباحث زیادی را بر‌انگیخت.
در این مقاله با استفاده از روش تحلیل منابع کتابخانه‌ای و تطبیق نمونه‌های اخذ شده از منابع، تقسیم‌بندی جدیدی از مقوله‌ی قیدجمله ارائه شد با تکیه بر این موضوع که آیا فعل یا جمله را مقید می‌سازد یا خیر؟ بدین منظور، نخست به دیدگاه شیویودوا درباره‌ تقسیم‌بندی عنصرهای درون جمله اشاره و با استفاده از تعاریف وی برای تمایز قید فعل و قید جمله در روسی، برخی ملاک‌های معنایی و نحوی معرفی شدند. بررسی نمونه‌های اخذ شده از منابع به این امر منتج شد که قیدجمله از لحاظ معنایی به دو دسته قیدهای‏جمله فاعلی-مفعولی و قیدهای‏جمله متمم قیدی تقسیم‌بندی می‌شوند. افزون‌بر صورت‌های واژگانی، جملات پیرویی که به عنوان جملات تجزیه‌پذیر مشخص شده‌اند، به دلیل آنکه وابستگی به جمله پایه ندارند، می‌توانند نقش قیدجمله را ایفا کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

determinant in russian language

نویسنده [English]

  • Shahram Hemmatzadeh
Academic Member of the Department of Russian Language, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Adverbs in language isone of the important issues that linguists have considered. Russian as one of the branches of the Indo-European languages is no exception. A special interest in this category, in Russian language, was prompted after Shviedova's article on determinant, which caused a lot of disagreements and controversies.
In this paper, using a library resource analysis method and matching samples taken from resources, a new categorization of determinant is proposed emphasizing on whether the adverb binds up the verb or the sentence. To this end, we first refer to Shviedova's view on the division of the internal elements of sentence and, using Shviedova’s definitions in distinguishing verb adverb and determinant in Russian, some semantic and syntactic criteria are introduced. The examination of the samples taken from the sources show that the determinant is semantically divided into two categories of subject-object determinant and adverb complement determinant. Moreover lexical forms, subordinate clauses that are identified as analyzable sentences, can play the role of determinant since they do not depend on the main clauses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • determinant
  • compound sentence
  • adverb complement
  • subordinate clauses
راسخ مهند، محمد (بهار و تابستان 1382)،«"قید جمله" و "قید فعل" در زبان فارسی»،  زبان‌شناسی، سال هجدهم، شماره‌ی اول.
قریب، عبدالعظیم و دیگران،(۱۳۶۸ ) ، دستور زبان فارسی، تهران، انتشارات اشراقی.
Edward Arnold Methews, P. H. ,. Syntax. Cambridge, Cambridge University Press, 1981.
Акимова Г. Н. Новое в синтаксисе современного русского языка. М., 1990.
Астафьев В.П. Тихая тищина, -М., 1980.
Белошапкова В. А. Сложное предложение в современном русском языке: Некоторые вопросы теории. М., 1967. С. 3.
Белошапкова, В. А. Современный русский язык: Синтаксис. М.,1977.
Виноградов, В. В. Русский язык. Москва-Ленинград, 1947.
Грамматика-60, Т. II, ч. I.
Грамматкиа-70.
Грамматика-80, Т. II.
Золотова Г. А. Коммуникативные аспекты русского синтаксиса. М., 2003.
Иваничкова, Е. А. О структурной факультативности и структурной обязательности в синтаксисе. М., 1965.
Кошкаревой Н.Б. Синтаксис современного русского языка. М., 2014.
Рословец Я. И. О детерминантах как самостоятельных распространителях предложения. М.,1973.
Степанова Т.Н. О разграничении обстоятельства и дополнения в английском предложении. М., 1963.
Фадеев А. Молодая гвардия. М.,1979.
Шведова Н. Ю. Детерминирующий объект и детерминирующее обстоятельство как самостоятельные распространители предложения. М., 1964.
Шведова Н. Ю. Основы построения описательной грамматики современного русского литературного языка. М., 1960.
Шведова Н.Ю. Существуют ли все-таки детерминанты как самостоятельные распространители предложения? М., 1968.