زبان‌شناخت

چکیده زبان فارسی میانه یا پهلوی دنبالۀ یکی از گونه‌های زبان فارسی باستان و مشتق از آن است و تحول چشمگیری از فارسی باستان به فارسی میانه چه از نظر صرف و چه از نظر نحو در مقوله‌های اسم، صفت و فعل صورت گرفته است. در تحول از ایرانی باستان به فارسی میانه از دستگاه فعلی دستگاه‌های فعلی تام، آینده، نامعین (مطلق) و همچنین باب گذرا و ناگذر از میان رفته است. از وجوه فعل‌های دورۀ باستان، وجوه اخباری، التزامی، امری و تمنایی در فارسی میانه باقی مانده و تنها وجه انشایی به پهلوی نرسیده است. دستگاه فعلی فارسی میانه اول شخص، دوم شخص، سوم شخص و نیز شمار مفرد و جمع ایرانی باستان را حفظ کرده است اما شمار مثنی به فارسی میانه نرسیده است. در این مقاله تحولات و نحوۀ برگردان افعال اوستایی به پهلوی در چهار فصل از یسن هپتنگهایتی یعنی یسن 35 تا 38 و ترجمۀ پهلوی (زند) آنها همراه با ذکر نمونه‌هایی برای هر بخش مورد بررسی قرار می‌گیرد.